I SA/Gd 192/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. W. i K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 23 kwietnia 2013 r. skarżąca K. W., działając przez pełnomocnika, zwróciła się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Do wniosku dołączono potwierdzenia przelewu emerytury męża za luty i marzec 2013 r. oraz odpis zeznania podatkowego złożonego przez małżonków za 2012 r. (PIT-37). Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF wnioskodawczyni uzupełniła w dniu 14 czerwca 2013 r. (data stempla pocztowego). Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2013 r., ustalono, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem, nie pracuje i nie osiąga dochodów z innych źródeł (dowód: odpis zeznania podatkowego za 2012 r.), małżonkowie utrzymują się z emerytury męża wnioskodawczyni wypłacanej w kwocie 2.653,43 zł miesięcznie (dowód: lista operacji dokonanych na rachunku bankowym małżonka w okresie od 1 kwietnia do 6 lipca 2013 r.), są współwłaścicielami domu o powierzchni 112 m2, wnioskodawczyni nie posiada innego majątku (dowód: dodatkowe oświadczenie), natomiast jej mąż posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...] o wartości około 27.000 zł (dowód: dodatkowe oświadczenie złożone przez małżonka) oraz jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, których wartość na dzień 5 lipca 2013 r. wynosiła 31.587,83 zł i 5.277,51 USD (dowód: wydruki listy rejestrów potwierdzone przez pracownika banku), względem majątku małżonków nie jest prowadzona egzekucja (dowód: dodatkowe oświadczenie). Wysokość stałych miesięcznych wydatków małżonków przyjęto na podstawie nadesłanych faktur VAT, potwierdzeń przelewów i wyciągu z konta męża wnioskodawczyni. Z dokumentów tych wynika, że średnie miesięczne koszty utrzymania małżonków, do których zaliczyli opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz śmieci, internet, abonament za telefon stacjonarny i telefony komórkowe, telewizję oraz podatek od nieruchomości, kształtują się na poziomie 1.079,37 zł. Przechodząc do oceny zasadności żądania wnioskodawcy stwierdza się, co następuje: ocena dokonana została z uwzględnieniem danych wynikających ze złożonego wniosku i nadesłanych dokumentów. Ich analiza nie pozwala uznać wnioskodawczyni za osobę, która nie może ponieść kosztów sądowych w całości, czy też w części, w tym wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić wnioskodawczyni, że przewidziana w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucja prawa pomocy wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów tego postępowania, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet Państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawo pomocy nie przysługuje zatem innym osobom, aniżeli tym, które znajdują się trudnej sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych. W niniejszej sprawie przeciwko przyjęciu, że wnioskodawczyni nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych świadczy znaczna kwota oszczędności zgromadzonych w formie jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych na rachunku małżonka. Zdaniem orzekającego kwota środków pieniężnych, jakimi dysponują małżonkowie pozwala wnioskodawczyni na uiszczenie powstałych na tym etapie postępowania kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi kasacyjnej, który – zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) – wynosi 499 zł. Warto również zwrócić uwagę, że dochody małżonków w czerwcu oraz w lipcu br. były wyższe, co potwierdza przedłożona historia operacji dokonanych na koncie męża wnioskodawczyni. I tak w czerwcu br. na rachunek małżonka wnioskodawczyni, poza świadczeniem z ZUS, wpłynęła dodatkowo kwota 1.580 zł z tytułu sprzedaży roweru, zaś w lipcu br. dokonał on wpłaty własnej w wysokości 3.000 zł. Mając na względzie ww. dodatkowe dochody oraz fakt, że miesięcznie do dyspozycji małżonków, po uwzględnieniu ponoszonych przez nich udokumentowanych opłat za media, pozostaje kwota 1.574,06 zł, nie sposób uznać, że wnioskodawczyni nie była w stanie zabezpieczyć środków niezbędnych na uiszczenie powstałych już kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Biorąc zatem pod uwagę ustalone okoliczności stanu faktycznego byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty sądowe w niniejszej sprawie za wnioskodawczynię musieli ponieść inni podatnicy tylko z tej przyczyny, że nie chce ona uszczuplić własnego majątku przeznaczając na ten cel jedynie część zgromadzonych aktywów (oszczędności). Warto przypomnieć, że oszczędności małżonków wynoszą 31.587,83 zł i 5.277,51 USD, zaś należny wpis od skargi kasacyjnej – 499 zł. Końcowo, referendarz sądowy zauważa, że powyższej oceny nie zmienia fakt, że małżonkowie są zobowiązani do poniesienia kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 783/13. Z tych wszystkich względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.