I SA/Gd 187/15
WyrokWSA w Gdańsku2015-04-22
Skład orzekający: Małgorzata Gorzeń, Krzysztof Przasnyski, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo pozostawił bez rozpatrzenia wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, jeśli wnioskodawca (komornik sądowy) nie przedstawił wyczerpującego opisu stanu faktycznego dotyczącego sposobu wykorzystania nieruchomości, co uniemożliwiło ocenę jej opodatkowania VAT?Ratio decidendi
Organ podatkowy prawidłowo pozostawił wniosek o interpretację bez rozpatrzenia, ponieważ wnioskodawca (komornik sądowy) nie przedstawił wyczerpującego opisu stanu faktycznego dotyczącego sposobu wykorzystania nieruchomości. Brak tych informacji uniemożliwił organowi ocenę, czy sprzedaż nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym podlega opodatkowaniu VAT oraz czy może korzystać ze zwolnienia. Komornik, jako płatnik podatku, ma obowiązek uwzględnić okoliczności decydujące o opodatkowaniu.Stan faktyczny
Komornik sądowy złożył wniosek o interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącą obowiązku obliczenia i odprowadzenia podatku VAT od dostawy udziału w lokalu mieszkalnym w postępowaniu egzekucyjnym. Organ podatkowy wezwał do uzupełnienia wniosku o informacje dotyczące celu nabycia lokalu przez dłużnika oraz sposobu jego wykorzystania. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada tych informacji. W konsekwencji, Dyrektor Izby Skarbowej pozostawił wniosek bez rozpatrzenia, co zostało utrzymane w mocy po zażaleniu. Komornik zaskarżył postanowienie do WSA, zarzucając organowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. Ś. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 21 listopada 2014 r. nr[...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego oddala skargę.
W dniu 23 czerwca 2014 r. J. Ś. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym złożył wniosek, uzupełniony w dniu 22 września 2014 r., o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania dostawy udziału w prawie własności lokalu mieszkalnego w postępowaniu egzekucyjnym.
We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.
Wnioskodawca prowadzi, jako komornik sądowy, przeciwko dłużnikowi M. R. postępowanie egzekucyjne w sprawie [...], w którym zgodnie z wnioskiem wierzyciela skierowano egzekucję do nieruchomości dłużnika. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego przeprowadzona zostanie licytacja ww. nieruchomości. W przypadku wypełnienia przez licytanta warunków licytacyjnych uzyska on prawo do przysądzenia prawa własności ww. nieruchomości. W ramach dotychczasowych czynności egzekucyjnych komornik ustalił następujące okoliczności: zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, komornik sądowy jest płatnikiem podatku od dokonywanej, w trybie egzekucji, dostawy nieruchomości będącej własnością dłużnika. Nieruchomość stanowi lokal stanowiący odrębną nieruchomość o powierzchni: 62,36 m2, na który składają się 3 pokoje, 1 kuchnia, 1 łazienka, 1 WC, 1 przedpokój, 1 piwnica o pow. 2,75 m2. Nieruchomość została nabyta w drodze umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia jego własności z dnia 16 grudnia 2009 r. Dłużnikowi przysługuje udział w prawie własności lokalu mieszkalnego w wielkości 1/6. Z uzyskanych informacji wynika, że dłużnik w dniu 29 grudnia 2009 r. zarejestrował swoją działalność jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, w formie spółki komandytowej zajmującej się działalnością rachunkowo-księgową i doradztwem podatkowym pod nazwą: "A" Spółka Komandytowa".
W związku z powyższym opisem zadano pytanie: Czy na organie egzekucyjnym - komorniku - spoczywa obowiązek obliczenia i odprowadzenia podatku?
Zdaniem Wnioskodawcy, stosownie do treści art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług, komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów. Na podstawie § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w przypadku sprzedaży towarów, wystawiają w imieniu dłużnika i na jego rachunek faktury potwierdzające dokonanie sprzedaży tych towarów. Fakturę wystawia się jeżeli na dłużniku spoczywa obowiązek podatkowy związany ze sprzedażą towarów. Z powyższych przepisów wynika, że komornik dokonuje czynności w imieniu podatnika -dłużnika. Prowadzona przez niego sprzedaż towarów będących własnością dłużnika będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdy do rozliczenia tego podatku byłby obowiązany dłużnik, w przypadku gdyby powyższa czynność nie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem lub byłaby od niego zwolniona, komornik sądowy nie będzie zobowiązany do odprowadzenia podatku. Komornik zatem zobowiązany jest do przestrzegania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz do uwzględnienia w trakcie sprzedaży licytacyjnej nieruchomości okoliczności decydujących o jej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Opodatkowanie tym podatkiem będzie miało miejsce wtedy, gdy spełnione zostaną przesłanki o charakterze przedmiotowym, tj. wystąpi czynność podlegająca opodatkowaniu na podstawie przepisu art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług i podmiotowym, tj. gdy czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jest dokonywana przez osobę (lub jednostkę organizacyjną) będącą płatnikiem w rozumieniu art. 15 ust. 1 tej ustawy, działającą w takim charakterze.
Następnie wnioskodawca przytoczył treść art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 6 i art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług i stwierdził, że za działalność gospodarczą na potrzeby ustawy o podatku od towarów i usług należy uznać profesjonalny obrót gospodarczy realizowany w sposób zorganizowany, a co za tym idzie ciągły, ale również czynności z zakresu działalności produkcyjnej, handlowej lub usługowej wykonywane sporadycznie, jednak jedynie wtedy, gdy okoliczności wskazują na zamiar wykonywania ich w sposób powtarzalny.
Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny oraz przytoczone przepisy prawa Wnioskodawca stwierdził, że dłużnik może zostać uznany za podatnika podatku VAT w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług z tytułu tej sprzedaży i transakcja ta mogłaby podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Skoro dłużnik miałby obowiązek opodatkowania powyższej transakcji podatkiem od towarów i usług, to komornik na mocy art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług również byłby zobowiązany do obliczenia i uiszczenia tego podatku.
W związku z tym, że złożony wniosek nie spełniał wymogów formalnych (nie zawierał pełnego opisu zdarzenia przyszłego oraz sformułowanego w pytaniu zakresu żądania), na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, zpóźn. zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.), pismem z dnia 8 września 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej wezwał Wnioskodawcę do usunięcia braków - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia – poprzez wskazanie:
1) w jakim celu został nabyty przez dłużnika udział w prawie własności lokalu mieszkalnego, o którym mowa we wniosku;
2) w jaki sposób ww. lokal mieszkalny był/jest wykorzystywany przez dłużnika od momentu nabycia udziału w nim, czy np.:
* był/jest wykorzystywany na jego potrzeby mieszkaniowe,
* był/jest udostępniany spółce "A" Spółka Komandytowa", a jeśli tak - na jakiej podstawie i w jakim okresie,
* był/jest przedmiotem najmu, dzierżawy lub innych czynności o podobnym charakterze (jakich) na rzecz innego podmiotu niż ww. spółka, a jeśli tak – w jakim okresie?
W odpowiedzi na wezwanie Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada informacji, w jakim celu został nabyty przez dłużnika udział w prawie własności lokalu mieszkalnego, jak również w jaki sposób ww. lokal jest lub był wykorzystywany przez dłużnika od momentu nabycia w nim udziału, czy był wykorzystywany na potrzeby mieszkaniowe, czy był lub jest udostępniany spółce oraz czy był lub jest przedmiotem najmu, dzierżawy lub innych czynności o podobnym charakterze na rzecz innego podmiotu.
Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia 30 września 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej, upoważniony przez Ministra Finansów, pozostawił wniosek bez rozpatrzenia.
Od powyższego postanowienia Wnioskodawca wniósł zażalenie, po rozpatrzeniu którego Dyrektor Izby Skarbowej, upoważniony przez Ministra Finansów, postanowieniem z dnia 21 listopada 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że jak wynika z art. 14b § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej, istotą wydawania interpretacji indywidualnych jest dokonywanie wykładni konkretnych przepisów prawa podatkowego w odniesieniu do dokładnie określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego poprzez ocenę przedstawionego we wniosku stanowiska wnioskodawcy.
Dokonując analizy zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku, organ podatkowy stwierdził, że nie przedstawiono w nim wszystkich informacji niezbędnych do dokonania prawidłowej oceny okoliczności faktycznych sprawy w kontekście obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa podatkowego. Problem przedstawiony we wniosku w kontekście sformułowanego w uzupełnieniu pytania dotyczył obowiązku obliczenia i odprowadzenia podatku z tytułu dostawy nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym. Dla rozstrzygnięcia tego zagadnienia niezbędne było przeanalizowanie treści przepisów art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, a także treści art. 43 ust. 1 pkt 10 i 10a w związku z art. 2 pkt 14 tej ustawy.
Pojęcia "podatnik" i "działalność gospodarcza", na potrzeby podatku od towarów i usług, zdefiniowane zostały w art. 15 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy. Podatnikami - według zapisu art. 15 ust. 1 - są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel i rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza - zgodnie z ust. 2 tego artykułu - obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Z treści art. 43 ust. 1 pkt 10 tej ustawy wynika, że zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Definicję pierwszego zasiedlenia zawiera art. 2 pkt 14 ww. ustawy, zgodnie z którym, przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich:
wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a tej ustawy, zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Organ stwierdził, że informacje zawarte we wniosku dotyczące opisu zdarzenia przyszłego powinny być jednoznacznie określone tak, aby organ podatkowy w kontekście przywołanych wyżej przepisów prawa mógł stwierdzić, czy planowana sprzedaż licytacyjna nieruchomości dłużników będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a komornik będzie zobowiązany do obliczenia i odprowadzenia podatku, a jeżeli będzie podlegała opodatkowaniu, czy będzie korzystała ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub 10a ustawy, w związku z czym nie będzie na komorniku ciążył obowiązek obliczenia i odprowadzenia podatku.
W związku z brakiem wskazania w treści wniosku informacji niezbędnych do wydania interpretacji przepisów prawa podatkowego, wykorzystując instrumenty prawne, Dyrektor Izby Skarbowej wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia przedstawionego zdarzenia przyszłego. W związku z tym, że w toku wydawania interpretacji indywidualnej organ nie dysponuje środkami, o których mowa w art. 180-200 Ordynacji podatkowej, kwestia ustalenia czy lokal będący przedmiotem sprzedaży licytacyjnej był wykorzystywany do innych celów niż mieszkalne była niezbędna dla dokonania oceny zajętego przez Wnioskodawcę stanowiska. Brak informacji dotyczących tego, czy lokal mieszkalny był wykorzystywany wyłącznie na cele mieszkalne, czy był udostępniany spółce lub był przedmiotem najmu, dzierżawy lub innej czynności o podobnym charakterze, uniemożliwił organowi dokonanie jednoznacznego rozstrzygnięcia, czy jego sprzedaż licytacyjna jest czynnością niepodlegającą opodatkowaniu, czy jest sprzedażą majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, prowadzonej przez dłużnika, zatem sprzedażą podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Ponadto, w sytuacji gdyby ww. czynność sprzedaży podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, tutejszy organ byłby także obowiązany do rozstrzygnięcia kwestii możliwości zastosowania zwolnienia od podatku tej sprzedaży na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 i 10a ustawy o podatku od towarów i usług.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. Ś. wniósł o uchylenie "zaskarżonej decyzji" w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu (a nie jak błędnie określono w skardze - decyzji), zarzucono naruszenie art. 14b § 3 i art. 14b § 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), poprzez ich błędną wykładnię mającą wpływ na wynik sprawy.
Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania Skarżący wskazał, że informacje jakich przekazania zażądał organ, wykraczają znacząco poza sferę ustawowych obowiązków komornika. Po zacytowaniu treści art. 32 ust. 1, art. 3 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2014r. poz. 993), zauważył, że w ramach innych czynności jakie może wykonywać komornik, wskazać należy m.in. art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, który zobowiązuje komornika sądowego do odprowadzenia podatku od towarów i usług od dostawy nieruchomości będącej własnością dłużnika, dokonywanej w trybie egzekucji. Zaznaczył, że z treści art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług wynika jedynie obowiązek komornika sądowego, jako płatnika, do naliczenia i odprowadzenia należnego podatku od nieruchomości poddanej egzekucji, sprzedanej w trybie licytacji publicznej. Powyższy przepis nie zobowiązuje jednak komornika do dokonywania ustaleń, czy nieruchomość będąca przedmiotem egzekucji w ogóle podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Nie wskazuje również innego organu, bądź podmiotu, zobowiązanego do dokonania tego typu ustaleń. W związku z tym Skarżący uważa, że żądanie od niego ustalenia okoliczności, od zaistnienia których zależeć będzie obowiązek odprowadzenia podatku od towarów i usług, należy uznać za pozbawione podstaw prawnych.
Skarżący wskazał, że z treści art. 2 ust. 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji próbuje się wywieść uprawnienie komornika do dokonywania ustaleń dotyczących zaistnienia okoliczności, od których zależy powstanie obowiązku podatkowego. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej, urzędy skarbowe, organy rentowe, o których mowa w art. 476 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, podmioty prowadzące działalność maklerską, organy spółdzielni mieszkaniowych, zarządy wspólnot mieszkaniowych, inne podmioty zarządzające mieszkaniami i lokalami użytkowymi, jak również inne instytucje są obowiązane na pisemne żądanie komornika udzielić mu informacji niezbędnych do prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz wykonania innych czynności wchodzących w zakres jego ustawowych zadań, w szczególności dotyczące stanu majątkowego dłużnika oraz umożliwiających identyfikację składników jego majątku. Zdaniem Skarżącego, ww. przepis nie daje komornikowi wystarczających uprawnień do ustalenia, jakich ulepszeń na nieruchomości dokonał dłużnik oraz czy przysługiwało mu prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych na te ulepszenia. Uprawnia on komornika do dokonywania ustaleń jedynie w zakresie czynności wchodzących w zakres ustawowych uprawnień komornika i dotyczących stanu majątkowego dłużnika oraz umożliwiających identyfikację składników jego majątku, a nie czynności faktycznych jakich dłużnik dokonywał na nieruchomości będącej jego własnością, bądź rozliczeń dokonywanych z organami podatkowymi. Według Skarżącego, do pozyskiwania przez komornika ww. informacji nie uprawnia również art. 761 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania złożenia wyjaśnień oraz zasięgać od organów administracji publicznej, organów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej, organów podatkowych, organów rentowych, banków, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, przedsiębiorstw maklerskich, organów spółdzielni mieszkaniowych, zarządów wspólnot mieszkaniowych oraz innych podmiotów zarządzających mieszkaniami i lokalami użytkowymi, jak również innych instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu, informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. W ocenie Skarżącego ww. przepis uprawnia komornika do żądania udzielenia informacji i wyjaśnień tylko w zakresie czynności ustawowych wskazanych w art. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Skarżący podniósł, że informacje dotyczące rozliczeń oraz deklaracji składanych przez dłużnika w związku z dokonywanymi transakcjami opodatkowanymi podatkiem VAT, bądź z niego zwolnionymi, znajdują się w posiadaniu organów podatkowych i objęte są tajemnicą skarbową. W związku z powyższym brak jest podstaw do przerzucenia na komornika sądowego obowiązku uzyskiwania ww. informacji i przekazywania ich organom podatkowym. Zadaniem komornika sądowego jest bowiem dokonywanie czynności zmierzających do ustalenia składników majątku dłużnika służących zaspokojeniu roszczeń wierzyciela. Przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym to komornik miałby dokonywać ustaleń dotyczących powstania bądź nie obowiązku odprowadzenia podatku od towarów i usług od sprzedaży nieruchomości będącej przedmiotem egzekucji, spowodowałoby całkowity paraliż prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak możliwości uzyskania przez komornika tych informacji, przede wszystkim z uwagi na częstą niechęć dłużnika do współpracy z organem egzekucyjnym bądź całkowity brak kontaktu z nim. Skarżący zwrócił również uwagę, że nawet w przypadku przyjęcia, że dłużnik złoży odpowiednie oświadczenie w przedmiocie dokonywanych na nieruchomości ulepszeń oraz odliczenia podatku należnego, komornik sądowy nie dysponuje instrumentami umożliwiającymi weryfikację prawdziwości tego oświadczenia. W przypadku przyjęcia błędnego stanowiska, że sprzedaż nieruchomości nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług to komornik zostanie pociągnięty do odpowiedzialności za niewykonanie obowiązku z art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług - odpowiedzialności zarówno majątkowej jak i karnej.
Zdaniem Skarżącego, organ powinien w ramach swoich ustawowych kompetencji współdziałać z komornikiem sądowym celem ustalenia faktycznego stanu nieruchomości i podjęcia decyzji w kwestii opodatkowania jej sprzedaży.
Odnosząc się do treści art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa, na podstawie którego wniósł o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów podatkowego, Skarżący stwierdził, że w jego ocenie w złożonym wniosku wskazał w sposób wyczerpujący stan faktyczny zaistniały w prowadzonej sprawie, przedstawił również własne stanowisko, po czym zacytował fragment publikacji C. Kosikowskiego "Ordynacja podatkowa. Komentarz" (LEX, 2013): "indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego stanowią odpowiedź na wniosek zainteresowanego złożony w sprawie wydania interpretacji. W tym sensie interpretacje indywidualne są kierowane do wnioskodawców, nie zaś do organów podatkowych i organów kontroli skarbowej, chociaż te ostatnie otrzymują je również".
Zwrócił także uwagę, że sądy administracyjne w wydanych orzeczeniach wielokrotnie wskazywały, jaki charakter należy przypisywać indywidualnym interpretacjom prawa podatkowego. Interpretacja przepisów prawa podatkowego to czynność władcza uprawnionego organu, która w odróżnieniu od aktu administracyjnego nie jest skierowana wprost na wywołanie skutków prawnych, lecz ocenę stanowiska wnioskodawcy bądź wskazanie prawidłowego stanowiska, z uzasadnieniem prawnym, przy uwzględnieniu stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych przedstawionych przez zainteresowanego we wniosku o interpretację.
Skarżący stwierdził, że w świetle powyższego miał obowiązek odnieść się do stanowiska przedstawionego w złożonym wniosku, na podstawie informacji przez niego przekazanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej działając z upoważnienia Ministra Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia związana z pozostawieniem wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego bez rozpatrzenia, z uwagi na nieprzedstawienie przez Skarżącego wyczerpującego stanu faktycznego sprawy (zdarzenia przyszłego).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Specyfika postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej polega między innymi na tym, że organ wydający interpretację może "poruszać się" tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę, zadanego przez niego pytania oraz wyrażonej oceny prawnej - zajętego stanowiska (wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 897/10, dostępny w internetowej bazie orzeczeń na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA). Organ podatkowy, jako organ interpretujący obowiązany jest stwierdzić, czy we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w sposób wyczerpujący, pełny i kompleksowy przedstawiono zaistniały stan faktyczny, a więc czy w oparciu o ten stan możliwa jest ocena stanowiska wnioskodawcy. Wynikający z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej wymóg, aby stan faktyczny przedstawiony we wniosku był wyczerpujący wiąże się z koniecznością podania wszystkich jego elementów, istotnych z punktu widzenia możliwości oceny stanowiska wnioskodawcy. Organ wydający interpretację jest niejako "związany" merytorycznie zakresem problemu prawnego jaki strona przedłoży we wniosku. Na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej organy podatkowe nie są bowiem uprawnione do ustalania i dowodowego weryfikowania stanu faktycznego ani też do udzielania interpretacji w obszarze regulacji prawnych nieprzedstawionych w stanowisku wnioskodawcy odnośnie podatkowej kwalifikacji danego stanu faktycznego (wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1523/10, dostępny: CBOSA). Opisując stan faktyczny w celu uzyskania interpretacji prawa wnioskodawca bierze na siebie odpowiedzialność za jego kompletność i jego też obciążać będą ewentualne nieścisłości. Celem bowiem interpretacji indywidualnej jest udzielenie wnioskodawcy ochrony przewidzianej w art. 14k-14n Ordynacji podatkowej. Zatem interpretacja oparta na niepełnym, a przez to na wadliwym (budzącym wątpliwości co do zakresu interpretacji) wniosku będzie bezużyteczna w ramach ewentualnego postępowania podatkowego czy karnego skarbowego.
Organ podatkowy, działając jako organ interpretacyjny, w pierwszej kolejności jest zatem zobowiązany stwierdzić, czy we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w sposób wyczerpujący, pełny i kompleksowy przedstawiono zaistniały stan faktyczny (zdarzenie przyszłe), a więc czy w oparciu o ten stan możliwa jest ocena stanowiska wnioskodawcy i wydanie bez jakichkolwiek uzasadnionych wątpliwości zgodnej z prawem indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 438/12, dostępny: CBOSA). Stosownie bowiem do art. 14g § 1 Ordynacji podatkowej, wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej niespełniający wymogów określonych w art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej pozostawia się bez rozpatrzenia. W świetle powyższego, wniosek niespełniający wymogów określonych w art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej to wniosek, który nie zawiera przedstawienia stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego lub nie jest ono wyczerpujące, co uniemożliwia wydanie interpretacji indywidualnej i dokonanie oceny prawnej stanowiska wnioskodawcy na gruncie przepisów prawa podatkowego, nie zawiera stanowiska wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego (zob. Ordynacja podatkowa. Komentarz pod red. H. Dzwonkowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 192).
Jednakże pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia może nastąpić dopiero wówczas, gdy wnioskodawca nie uzupełni lub nie poprawi wniosku według zaleceń organu wydającego interpretację i w wyznaczonym przezeń terminie (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 941/10, dostępny: CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 14h Ordynacji podatkowej w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio m.in. art. 169 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. W myśl art. 169 § 1 cyt. ustawy, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Jeżeli zatem wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej nie spełnia wymogów określonych w art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, tj. nie zawiera wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, co uniemożliwia dokonanie oceny stanowiska w nim wyrażonego, organ podatkowy obowiązany jest w pierwszej kolejności wezwać wnioskodawcę, na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej, do uzupełnienia braków takiego wniosku.
Podkreślenia przy tym wymaga też, że wezwanie do uzupełnienia opisanego we wniosku stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) powinno zmierzać do ustalenia stanu faktycznego, który jest konieczny dla jego podatkowoprawnej oceny z punktu widzenia przepisów budzących wątpliwości interpretacyjne. Wzywając zatem wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, organ zobowiązany jest do szczegółowego wskazania, w jakim zakresie wniosek powinien być uzupełniony. Wezwanie musi zawierać kompletną i wyczerpującą informację o tym, jak ma zostać przeprowadzone usunięcie braku podania przez podmiot je wnoszący. Ocena, czy strona usunęła braki formalne wniosku/podania sprowadza się do prostego porównania tego, do czego była wzywana i tego, co uczyniła.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ interpretacyjny prawidłowo uznał, że wniosek o interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego złożony przez Skarżącego jest dotknięty wadami wymagającymi jego uzupełnienia.
Z treści złożonego wniosku wynikało, że intencją Skarżącego było uzyskanie informacji czy w wyniku przeprowadzenia transakcji sprzedaży lokalu mieszkalnego w trybie licytacji, będzie obowiązany do odprowadzenia podatku należnego. Innymi słowy, Skarżący zamierzał uzyskać interpretację, czy sprzedaż nieruchomości będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług skutkiem czego - jako płatnik - będzie zobowiązany do wpłaty tego podatku do właściwego organu podatkowego.
Kwestia, o którą Skarżący zapytał, wymagała analizy przepisów ustawy o podatku od towarów i usług pod kątem podlegania sprzedaży nieruchomości opodatkowaniu, a następnie możliwości zastosowania ewentualnego zwolnienia od podatku. Z treści przedstawionego zdarzenia przyszłego wynikało, że dłużnik będący osobą fizyczną w dniu 29 grudnia 2009 r. zarejestrował "swoją działalność jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, w formie spółki komandytowej zajmującej się działalnością rachunkowo-księgową i doradztwem podatkowym". Powyższa okoliczność oraz stwierdzenie zawarte w stanowisku, że "dłużnik może zostać uznany za podatnika podatku VAT w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy", wskazywały, że w odniesieniu do tej osoby sprzedaż udziału w nieruchomości mogłaby stanowić czynność podlegającą opodatkowaniu VAT. Jednakże brak informacji dotyczących tego, czy lokal mieszkalny był wykorzystywany wyłącznie na cele mieszkalne, czy był udostępniany spółce lub był przedmiotem najmu, dzierżawy lub innej czynności o podobnym charakterze, uniemożliwił organowi dokonanie jednoznacznego rozstrzygnięcia, czy jego sprzedaż licytacyjna jest czynnością niepodlegającą opodatkowaniu, czy jest sprzedażą majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm.), zatem sprzedażą podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Ponadto, w sytuacji gdyby ww. czynność sprzedaży podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, tutejszy organ byłby także obowiązany do rozstrzygnięcia kwestii możliwości zastosowania zwolnienia od podatku tej sprzedaży na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 i 10a ww. ustawy, na podstawie których transakcja mogła korzystać ze zwolnienia od podatku.
Bez informacji, o które organ zapytał w wezwaniu, nie mógł ocenić, czy powyższe regulacje będą miały zastosowanie, czy nie, a w konsekwencji, czy transakcja sprzedaży nieruchomości (w całości lub w części) będzie opodatkowana, czy też zwolniona od podatku.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu zaistniały przesłanki do pozostawienia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji bez rozpatrzenia, na podstawie art. 14g § 1 w związku z art. 14h i art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Bez znaczenia przy tym pozostaje kwestia przyczyn niewywiązania się przez Skarżącego z obowiązku wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego, określonego w art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej.
Przychylić należy się również do argumentacji organu, że komornik sądowy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i do uwzględnienia, w trakcie sprzedaży licytacyjnej towarów, okoliczności decydujących o opodatkowaniu VAT. W myśl bowiem art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług, komornik wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jest płatnikiem podatku od dostawy, dokonanej w trybie egzekucji, towarów, m.in. będących własnością dłużnika. Przepis ten pozostaje w bezpośredniej korelacji z art. 8 Ordynacji podatkowej, który zawiera definicję płatnika. Stanowi on, że płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Z powyższego jednoznacznie wynika, że komornik jako płatnik jest obowiązany do obliczania, poboru podatku od podatnika i wpłaty podatku na konto organu podatkowego, w odniesieniu do podatku należnego z tytułu sprzedanych (zlicytowanych) towarów należących do podatnika, w stosunku do którego toczy się postępowanie egzekucyjne. Niezrozumiała jest zatem argumentacja Skarżącego, że art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług nie zobowiązuje komornika do dokonywania ustaleń, czy nieruchomość będąca przedmiotem egzekucji w ogóle podlega opodatkowaniu podatkiem VAT ani nie wskazuje innego organu bądź podmiotu zobowiązanego do dokonywania takich ustaleń. Rodzi się więc pytanie, kto według Skarżącego miałby ustalać, czy jest on zobowiązany jako płatnik do odprowadzenia podatku od towarów i usług od sprzedaży licytacyjnej nieruchomości, czy też nie.
Zaznaczenia przy tym wymaga, że komornik sądowy dokonuje transakcji w imieniu podatnika - dłużnika. Prowadzona przez niego sprzedaż towarów będących własnością dłużnika, będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług, gdy do rozliczenia tego podatku byłby zobowiązany dłużnik, natomiast w przypadku, gdy powyższa czynność nie podlegałaby opodatkowaniu tym podatkiem lub byłaby od niego zwolniona - komornik sądowy nie będzie obowiązany do odprowadzenia podatku. W tym przypadku komornik pełni rolę pośrednika pomiędzy podatnikiem (dłużnikiem) a organem podatkowym, przekazując jedynie organowi środki pieniężne podatnika. Uzasadnione jest to charakterem odpłatnej dostawy następującej w ramach wykonywania czynności egzekucyjnych. Jeżeli bowiem dłużnik niesolidnie spłaca swoje zobowiązania i w celu wyegzekwowania należności wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, to istnieją podstawy do uznania, że nie uiści również podatku należnego w związku z dostawą dokonaną w ramach egzekucji. Nie bez znaczenia jest także fakt, że podatnik, będący dłużnikiem, zazwyczaj nie otrzymuje kwot uzyskanych przez organ egzekucyjny ze sprzedaży towarów w wykonaniu czynności egzekucyjnych. Prawdopodobne jest zatem, że podatnik nie posiada innych środków finansowych umożliwiających uiszczenie należnego podatku. Ustanowienie organu egzekucyjnego płatnikiem, zapewnia odprowadzenie należnego podatku przez organ przeprowadzający dostawę w ramach czynności egzekucyjnych.
Należy podkreślić, że przepisy ustawy Ordynacja podatkowa Rozdziału 1a dotyczące wydawania interpretacji indywidualnych, nie uzależniają spełnienia wymogów, jakim powinien odpowiadać wniosek od tego, czy wnioskodawcą jest komornik, występujący jako płatnik podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży majątku dłużnika, czy też inny podmiot. W myśl art. 14h ustawy Ordynacja podatkowa, w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio przepisy art. 120, art. 121 § 1, art. 125, art. 126, art. 129, art. 130, art. 135-137, art. 140, art. 143, art. 165 § 3b, art. 165a, art. 168, art. 169 § 1-2, art. 170 i art. 171 oraz przepisy rozdziału 5, 6, 10 i 23 działu IV. Uwzględniając zakres, jaki wyznacza ww. przepis w odniesieniu do działania organu w ramach postępowania dotyczącego interpretacji indywidualnych, należy stwierdzić, że wobec szczególnego charakteru instytucji interpretacji indywidualnych, gdzie postępowanie "interpretacyjne" opiera się wyłącznie na stanie faktycznym przedstawionym przez wnioskodawcę, w jego ramach nie może toczyć się spór o stan faktyczny, ani też nie może być prowadzone klasyczne postępowanie dowodowe. Tryb przewidziany w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej (który stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia) jest jedyną formą, przy użyciu której organ może zweryfikować, czy spełnione są warunki określone w art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, a więc m.in. pozyskać informacje co do tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, których nie zawiera wniosek, a są niezbędne do wydania interpretacji. Organ nie ma też - wbrew oczekiwaniom Skarżącego - umocowania prawnego, aby współdziałać z komornikiem w celu ustalenia stanu faktycznego dotyczącego nieruchomości, mającej być przedmiotem sprzedaży w ramach postępowania egzekucyjnego. Ustalanie stanu faktycznego może być bowiem przedmiotem postępowania prowadzonego jedynie przez właściwy organ podatkowy lub kontrolny, który posiada uprawnienia do przeprowadzenia czynności kontrolnych w trybie przewidzianym w przepisach Działu VI Ordynacji podatkowej, a nie przez organ interpretacyjny.
Podsumowując, wobec nieudzielenia przez Skarżącego odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu do usunięcia braków formalnych wniosku, a tym samym braku możliwości ustalenia, czy sprzedaż udziału w nieruchomości będzie podlegała opodatkowaniu w całości lub w części oraz czy będzie mogła korzystać ze zwolnienia od podatku, zaskarżone postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia odpowiada prawu.
Mając wzgląd na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło