I SA/Gd 1892/15

WyrokWSA w Gdańsku2016-03-08

Skład orzekający: Ewa Kwarcińska, Marek Kraus, Alicja Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę i wierzytelności z umowy zlecenia, w celu egzekucji wysokiej należności podatkowej, stanowi naruszenie zasady stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego?
Ratio decidendi
Zastosowanie zajęcia rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę i wierzytelności z umowy zlecenia w celu egzekucji wysokiej należności podatkowej nie stanowi naruszenia zasady stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, jeśli środki te prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a ich wybór jest uzasadniony kwotą egzekwowanej należności i brakiem możliwości skutecznego zaspokojenia wierzyciela za pomocą środków mniej uciążliwych. Zajęcie rachunku bankowego jest uznawane za jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, a zobowiązany może nadal dysponować nadwyżką ponad zajętą kwotę.
Stan faktyczny
W.B. wniosła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że zastosowane środki egzekucyjne (zajęcie rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę i z umowy zlecenia) są zbyt uciążliwe i uniemożliwiają jej spłatę kredytów. Organ egzekucyjny uznał zarzut za nieuzasadniony, wskazując na konieczność zaspokojenia wysokiej należności podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę W.B.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 października 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia W.B., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 września 2015 r. w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego - dalej jako "Naczelnik", wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku W.B. w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 13 lipca 2015 r. obejmujący należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł w kwocie należności głównej 1.017.634 zł. Jako podstawę prawną dochodzonej należności w ww. tytule wykonawczym wskazano decyzję Dyrektora Izby Skarbowej - dalej jako "Dyrektor", z dnia 21 kwietnia 2015 r. Zawiadomieniami z dnia 20 lipca 2015 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności zobowiązanej: z rachunku bankowego, z wynagrodzenie za pracę i z wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia. Odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 24 lipca 2015 r. Pismem z dnia 28 lipca 2015 r. W.B., na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619) - dalej jako "u.p.e.a.", zgłosiła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę i zajęcia rachunku bankowego i tym samym zablokowanie dostępu do konta, na którym dokonywana jest spłata zobowiązań kredytowych. W uzasadnieniu wskazano, że do sądu administracyjnego została wniesiona skarga na decyzję Dyrektora z dnia 21 kwietnia 2015 r. oraz wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Podniesiono, że doszło do jednoczesnego zajęcia wynagrodzenia za pracę i rachunku bankowego, który służył wyłącznie do spłaty kredytów: na zakup działki budowlanej i lokalu mieszkalnego. Uniemożliwia to zobowiązanej spłatę zaciągniętych kredytów i naraża ją na znaczną i trudną do odwrócenia szkodę. Zarzucono organowi egzekucyjnemu nie wzięcie pod uwagę, że na zajęty rachunek bankowy nie wpływa żadne wynagrodzenie zobowiązanej. Odwołując się do treści art. 7 § 2 u.p.e.a. podniesiono, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wybór środka najłagodniejszego i jednocześnie najbardziej celowego, natomiast zastosowane w niniejszej sprawie środki egzekucyjne są zagrożeniem dla dalszej egzystencji zobowiązanej. Postanowieniem z dnia 10 września 2015 r. Naczelnik uznał za nieuzasadniony zgłoszony zarzut. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela; jeśli cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny ma prawo zastosować nawet wszystkie dostępne w danej sprawie środki egzekucyjne. Podkreślono, że w niniejszej sprawie ocena uciążliwości zastosowanych środków egzekucyjnych powinna się odbywać przez pryzmat kwoty zaległości. Organ egzekucyjny zwrócił uwagę, że zobowiązana nie wskazała, iż zachodzi możliwość pokrycia egzekwowanej kwoty z jednego lub też z kilku możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych. Odnosząc się zaś do kwestii złożenia do sądu administracyjnego skargi na decyzję z dnia 21 kwietnia 2015 r. oraz wniosku o wstrzymanie jej wykonania Naczelnik wskazał, że pozostaje to bez wpływu na możliwość prowadzenia egzekucji. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu W.B., wnosząc o jego uchylenie i zawieszenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła mu naruszenie: 1. art. 2 Konstytucji RP poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej w sposób sprzeczny z zasadą dobrej administracji; 2. art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.", w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywatela do państwa; 3. art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono, że do sądu administracyjnego została wniesiona skarga na decyzję Dyrektora z dnia 21 kwietnia 2015 r. oraz wniosek o wstrzymanie jej wykonania, jednakże do dnia sporządzenia zażalenia nie wpłynęła żadna informacja dotycząca tego postępowania sądowego. W ocenie zobowiązanej, zastosowane przez organ egzekucyjny środki egzekucyjne naruszają zasadę dobrej administracji, która zgodnie z aktualnym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej uznawana jest za naczelną zasadę prawa europejskiego. Tym samym, organ egzekucyjny ma obowiązek działać sprawiedliwie, bezstronnie i terminowo, a także efektywnie i sprawnie. Podejmowane przez organ działania powinny być też współmierne do celu, jaki ma być tymi działaniami osiągnięty. Wskazano, że powyższe zapisano również w Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji, w którym zwrócono uwagę na wyważenie praw podmiotowych obywatela i ogólnego interesu społecznego. Podkreślono, że zasada dobrej administracji wpisuje się w wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawnego. W tym kontekście zobowiązana wskazała, że doszło do jednoczesnego zajęcia wynagrodzenia za pracę i rachunku bankowego, który służył wyłącznie do spłaty kredytów. Uniemożliwia to zobowiązanej spłatę zaciągniętych kredytów i naraża ją na znaczną i trudną do odwrócenia szkodę. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. wskazano, że w niniejszej sprawie organ jednocześnie zastosował wszystkie dostępne środki egzekucyjne. O ile takie działanie nie jest sprzeczne z prawem, o tyle wywołuje nieodwracalne i negatywne dla zobowiązanej skutki. Odwołując się do treści przepisów art. 7 § 2 i art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. W.B. podniosła, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wybór środka najłagodniejszego i jednocześnie najbardziej celowego, natomiast zastosowane w niniejszej sprawie środki egzekucyjne są zagrożeniem dla dalszej jej egzystencji. Wskazano, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny miał możliwość wyboru środków egzekucyjnych, jednakże zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest zbyt uciążliwe. Dyrektor nie podzielił argumentacji żalącej się uznając za prawidłowe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 października 2015 r. organ odwoławczy przytoczył treść art. 7 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zdaniem Dyrektora, logicznym następstwem powyższego przepisu jest art. 33 § 1 pkt 8 ww. ustawy. Podkreślono, że zasada możliwie najmniejszej uciążliwości egzekucji musi być rozpatrywana przez pryzmat celu egzekucji, jakim jest wykonanie obowiązku. Stąd w przepisie art. 7 § 2 u.p.e.a. mowa jest o tym, że organ egzekucyjny ma obowiązek stosować środki egzekucyjne prowadzące bezpośrednio do celu egzekucji. Z treści tego przepisu Dyrektor wywiódł, że organ egzekucyjny ma obowiązek zrezygnować ze stosowania tych środków, które są bardziej uciążliwe dla zobowiązanego jedynie wtedy, gdy osiągnięcie celu egzekucji jest możliwe przy użyciu innych, mniej uciążliwych środków. Aby zatem stwierdzić, czy organ egzekucyjny naruszył zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, należy zbadać, czy organ miał możliwość zastosowania kilku środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku i wybrał spośród nich środek o większej od innych uciążliwości. Organ odwoławczy podniósł, że celem egzekucji wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 13 lipca 2015 r. jest doprowadzenie do wykonania obowiązku zapłaty podatku, o którym mowa w decyzji Dyrektora z dnia 21 kwietnia 2015 r. w kwocie należności głównej 1.017.634 zł. Zdaniem Dyrektora, z akt postępowania egzekucyjnego nie wynika, aby zaspokojenie tej kwoty było możliwe przy zastosowaniu zajęcia wierzytelności z umowy zlecenia lub wynagrodzenia za pracę. Z akt sprawy nie wynika również, aby organ egzekucyjny mógł zastosować inny środek egzekucyjny, który byłby dla zobowiązanej mniej uciążliwy. Wskazano, że alternatywnego składnika majątku pozwalającego doprowadzić do wykonania egzekwowanego obowiązku nie wskazała zobowiązana, zwracając uwagę jedynie na skutki, jakie niesie za sobą zajęcie rachunku bankowego. W ocenie organu odwoławczego, powyższe elementy stanu faktycznego sprawy mają znaczenie również w kontekście zarzutu nieproporcjonalności skutków zastosowanych środków egzekucyjnych do celu postępowania. Strona formułując ten zarzut pomija bowiem wagę interesu wierzyciela (Skarbu Państwa) w kontekście kwoty egzekwowanej należności podatkowej, która uprawnia do podjęcia wszystkich możliwych do zastosowania w sprawie środków egzekucyjnych. W tej sytuacji Dyrektor stwierdził, że zgłoszony przez stronę zarzut jest bezzasadny, a zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Organ odwoławczy przyznał, że działania organu egzekucyjnego wiążą się z uciążliwością dla zobowiązanej, jednoczesne stosowanie wielu środków egzekucyjnych wywołuje komplikacje i problemy, nie jest to jednak bezprawna nadmierna uciążliwość, o której mowa w przepisach u.p.e.a. Dyrektor wskazał również na przepisy o ochronie warunków egzystencji zobowiązanego. Zgodnie z art. 9 § 1 u.p.e.a. egzekucja wynagrodzenia za pracę odbywa się w zakresie wskazanym w Kodeksie pracy, tj. z uwzględnieniem kwoty wolnej od zajęcia, o której mowa w art. 871 § 1 tej ustawy, natomiast środki zgromadzone na rachunkach bankowych podlegają egzekucji z uwzględnieniem art. 54 ust. 1 Prawa bankowego. Za realizację tych przepisów odpowiedzialny jest dłużnik zajętej wierzytelności. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie normy te znalazły zastosowanie. Zwrócono uwagę, że na zajęty rachunek bankowy nie wpływa wynagrodzenie zobowiązanej, nie ma zatem niebezpieczeństwa kumulacji zajęcia wynagrodzenia za pracę i rachunku bankowego, na który wpływa wynagrodzenie, po wykorzystaniu kwoty wolnej. Wskazano, że ważny interes zobowiązanego uprawnia do złożenia wniosku o zwolnienie spod egzekucji zajętego składnika majątku, wniosek taki wszczyna odrębne postępowanie, zgodnie z art. 13 u.p.e.a. W ocenie Dyrektora, prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne spełnia kryteria zasady dobrej administracji, przy czym ustaleniu temu nie przeczy kontynuacja egzekucji, pomimo złożenia do sądu administracyjnego skargi na ostateczną decyzję Dyrektora z dnia 21 kwietnia 2015 r. oraz wniosku o wstrzymanie jej wykonania. Dopiero wydanie przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji jest podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nawet jeśli toczy się postępowanie w sprawie zarzutu przeciwegzekucyjnego, jeśli zarzut ten dotyczy zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 35 § 1 u.p.e.a.). Końcowo Dyrektor podniósł, że działania organu egzekucyjnego nie naruszają zasady zaufania obywateli do państwa, są one bowiem zgodne z prawem, a sama egzekucja jest następstwem niewywiązania się strony z wymagalnych zobowiązań podatkowych. W skardze na powyższe postanowienie organu odwoławczego W.B., reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego M.R., wniosła o uchylenie w całości zarówno zaskarżonego, jak i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: 1. art. 2 Konstytucji RP poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej w sposób sprzeczny z zasadą dobrej administracji; 2. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw; 3. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywatela do państwa; 4. art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez stosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumentację prezentowaną zarówno w piśmie z dnia 28 lipca 2015 r., jak i w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przedmiotem badania Sądu pod kątem legalności są postanowienia organów administracji dotyczące uznania za niezasadny zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W związku z tym, na wstępie należy zwrócić uwagę na specyfikę postępowania w tym przedmiocie. Z unormowania art. 33 u.p.e.a. wynika, że zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. Wniesienie zarzutów wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia, przy czym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. W niniejszej sprawie zobowiązana W.B. wniosła zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przy jednoczesnym zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności z tytułu umowy zlecenia. Oceniając zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy wskazać, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania, w sposób przymusowy, obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być zatem przede wszystkim skuteczne. Dążenie do zrealizowania tego celu nie może jednak polegać na stosowaniu przez organ egzekucyjny dowolnych środków, a jedynie takich, które zostały przewidziane w ustawie, przy czym muszą one prowadzić bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego (art. 7 u.p.e.a.). Z przywołanej wyżej regulacji wynika, że przede wszystkim organ egzekucyjny powinien stosować środki prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, ta zatem zasada determinować powinna wybór środka stosowanego przez organ prowadzący postępowanie, dopiero spośród tych środków należy zastosować ten najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. W piśmiennictwie podkreśla się, że chodzi o takie działania, które w możliwie najmniejszym stopniu ingerować będą w prawa i wolności zobowiązanego. Zasadę tę wielokrotnie łączono z konstytucyjną zasadą proporcjonalności, jednakże zapis art. 7 § 2 u.p.e.a. wyznacza zakres jej zastosowania węziej niż wynika to z reguły proporcjonalności. Mowa jest w nim bowiem o wyborze najmniej uciążliwego środka wyłącznie spośród środków bezpośrednio prowadzących do wykonania egzekwowanego obowiązku. Można zatem powiedzieć, że jest to zasada ustępująca swoją mocą zasadzie celowości postępowania egzekucyjnego (por. D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX 2015). Niewątpliwie, sama egzekucja - będąca przymusowym wykonaniem zobowiązań - jest dla dłużnika niedogodnością. Stosowanie środków egzekucyjnych przez organy egzekucyjne stanowi uciążliwość dla zobowiązanego, jednakże należy podkreślić, że podjęcie postępowania egzekucyjnego jest spowodowane brakiem dobrowolnego realizowania przez stronę zobowiązań podatkowych. Należy również wskazać, że z przepisów u.p.e.a. nie wynika, które ze środków egzekucyjnych są mniej lub bardziej uciążliwe. "Uciążliwość" w świetle 33 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności powodująca niemożność czy utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika. Tym samym, w toku konkretnego postępowania organ egzekucyjny powinien indywidualnie ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, będąc jednocześnie dla zobowiązanego najmniej dolegliwym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1674/14, LEX nr 1791327). W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej (przy jednoczesnym zajęciu wynagrodzenia za pracę i innej wierzytelności pieniężnej, tj. wynagrodzenia prowizyjnego z tytułu umowy zlecenia). Tutejszy Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 lipca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 403/07 (LEX nr 441045), że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów u.p.e.a. stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Ponadto z mocy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia. Należy zauważyć, że celem egzekucji prowadzonej w niniejszej sprawie jest doprowadzenie do wykonania obowiązku zapłaty podatku w kwocie 1.017.634 zł wynikającej z decyzji Dyrektora z dnia 21 kwietnia 2015 r. Przy tak znaczącej kwocie podatku nie sposób uznać, że do jej wyegzekwowania wystarczające będzie jedynie zajęcie wynagrodzenia za pracę (średnio 2.250 zł netto miesięcznie za okres: kwiecień-czerwiec 2015 r.), czy wierzytelności z tytułu umowy zlecenia (średnio 2.380 zł netto miesięcznie za okres: maj-lipiec 2015 r.). Jak trafnie wskazuje się w doktrynie (por. W. Cisowska-Sakrajda [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, pod red. D. R. Kijowskiego, wyd. II, LEX 2015) kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucyjne, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego (art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.). Tym samym, powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku. Należy też wskazać, że poza podniesieniem zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego skarżąca w istocie nie wskazała na inny środek, który mógłby zostać zastosowany, a który w jej ocenie byłby mniej dolegliwy, prowadząc jednocześnie do celu egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie należności pieniężnej. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie ma prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w świetle okoliczności faktycznych sprawy oraz z uwagi na przytoczone powyżej przepisy za prawidłowe należy uznać przyjęcie przez organy administracyjne obu instancji (organ egzekucyjny i organ nadzoru nad egzekucją), że - wbrew zarzutowi opartemu na art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. - zajęcia rachunku bankowego skarżącej dokonano zgodnie z obowiązującą procedurą, z jednoczesnym prawidłowym zrealizowaniem zasady celowości postępowania egzekucyjnego. Wybór środka egzekucyjnego był w rozpoznawanej sprawie ograniczony zasadą celowości postępowania zmierzającego do zaspokojenia zobowiązań o charakterze pieniężnym. Zasadnie w tych okolicznościach organ egzekucyjny spośród przewidzianych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. wybrał m.in. ten, który najlepiej i najprościej realizował zakładany cel, tj. egzekucję z rachunku bankowego. Za niezasadny należało również uznać zawarty w uzasadnieniu skargi zarzut naruszenia przepisów Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji. Ten uchwalony w dniu 6 września 2001 r. przez Parlament Europejski akt nie posiada mocy powszechnie obowiązującej, jego postanowienia mają jedynie charakter zaleceń w sprawach załatwianych przez organy Wspólnoty (tak: J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji, Wprowadzenie, tekst i komentarz o zastosowaniu kodeksu w warunkach polskich procedur administracyjnych, Warszawa 2007, s. 12). A zatem, skoro powyższy akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego w Polsce, może być on traktowany jedynie jako akt wytyczający pożądane standardy działania administracji. Jednym z nich jest nakaz rozpatrywania sprawy administracyjnej rzetelnie. Ze standardem rzetelnego postępowania administracyjnego mamy do czynienia wtedy, gdy organ postępuje zgodnie zarówno z przepisami procedury, jak i dokonuje właściwej wykładni przepisów prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że działania organów są zgodne zarówno z ustawowymi regułami odnoszącymi się do zasad wykładni prawa, jak i z przepisami dotyczącymi postępowania. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło