I SA/Gd 195/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przywrócenia terminu. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność odwołania K.K. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 28 września 2011 r. określającej D.K. podatek akcyzowy z tytułu importu samochodu osobowego. Powyższe postanowienie organu odwoławczego, wraz z prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie jego zaskarżenia, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 grudnia 2011 r. W dniu 23 stycznia 2012 r. K.K. nadał w urzędzie pocztowym skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 grudnia 2011 r. W dniu 27 marca 2012 r. K.K., reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata T.K., wystąpił do tutejszego Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając ww. wniosek strona podała, że w dniu 21 grudnia 2011 r. na adres pełnomocnika zostało doręczone ww. postanowienie organu odwoławczego, które zostało przekazane przez pracownika kancelarii pełnomocnika matce wnioskodawcy M.K. osobiście. Przekazanie postanowienia nastąpiło z uwagi na zamiar wnioskodawcy samodzielnego wniesienia skargi. Podano, że matka wnioskodawcy od śmierci męża w katastrofie samolotowej [...] pozostaje w bardzo złym stanie psychicznym, który wpływa na znaczne ograniczenie swobodnego wykonywania przez nią czynności dnia codziennego. Podkreślono, że przekazujący informację o dacie doręczenia postanowienia pracownik pełnomocnika nie był świadomy złego stanu zdrowia M.K. Podano również, że M.K. błędnie poinformowała wnioskodawcę o terminie doręczenia postanowienia pełnomocnikowi, w wyniku czego wnioskodawca wnosząc skargę w dniu 23 stycznia 2012 r. był przekonany, że wnosi ją w terminie ustawowo właściwym. Zdaniem strony skarżącej błąd matki wnioskodawcy wynikający ze złego stanu zdrowia psychicznego, a przejawiający się w przekazaniu wnioskodawcy niewłaściwej daty doręczenia postanowienia, uniemożliwił wnioskodawcy wniesienie skargi w ustawowym terminie. Informację o fakcie, że data doręczenia postanowienia była wcześniejsza niż data wskazana przez matkę wnioskodawcy, wnioskodawca powziął dopiero w dniu 20 marca 2012 r., gdy doręczono mu odpis odpowiedzi na skargę. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 195/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek K.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi stwierdzając, że wniosek był niedopuszczalny z uwagi na zachowanie przez skarżącego trzydziestodniowego terminu do złożenia skargi. Zdaniem Sądu postanowienie z dnia 15 grudnia 2011 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 grudnia 2011 r., co wynika z podpisu doręczającego pracownika poczty oraz z pieczątki placówki oddawczej. Sąd wyjaśnił, że w celu ustalenia daty doręczenia przesyłki zwrócił się do właściwego urzędu pocztowego o udzielnie informacji w tym zakresie, lecz nie otrzymał odpowiedzi. W związku z tym przyjął dzień 27 grudnia 2011 r., od którego należało liczyć bieg trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi na ww. postanowienie, który upływał z dniem 26 stycznia 2012 r. W wyniku wniesionego na powyższe postanowienie zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I GZ 236/12 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu NSA stanął na stanowisku, że postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 grudnia 2011 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 grudnia 2011 r., a okoliczność tę potwierdza dokument – zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym widnieje datownik, pieczątka kancelarii pełnomocnika umocowanego do występowania w imieniu skarżącego przed organem celnym i podpis pracownika upoważnionego do odbioru korespondencji, jak również pismo Poczty Polskiej S.A. Urzędu Pocztowego z dnia 28 czerwca 2012 r. W ocenie NSA wymienione dane niewątpliwie wskazują na 21 grudnia 2011 r. jako datę doręczenia postanowienia, od której rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi. Tym samym od 21 grudnia 2011 r. doręczenie było skuteczne i rodziło po stronie skarżącego uprawnienie procesowe do złożenia skargi do sądu administracyjnego w terminie do 20 stycznia 2012 r. A zatem wniesienie skargi w dniu 23 stycznia 2012 r. do WSA w Gdańsku było dokonane z uchybieniem trzydziestodniowego terminu przewidzianego w ustawie dla tego środka zaskarżenia. Wobec tego orzeczenie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu z uwagi na jego niedopuszczalność NSA uznał za błędne, gdyż w takich okolicznościach sprawy Sąd powinien był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia skargi, następnie rozpoznać wniosek merytorycznie i wydać orzeczenie zgodnie z katalogiem rozstrzygnięć określonym w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej jako "P.p.s.a.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei przepis art. 87 P.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 88 P.p.s.a.). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, w przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też – w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego – odrzuceniu przez Sąd. Jak podkreślono wyżej, jedną z przesłanek przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że nie dokonała czynności bez własnej winy, przy czym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała ona należytej staranności (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002/23/1059). W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi podano fakt błędnego poinformowania skarżącego przez jego matkę o terminie doręczenia postanowienia organu odwoławczego, zaś fakt ten był spowodowany złym stanem psychicznym matki skarżącego, który wpływa na znaczne ograniczenie swobodnego wykonywania przez nią czynności dnia codziennego. Jak już wyżej podkreślono, warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, przy czym winę pojmuje się w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności. Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez skarżącego. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych, zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie można uznać, że wnioskodawca wykazał brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zauważyć należy, że istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu (np. choroby) nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza, że choroba dotyczyła matki wnioskodawcy, a nie jego samego. Stąd też wskazać należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby matki wnioskodawcy, nawet poświadczony zaświadczeniem ze szpitala (którego nota bene do wniosku nie załączono), nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 1028/12, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Końcowo należy wskazać, że w postępowaniu przed organem celnym K.K. był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Temu właśnie pełnomocnikowi doręczono postanowienie z dnia 15 grudnia 2011 r. Skoro – jak podkreślił pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu – K.K. poinformował go, że zamierza wnieść skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego, przy czym chce zrobić to osobiście, obowiązkiem pełnomocnika było rzetelne poinformowanie go o dacie doręczenia tego postanowienia. Tymczasem pełnomocnik zlecił dokonanie tej czynności swojemu pracownikowi, który przekazał informację o dacie doręczenia ww. postanowienia nie samemu skarżącemu, lecz jego matce. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności w ocenie Sądu nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 P.p.s.a., tzn. strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.