I SA/Gd 178/07
WyrokWSA w Gdańsku2007-06-05
Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Tomasz Kolanowski, Bogusław Szumacher
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia z tytułu ulgowych przejazdów środkami transportu kolejowego, wykupywane przez pracodawcę na rzecz pracowników, emerytów, rencistów i członków ich rodzin na podstawie Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy, korzystają ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenia z tytułu ulgowych przejazdów środkami transportu kolejowego, wynikające z Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy, nie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd argumentował, że pojęcie "przepisy" w tym artykule odnosi się wyłącznie do przepisów powszechnie obowiązujących, a układy zbiorowe pracy nie posiadają takiego charakteru. W związku z tym, wartość tych świadczeń stanowi przychód podlegający opodatkowaniu.Stan faktyczny
Firma "A" spółka z o.o. zwróciła się o interpretację podatkową dotyczącą zwolnienia z opodatkowania świadczeń wykupywanych dla pracowników, emerytów, rencistów i ich rodzin w postaci ulgowych przejazdów kolejowych, wynikających z Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, argumentując, że świadczenia te powinny korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy o p.d.o.f.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski (spr.), Sędzia NSA Bogusław Szumacher, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi firmy "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego oddala skargę.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu zażalenia A. Sp. Z o.o. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]zawierające pisemną interpretację co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Podstawą wydanego rozstrzygnięcia był ustalony w sprawie, następujący stan faktyczny:
Pismem z dnia 23 maja 2005r. (uzupełnionym w dniu 2.08.2005r.) strona zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa. Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Spółka wykupuje świadczenia na rzecz pracowników, emerytów, rencistów oraz członków ich rodzin w postaci uprawnień do ulgowych przejazdów środkami transportu kolejowego. Uprawnienia te wynikają z Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zatrudnionych przez Pracodawców Zrzeszonych w Związku Pracodawców Kolejowych wpisanego do rejestru Ponadzakładowych Układów Zbiorowych Pracy. Według Spółki wartość świadczeń z tytułu uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu kolejowego korzysta ze zwolnienia z opodatkowania, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że w odniesieniu do opisanego stanu faktycznego stanowisko Spółki przedstawione we wniosku jest nieprawidłowe.
Podatnik wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W jego uzasadnieniu stwierdził, że w 2005r. urząd skarbowy powołuje się na przepis obowiązujący do 2003r. Według Spółki w treści art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych po 2003r. ustawodawca zamienił wyraz: "ustawy" na wyraz "przepisów", wyraźnie rozszerzając w ten sposób możliwości stosowania zwolnienia. Zdaniem Spółki Ponadzakładowy Układ Zbiorowy Pracy jest przepisem wskazanym w art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. Jednocześnie Spółka powołuje się na informację udzieloną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego pismem z dnia 18 marca 2004r. nr [...].
Ponadto w przedmiotowym zażaleniu Spółka postawiła pytanie, czy powinna wystawiać PIT-y 8-C na małoletnie dzieci, które otrzymują świadczenia.
Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia stwierdził, że stosownie do zapisu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), zwanej w dalszej części ustawą p.d.o.f., opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W myśl art. 21 ust. 1 pkt 84 powołanej ustawy, wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń z tytułu uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego i autobusowego, wynikających z przepisów o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego.
Przepisami o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego, wymienionymi w art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy p.d.o.f. są przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1992r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz.U. z 2002r. Nr 175, poz. 1440 z późn. zm.). W myśl art. 1a ust. 3 tej ustawy przewoźnicy wykonujący publiczny transport zbiorowy mogą wprowadzić uprawnienia do bezpłatnych albo ulgowych przejazdów dla swoich pracowników oraz emerytów i rencistów i najbliższych członków rodzin.
Oznacza to, iż uprawnienia do bezpłatnych bądź ulgowych przejazdów udzielonych wymienionym w tym uregulowaniu osobom odnoszą się do podmiotów posiadających status przewoźnika wykonującego publiczny transport zbiorowy. Poza tym w art. 1b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.06.1992r. zastrzeżono, iż przepisów ustawy nie stosuje się do osób odbywających podróż na podstawie wykupionych od przewoźnika na rzecz tych osób legitymacji lub biletów uprawnionych do ulgowych przejazdów (...).
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego nie wynika, aby Spółka (pracodawca lub były pracodawca) przyznająca pracownikom, emerytom, rencistom i członkom rodzin ulgi do przejazdów środkami transportu kolejowego była przewoźnikiem wykonującym publiczny transport zbiorowy. Jest ona jedynie firmą związaną z transportem kolejowym, zobowiązaną na podstawie Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Zatrudnionych przez Pracodawców Zrzeszonych w Związku Pracodawców Kolejowych do wykupienia tym osobom uprawnień do przedmiotowych ulg.
Zdaniem organu, w tym stanie faktycznym i prawnym, wartość świadczeń z tytułu uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu kolejowego, z których korzystają wskazane we wniosku podmioty - nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w treści art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy p.d.o.f. Wartość tych świadczeń dla pracowników Spółki w momencie ich otrzymania lub postawienia do dyspozycji stanowi przychód ze stosunku pracy, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy p.d.o.f.
Natomiast świadczenia przysługujące członkom rodzin stanowią przychody z innych źródeł wymienione w art. 20 ust. 1 ustawy p.d.o.f. Spółka dokonując wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1 ma na podstawie art. 42a ustawy z dnia 26.07.1991 r. obowiązek jako płatnik sporządzić odrębnie dla każdego podatnika informację o wysokości przychodów (PIT-8C) oraz przekazać ją podatnikowi oraz właściwemu organowi podatkowemu. Stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy p.d.o.f. od uzyskanych przez emerytów lub rencistów świadczeń, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 26 i 38 - pobiera się podatek dochodowy w wysokości 10% należności. W myśl bowiem art. 21 ust. 1 pkt 38 tej ustawy wolne od podatku dochodowego są świadczenia rzeczowe lub ekwiwalenty pieniężne w zamian tych świadczeń otrzymywane przez emerytów i rencistów w związku z łączącym ich poprzednio z zakładami pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy oraz od związków zawodowych -do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2.280 zł.
Oznacza to, iż w przypadku gdy emeryci lub renciści uzyskają świadczenia, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem pracy o wartości wyższej niż kwota wskazana w powołanym przepisie, opodatkowaniu podlega powstała nadwyżka ponad tą kwotę, od której płatnik zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy p.d.o.f. ma obowiązek pobrać zryczałtowany 10% podatek dochodowy. Przy czym, jeśli przedmiotem świadczeń wymienionych w art. 30 ust. 1 pkt 4 nie są pieniądze, podatnik zobowiązany jest wpłacić płatnikowi kwotę należnego podatku przed udostępnieniem tego świadczenia (art. 41 ust. 7).
Odnosząc się do zarzutów złożonych w zażaleniu, organ nie podzielił poglądu Spółki, iż Ponadzakładowy Układ Zbiorowy Pracy Pracowników Zatrudnionych przez Pracodawców Zrzeszonych w Związku Pracowników Kolejowych należy zaliczyć do przepisów o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy p.d.o.f. Katalogu zwolnień określonych w art. 21 ustawy o podatku dochodowym nie można interpretować rozszerzająco. Wszelkie ulgi i zwolnienia są bowiem odstępstwem od konstytucyjnych zasad powszechności i równości opodatkowania. Nieprawdziwy jest również zarzut jakoby w 2005r. Izba Skarbowa, jak i Urząd Skarbowy powoływały się na przepis obowiązujący do 2003r. Niezależnie od powyższego zauważa się, iż zażalenie powinno zawierać zarzuty tylko przeciwko postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego, a nie również przeciwko informacji Dyrektora Izby Skarbowej zawartej w piśmie Nr [...].
Ponadto stosownie do treści art. 14a § 1-4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60) organ podatkowy pierwszej instancji na pisemny wniosek podatnika/płatnika udziela pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w jego indywidualnej sprawie. Składając wniosek podatnik/płatnik jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie. Naczelnik urzędu dokonuje oceny prawnej stanu faktycznego przedstawionego we wniosku i w formie postanowienia stwierdza, czy stanowisko podatnika/płatnika w sprawie jest prawidłowe czy też nie. Wniosek płatnika w przedmiotowej sprawie dotyczył interpretacji przepisu określonego w art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy p.d.o.f. W zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie interpretacji tego przepisu Spółka postawiła pytanie w zakresie obowiązku sporządzania deklaracji dla małoletnich dzieci. Zapytanie to zatem wykracza poza zakres niniejszej sprawy (jest odrębnym problemem prawnym) i jako takie nie może być brane pod uwagę przy weryfikacji przez organ odwoławczy postanowienia z dnia [...].
Jednocześnie nadmieniono, iż wskazana w zażaleniu interpretacja z dnia 18.03.2004r. nr [...]odnosi się do indywidualnej sprawy innego podatnika/płatnika w przedstawionym przez niego stanie faktycznym i nie może ona stanowić podstawy do zmiany stanowiska organu podatkowego zajętego w niniejszej sprawie.
Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o je uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię. Strona wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ustawie i innych aktach normatywnych brak jest definicji pojęcia "przepisy". Zdaniem spółki w tej sytuacji należy odnieść się do potocznego znaczenia tego określenia. W związku z tym uprawnionym jest stwierdzenie, że brzmienie spornego przepisu daje podstawy do objęcia zwolnieniem z podatku dochodowego, zarówno świadczenia wypłacane na podstawie ustaw jak i innego rodzaju aktów normatywnych. Układy zbiorowe pracy są aktami normatywnymi, zatem postanowienia układów należy uznać za "przepisy" zarówno na gruncie języka powszechnego jak i prawnego.
Skarżąca wskazała także, że zmiana przepisu art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy p.d.o.f., jaka miała miejsce od 1 stycznia 2003 r. zmieniła zakres tego zwolnienia podatkowego, poszerzając je o świadczenia nie tylko wynikające z ustawy, ale także z innych przepisów.
Końcowa skarżąca na poparcie swojego stanowiska powołuje się na poglądy doktryny oraz informację wydaną przez Urząd Skarbowy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd nie uwzględnił wniosku strony o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i skierował ją do rozpoznania na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji pod kątem wskazanych powyżej kryteriów w pierwszej kolejności należy zaakcentować, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2006 r. (sygn. akt P 36/05, OTK–A 2006/9/129) nie może budzić wątpliwości kompetencja sądów administracyjnych do merytorycznego rozpatrywania spraw dotyczących indywidualnych interpretacji podatkowych, bowiem stanowi ona przejaw realizacji art. 45 Konstytucji RP.
Zasadniczą kwestią, istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jest właściwa interpretacja przepisów art. 14a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej w dalszej części "Ordynacją podatkową".
W myśl § 1 w/w artykułu stosownie do swojej właściwości naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celnego lub wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa na pisemny wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta mają obowiązek udzielić pisemnej interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w ich indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sądem administracyjnym. Wniosek składa się do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, naczelnika urzędu celnego lub wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty albo marszałka województwa. Składając wniosek, podatnik, płatnik lub inkasent jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie (§ 2). Interpretacja, o której mowa w § 1, zawiera ocenę prawną stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3).
Zgodnie z jednoznaczną treścią przytoczonych powyżej przepisów rolą organu i istotą jego postępowania w sprawie urzędowej interpretacji jest ocena stanowiska strony, nie zaś przedstawianie poglądów i interpretacji mających zastosowanie w sprawie przepisów prawnych w odniesieniu do rożnych sytuacji faktycznych. Organ ogranicza się jedynie do wykładni treści przepisów prawa podatkowego oraz sposobu ich zastosowania w odniesieniu do określonej indywidualnie sprawy.
Należy też zaakcentować, że pełną wiedzę o stanie faktycznym stanowiącym punkt wyjścia dla ustalenia adekwatnych regulacji prawa podatkowego organ podatkowy czerpie wyłącznie z wniosku uprawnionego podmiotu. Jeśli wniosek ten nie zawiera określonych informacji organ może zwrócić się o jego uzupełnienie w trybie przewidzianym dla usuwania braków formalnych. Organ w tym postępowaniu nie może prowadzić żadnego postępowania dowodowego. Właśnie z tego względu, że ustalenie stanu faktycznego nie jest przedmiotem postępowania w sprawie o wydanie urzędowej interpretacji wynika, iż stan ten jest stanem hipotetycznym, określonym przez wnioskującego o interpretację. Dla rozstrzygnięcia kwestii prawnych nie jest bowiem istotne rzeczywiste wystąpienie określonych zdarzeń.
Organ udzielając interpretacji przedstawia swój pogląd dotyczący rozumienia treści przepisów prawa podatkowego i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do sytuacji indywidualnej wskazanej przez wnioskodawcę. Również organ odwoławczy kontroluje jedynie poprawność dokonanej interpretacji danego przepisu w kontekście zadanego pytania prawnego. Zarówno na etapie postępowania wywołanego wniesieniem zażalenia, jak i na etapie kontroli sądowej wydanego w wyniku tego postępowania rozstrzygnięcia kontroli podlega prawidłowość wyjaśnienia treści przepisów w odniesieniu do zadanego pytania. Nie jest zatem możliwe dalsze uzupełnienie bądź doprecyzowanie zgłoszonego wniosku o interpretację.
Przechodząc do merytorycznej oceny stanowiska zaprezentowanego przez orzekające w sprawie organy podatkowe należy wskazać, że spór w rozpoznawanej sprawie związany jest z wykładnią art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy p.d.o.f. Strona skarżąca wywodzi, że realizując świadczenia do ulgowych świadczeń na przejazdy dla pracowników, określonych grup emerytów, rencistów oraz wybranych członków ich rodzin, na podstawie Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy, nie powinna pobierać podatku dochodowego, gdyż świadczenia te korzystają ze zwolnienia od opodatkowania na mocy cytowanego art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy p.d.o.f.
W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w 2005 r., wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych jest wartość świadczeń z tytułu uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego i autobusowego, wynikających z przepisów o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego. Zdaniem strony skarżącej przepisami, o których mowa w tym przepisie są postanowienia układu zbiorowego pracy.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie poglądu tego nie podziela. Zdaniem Sądu, określenie "przepisy" zawarte w art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy o p.d.o.f. może odnosić się jedynie do przepisów powszechnie obowiązujących. Zgodnie natomiast art. 87 Konstytucji RP, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 ust. 1), a także na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego (art. 87 ust. 2). Prawo daniowe nie może kreować obowiązków podatkowych, czy też przyznawać zwolnienia z podatku, tworząc odesłania do aktów prawnych, które nie mają charakteru źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Zdaniem Sądu mogłoby to nastąpić tylko w przypadku wyraźnego odesłania do aktów prawnych takiego charakteru nie posiadającego, co w niniejszej sprawie nie występuje. Trzeba bowiem zauważyć, że postanowienia układów zbiorowych pracy nie posiadają przymiotu prawa powszechnie obowiązującego. Jak podniósł A. Tomanek glosie do wyroku SN z dnia 12 sierpnia 2004 r., sygn. III PK 38/04: "Nie sposób (..) zaliczyć porozumień zbiorowych do źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Byłoby to sprzeczne z zasadą zamkniętego ich katalogu, prowadząc do nieograniczonego w istocie otwarcia systemu źródeł prawa w dziedzinie stosunków zatrudnienia. Porozumienia te nie mogą być również uznane jako prawo wewnętrznie obowiązujące w rozumieniu art. 93 Konstytucji. Nie odbiera to im cech aktu normatywnego. Chodzi jednak o akty normatywne specyficzne dla prawa pracy, wytworzone przez tę gałąź prawa i regulujące określony typ stosunków prawnych – stosunki prawa pracy" (publ. OSP 2005/7-8/87 – t.2).
Można zatem stwierdzić, iż choć postanowienia układu są źródłami prawa pracy, co wynika wprost z kodeksu pracy, to sam układ jest umową normatywną, a nie źródłem powszechnie obowiązującego prawa.
W sytuacji, gdy ustawa podatkowa odsyła do uregulowania zawartego w innych przepisach, rozumieć przez to należy przepisy powszechnie obowiązujące, a nie umowy normatywne niemające takiego charakteru. Nie jest dopuszczalne w państwie prawa ani nakładanie obciążeń podatkowych, ani też zwalnianie z obowiązków podatkowych, na podstawie zawieranych umów normatywnych. W takim wypadku ustawodawca musiałby wyraźnie określić, że zwolnieniem objęte są również uprawnienia wynikające z innych aktów normatywnych, które nie mają cech prawa powszechnie obowiązującego. W przepisie art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy p.d.o.f. tego jednak nie uczynił. Stąd Sąd uznał pogląd strony skarżącej o potocznym rozumieniu pojęcia "przepisy" za nieuzasadniony.
Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, również zmiana cytowanego przepisu od 1 stycznia 2003 r. nie przesądza o prawidłowości stanowiska spółki. Należy przypomnieć, że zmiana ta polegała na zastąpieniu wyrażenia: "wynikających z ustawy o uprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego" na wyrażenie: "wynikających z przepisów o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego".
Trzeba bowiem mieć na względzie, że zmiana ustawy podatkowej w tym zakresie związana była również ze zmianą ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami transportu zbiorowego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 175, poz. 1440 ze zm.). Uległa bowiem zmiana tytułu ustawy, poprzez usunięcie wyrazu "bezpłatnych", co znalazło swoje odzwierciedlenie w ustawie podatkowej. Tytuł ustawy został zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy dnia 21 grudnia 2001 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 4, poz. 34) zmieniający tą ustawę Ponadto dniem 31 stycznia 2002 r.
Ponadto z przepisów ustawy z 20 czerwca 1992 r. wynika, że uprawnienia do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego uregulowane są ponadto w ustawie z 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 87), a także w ustawie z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371). Wynika to wprost z treści art. 7 ust. 2 ustawy.
Z powyższego wynika, że zmiana ustawy podatkowej, wbrew stanowisku strony skarżącej, nie rozszerzyła zwolnienia na świadczenia wynikające z zakładowych układów zbiorowych pracy, a była związana ze zmianą tytułu ustawy przyznającej uprawnienia do ulgowych przejazdów, a ponadto uwzględniła fakt funkcjonowania tych uprawnień w innych przepisach. Nie ulega wątpliwości Sądu orzekającego, że uprawnienia te muszą jednak wynikać z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Z kolei na mocy art. 1b ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami transportu zbiorowego, przepisów tej ustawy nie stosuje się do pracowników firm przewozowych kolejowych i autobusowych, emerytów, rencistów tych firm i najbliższych członków ich rodzin, w zakresie, zakresie jakim firmy te przyznały uprawnienia do ulgowych przejazdów. W związku z powyższym, Sąd uznał, że pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, iż Ponadzakładowy Układ Zbiorowy Pracy Pracowników Zatrudnionych przez Pracodawców Zrzeszonych w Związku Pracowników Kolejowych nie można zaliczyć do przepisów o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 84 ustawy p.d.o.f.
Sąd nie podziela argumentacji zawartej w przytoczonych w skardze poglądach doktryny jak i stanowiska zawartego w wyjaśnieniu udzielonym przez Urząd Skarbowy. Należy podnieść, że fakt udzielenia takiej interpretacji przez inny organ, w innym stanie faktycznym nie może mieć wpływu na dokonywaną przez Sąd ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło