I SA/Gd 191/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 stycznia 2025 r., nr UP-9/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. W dniu 5 sierpnia 2024 r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek M.K. (dalej: Skarżący, wnioskodawca) o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek wynikających. Decyzją z dnia 16 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład lub organ) odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Zakład decyzją z dnia 3 stycznia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 16 października 2024 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, w tym oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę, wykazała, że wnioskodawca 30 listopada 2012 r. zaprzestał prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, 4 grudnia 2012 r. nastąpiło wykreślenie firmy z Bazy REGON. Od 1 października 2022 r. wnioskodawca nie posiada tytułu do ubezpieczeń w ZUS ani nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim z L. K., która nie posiada tytułu do ubezpieczeń w ZUS ani nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna, ma córkę N. K. (11 lat). Wnioskodawca jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 60,01 m2 położonego w W., dla którego Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą nr [...]; nieruchomość została zabezpieczona hipotecznie przez ZUS, posiada niezarejestrowany samochód marki S. F.z 2007 r. Wnioskodawca jest zatrudniony na umowę o pracę w firmie T. z wynagrodzeniem w kwocie 10.200,00 zł netto. Stałe wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na łączną kwotę 5.000,00 zł, w tym opłaty eksploatacyjne w kwocie 500,00 zł. Wnioskodawca posiada także zobowiązania alimentacyjne, które dochodzone są w postępowaniu komorniczym w kwocie 580,00 zł miesięcznie. Ze złożonego oświadczenia wynika także, że wnioskodawca ok. 2 lat temu wyjechał za granicę celem poprawy sytuacji materialnej oraz przeszedł 3 operacje kolan. Należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W kontekście przedstawionej sytuacji majątkowej i zdrowotnej organ doszedł do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024, poz. 497 ze zm.) – dalej w skrócie zwanej u.s.u.s. W stosunku do działalności wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania. Jakkolwiek wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak posiada majątek podlegający egzekucji (jest właścicielem nieruchomości o nr [...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego), ma także następców prawnych - żona, córka. Nie zachodzi zatem przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Nie nastąpiło stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W konsekwencji wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Zdaniem Zakładu nie wystąpiły również żadne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu składek w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365) – dalej w skrócie zwanego Rozporządzeniem. W ocenie Zakładu w chwili obecnej nie zachodzą przesłanki, kwalifikujące do umorzenia należności z uwagi na indywidualną sytuację wnioskodawcy lub interes publiczny. Odnosząc się do przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Zakład zauważył, że wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W toku postępowania pełnomocnik poinformował, że w 2019 r. wnioskodawca doznał urazu w postaci skręcenia kolana z blokiem pourazowym i wymagał operacji, po której był niezdolny do wykonywania pracy zarobkowej. Natomiast w 2022 r. wnioskodawca został przyjęty na oddział celem usunięcia śrub po rekonstrukcji ACL z piszczeli lewej oraz stawu kolanowego lewego z powodu przykurczu wyprostowanego. Zdaniem Zakładu wskazane problemy z całą pewnością są utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Wprawdzie w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z 1 kwietnia 2022 r. stwierdzono, ze wnioskodawca jest niezdolny do pracy, jednakże istnieją rokowanie co do jej odzyskania. Jednocześnie z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że od 19 października 2022 r. pracuje on zarobkowo, a z wynagrodzenia za pracę reguluje m.in. układ ratalny w ZUS. Jednocześnie Zakład podkreślił, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie może mieć zastosowania, ponieważ wnioskodawca nie prowadzi już działalności gospodarczej. Odnosząc się sytuacji materialnej wnioskodawcy, która mogłaby uzasadnić umorzenie należności na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia, Zakład zauważył, że ograniczone możliwości płatnicze nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Każdy przejściowo może wykazać, że ma trudną sytuację, lecz Zakład jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję, czy uznaje ją za przesłankę do zastosowania umorzenia należności, czy też nie. W ocenie Zakładu subiektywne przekonanie wnioskodawcy o spełnieniu przesłanek do umorzenia nie uzasadnia rezygnacji z dochodzenia zaległości. Na podstawie dostępnych materiałów należy uznać, że wnioskodawca nie udowodnił, że jego sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności wobec ZUS. Organ upatruje szansę na wyegzekwowanie należności, czy to w ramach układu ratalnego czy w drodze egzekucji (w przypadku nie wywiązywania się z warunków zawartej umowy). Podjęcie więc decyzji o umorzeniu należności biorąc pod uwagę powyższą argumentację, na chwilę obecną byłoby nieuzasadnione. Zakład podkreślił, że wnioskodawca pozostaje w zatrudnieniu i uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 10.200,00 zł, przy wydatkach stałych w kwocie 5.000,00 zł. Równocześnie Zakład zauważył, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów, które świadczyłyby o problemach z regulowaniem należności. Zakład zaznaczył także, że ciążące na wnioskodawcy zobowiązania alimentacyjne nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności. Obowiązek ten wpływa oczywiście na sytuację finansową wnioskodawcy, jednakże jest on zobligowany dołożyć należytej staranności, wykorzystując swoje możliwości, do zapewnienia zarówno uprawnionym - alimentów, jak również regulować zobowiązania publicznoprawne. Wnioskodawca dysponuje przy tym składnikiem majątkowym w postaci nieruchomości (lokal mieszkalny) objętej księgą wieczystą nr [...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na należności z tytułu nieopłaconych składek, co stwarza możliwość odzyskania zadłużenia w drodze postępowania egzekucyjnego. Istotne znaczenie w sprawie ma także fakt, że 23 kwietnia 2021 r. Wnioskodawca podpisał umowę nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, a zatem zobowiązał się do ratalnej spłaty zaległych składek i realizuje ten obowiązek (ostatnia wpłata z 9 grudnia 2024 r. w kwocie 2.166,00 zł). To z kolei świadczy o możliwościach finansowych wnioskodawcy do ponoszenia wysiłku celem regulowania zadłużenia. Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając naruszenie przepisu art. 28 ust. 1-6 u.s.u.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 października 1024 o odmowie umorzenia należności - wynikających z zawartego układu ratalnego, tj. należności określonych w ratach 40 - 96. W oparciu o podniesione zarzuty, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 stycznia 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 października 2024 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sam fakt, iż Skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego nie przemawia za zasadnością odmowy umorzenia składek, albowiem jest to jedyne miejsce zamieszkania zarówno jego, jak i żony. Nie ma możliwości, by zbył on w/w lokal celem spłaty zadłużenia wobec Organu, albowiem nie miałby wówczas gdzie mieszkać. Wbrew twierdzeniom Organu, sytuacja majątkowa Skarżącego jest trudna i uzasadnia przychylne rozpatrzenie jego wniosku. Wszystkie zobowiązania Skarżącego, w tym zobowiązania alimentacyjne uniemożliwiają w praktyce samodzielną realizację układu ratalnego, albowiem Skarżący przy spłacie rat posiłkuje się środkami od rodziny i przyjaciół. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada dochodów z innych tytułów , niż tylko z umowy o pracę, w związku z czym jego możliwości zarobkowe są znacznie ograniczone. Organ ustalił, że od 1 października 2022 roku nie posiada on tytułu do ubezpieczeń w ZUS ani nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny, chociaż od 19 października 2022 jest zatrudniony na umowę o pracę. Podobnie L. K. - nie posiada tytułu do ubezpieczeń w ZUS ani nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Trudną sytuację materialną w gospodarstwie domowym Skarżącego komplikuje dodatkowo jego stan zdrowia — stan po 3 operacjach kolan, który znacznie utrudnia mu wykonywanie dodatkowych, prac, z których dochód wystarczyłby na samodzielną spłatę zobowiązań wobec ZUS. Organ nie dokonał szczegółowej analizy dokumentacji medycznej Skarżącego, z której jednoznacznie wynika, iż nawet w obecnym zakładzie pracy jego możliwości zarobkowe są znacznie ograniczone. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. oraz § 3 Rozporządzenia. Przepisy te określają przypadki, w razie zaistnienia których możliwe jest umorzenie należności składkowych w całości bądź w części. I tak, należności te mogą zostać umorzone w razie stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.) lub w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność przewidziane zostały w ust. 3 cyt. artykułu. Z kolei co do możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a cyt. ustawy, to szczegółowe zasady umorzenia określone zostały w powołanym już Rozporządzeniu, w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 tego aktu prawnego. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1. u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca sprecyzował przypadki całkowitej nieściągalności, o której mowa w ust. 2. I tak, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie ma charakter wyczerpujący, a tym samym stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tej normie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W okolicznościach niniejszej sprawy Zakład uznał, że nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności. Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności, o jakich mowa w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W stosunku do działalności wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania. Jakkolwiek wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak posiada majątek podlegający egzekucji (jest właścicielem nieruchomości o nr [...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego); ma także następców prawnych - żona, córka. Nie zachodzi zatem przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Nie nastąpiło stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W konsekwencji wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. W związku z powyższym stwierdzić należy, że organ prawidłowo ocenił, że w przedmiotowej sprawie istnieje możliwość skutecznego wyegzekwowania należności, a więc nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji umarzającej należności z tytułu składek. Jak już podkreślono, alternatywnie wobec wskazanych przesłanek organ może dokonać umorzenia należności z tytułu składek, gdy zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który daje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, ale wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Przepis ten odsyła do rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W myśl § 3 ust. 1 pkt 1-3 ww. Rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W tym miejscu należy podkreślić, że przywołany wyżej przepis Rozporządzenia daje organowi administracyjnemu - podobnie jak w przypadku stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, o jakiej mowa w art. 28 u.s.u.s., możliwość, a nie obowiązek umorzenia zaległości. To w gestii uznania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozostaje więc, czy przy zaistniałym stanie faktycznym za zasadne uzna umorzenie należnych świadczeń. Co ważne, przepis § 3 ust. 1 Rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną. Ponadto przychylić się należy do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 884/08, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s) - a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). W ocenie Sądu, organ stwierdzając, że w wypadku Skarżącego nie zaistniały podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, nie naruszył cytowanych przepisów prawa materialnego. Jak wskazano wyżej, umorzenie należności z tytułu składek jest wyjątkiem, który może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, kiedy przesłanki umorzenia zostały wykazane w sposób niewątpliwy. Tymczasem w sprawie niniejszej nie zostało wykazane, że sytuacja materialno-bytowa Skarżącego ma charakter trwały. Należy podkreślić, że Skarżący ma 39 lat, pozostaje na rynku pracy, jest zatrudniony uzyskując wynagrodzenie w wysokości 10.200,00 zł netto, przy wydatkach stałych w kwocie 5.000,00 zł. Jak trafnie zauważył organ wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów, które świadczyłyby o problemach z regulowaniem należności. Zgodzić się także trzeba z organem, że ciążące na wnioskodawcy zobowiązania alimentacyjne nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności. Obowiązek ten wpływa oczywiście na sytuację finansową wnioskodawcy, jednakże jest on zobligowany dołożyć należytej staranności, wykorzystując swoje możliwości, do zapewnienia zarówno uprawnionym - alimentów, jak również regulować zobowiązania publicznoprawne. Skarżący dysponuje przy tym składnikiem majątkowym w postaci nieruchomości (lokal mieszkalny) objętej księgą wieczystą nr [...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na należności z tytułu nieopłaconych składek, co stwarza możliwość odzyskania zadłużenia w drodze postępowania egzekucyjnego. Istotne znaczenie w sprawie ma także okoliczność, że 23 kwietnia 2021 r. Skarżący podpisał umowę nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, a zatem zobowiązał się do ratalnej spłaty zaległych składek i realizuje ten obowiązek (ostatnia wpłata z 9 grudnia 2024 r. w kwocie 2.166,00 zł). To z kolei świadczy o możliwościach finansowych Skarżącego do ponoszenia wysiłku celem regulowania zadłużenia. Trafnie zatem wywiódł Zakład, że obecną sytuację bytową można uznać za przejściową. Wymaga zaakcentowania, że ustawowym obowiązkiem Zakładu jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w badanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS, których zaistnienia zainteresowany nie wykazał, to negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne. Podzielić przy tym należy pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2051/13, iż świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną - nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 Rozporządzenia będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy. W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych zdaniem Sądu organ dostatecznie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Organ uwzględnił wszystkie okoliczności podane przez Skarżącego oraz okoliczności wynikające z danych będących w posiadaniu organu. Stan faktyczny sprawy będący podstawą rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości i nie był też przez Skarżącego kwestionowany. Okoliczność, że Skarżący nie zgadza się z oceną sytuacji majątkowej i rodzinnej dokonaną przez organ nie oznacza jednak, że z tej przyczyny wydana decyzja jest wadliwa. Wadliwości tej można byłoby upatrywać, gdyby organ dokonał oceny istniejącego materiału dowodowego w sposób dowolny, a analiza ta nie zostałaby wsparta żadną argumentacją. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie nastąpiła, albowiem Zakład ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Końcowo należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie akcentowano, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 60/10 NSA przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, a zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny. Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sytuacja finansowa i zdrowotna Skarżącego w kontekście przywołanych wyżej przepisów, regulujących zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została oceniona należycie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z uwzględnieniem interesów, publicznego i indywidualnego Skarżącej oraz stanu faktycznego, ustalonego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wnioski wyprowadzone z tej oceny nie noszą znamion dowolności. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 935).