I SA/Gd 197/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia 2012 r. do marca 2013 r. postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 13 października 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotowy wniosek jest trzecim wnioskiem skarżącej spółki o przyznanie jej prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wnioskami złożonym w dniu 6 kwietnia i 30 sierpnia 2016 r. skarżąca spółka zwracała się o przyznanie jej prawa pomocy zarówno w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, jak i w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Żądania skarżącej spółki zostały rozpoznane odmownie – postanowieniami z dnia 24 maja 2016 r. oraz 14 listopada 2016 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Odmawiając uwzględnienia żądań skarżącej spółki, referendarz sądowy wskazał, że spółka nie wykonała wezwań do przedłożenia dokumentów i złożenia dodatkowych oświadczeń mających na celu weryfikację bardzo ogólnych informacji podanych w formularzach PPPr. Z tego powodu niemożliwe było dokonanie oceny sytuacji finansowej spółki przez pryzmat przesłanek określonych w art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Postanowienia te stały się prawomocne w związku z nieskutecznym wniesieniem środków zaskarżenia – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniami z dnia 4 sierpnia 2016 r. oraz 9 grudnia 2016 r. odrzucił sprzeciwy wniesione przez skarżącą spółkę. Zauważyć należy, że w przedmiotowym wniosku skarżąca spółka nie powołała żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Co więcej, skarżąca spółka ponownie podała jedynie ogólne informacje i okoliczności dotyczące jej sytuacji finansowej, które są tożsame z wskazywanymi przez nią w dotychczas składanych w niniejszej sprawie wnioskach o przyznanie prawa pomocy. I tak, skarżąca spółka wskazała, że ma problemy ekonomiczne, nie posiada środków na rachunkach bankowych, wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 10.000 zł, posiada środki trwałe o wartości 103.140,04 zł, ostatni rok obrotowy zakończyła zyskiem w wysokości 87.763,84 zł. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych i zarządzeniem z dnia 7 lutego 2017 r. wezwał skarżącą spółkę do przedłożenia dokumentów i informacji, które pozwoliłyby ocenić zasadność jej żądania (odpisu sprawozdania finansowego sporządzonego za rok 2015 oraz za rok 2016, jeżeli zostało sporządzone; dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, a także kosztów uzyskania przychodów od 1 października 2016 r.; zestawienia stałych wydatków ponoszonych na bieżące koszty prowadzonej działalności (opłaty za lokal, telefony, samochody, koszty wynagrodzeń pracowników, koszty obsługi księgowej itp.) oraz jasnego wskazania, z jakich środków są one ponoszone; odpisów deklaracji VAT-7 za miesiące od października 2016 r., a w przypadku, gdy spółka rozlicza VAT kwartalnie – odpisów deklaracji złożonych za ostanie dwa kwartały; wyciągów ze wszystkich posiadanych przez spółkę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne (w tym kont podlegających zajęciu), obejmujących okres od 1 października 2016 r. wraz z historią dokonanych na nich transakcji (wpłat, wypłat, przelewów) i stanem sald; raportów kasowych od 1 października 2016 r.; zestawienia rzeczowych aktywów trwałych, w tym środków trwałych i wyposażenia; dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia spółki wobec Skarbu Państwa, wymagalnych zobowiązań wobec banków i innych podmiotów oraz zestawienia należności spółki; jeżeli spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i nie osiąga żadnych przychodów – przedłożenia dokumentów, które potwierdzałyby tę okoliczność wraz ze wskazaniem, od kiedy spółka nie wykonuje działalności gospodarczej). Skarżąca spółka nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego po raz kolejny pozostało bez odpowiedzi. Zwrócić należy uwagę, że prawomocne rozpoznanie przez referendarza sądowego wniosków skarżącej spółki o przyznanie jej prawa pomocy w niniejszej sprawie, nie wyklucza możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy. Jednak w tej sytuacji nie może ulegać wątpliwości, że wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wówczas, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przez zmianę okoliczności sprawy należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które były podstawą poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będą to nowe okoliczności świadczące o tym, że sytuacja finansowa wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie jego wydania, co wnioskodawca musiałby wykazać m.in. dokumentując swój aktualny stan majątkowy. Jeżeli zaś argumentacja rozpoznawanego wniosku jest tożsama z argumentacją wniosku uprzednio rozpoznanego, podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności lub podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, bądź też utrzymuje się stan niepewności Sądu co do wiarygodności składanych przez wnioskodawcę oświadczeń, korzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe (por. postanowienie NSA z 19 kwietnia 2016 r., I GZ 263/16, pub. jak wyżej). Odnosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że skarżąca spółka nie wykazała, aby od złożenia poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy jej sytuacja finansowa zmieniła się. W wypełnionym formularzu PPPr zawarła analogiczne, ogólne informacje do poprzednio ujawnianych. Okoliczność, że skarżąca spółka ponownie – pomimo wezwania – nie wyjaśniła swojej sytuacji, w szczególności nie wyjaśniła, czy faktycznie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, czy, a jeśli tak, to w jakiej wysokości i z jakich środków ponosi stałe wydatki związane z bieżącymi kosztami, skoro nie posiada środków na rachunkach bankowych oraz czy posiada środki w kasie, każe uznać, że wystąpienie z nowym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wynikało z próby wykazania, że sytuacja finansowa skarżącej spółki uległa w ostatnim czasie istotnej zmianie. W tych warunkach za zasadne należało uznać, że skarżąca spółka w nowym wniosku nie wykazała wystąpienia przesłanki dotychczasowego postanowienia, o której mowa w art. 165 p.p.s.a. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że oceną możliwości ponoszenia przez skarżącą spółkę kosztów postępowania w dalszym ciągu powinna pozostawać ocena wyrażona w prawomocnych postanowieniach referendarza sądowego. Nie straciła ona bowiem swojej aktualności, skoro istotnym elementem obecnego, jak również poprzednio ustalonego stanu faktycznego sprawy pozostają niejasności dotyczące faktycznych możliwości finansowych wnioskodawcy. Ustalenie, iż kolejny wniosek oparty jest na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie zakończonym postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy każe stwierdzić, że nie zostały spełnione warunki, od których istnienia uzależnione jest skuteczne żądanie merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. Zarazem przyjąć należało, że ustalone okoliczności sprawy wskazują na zbędność rozpoznania nowego wniosku o prawo pomocy prowadzącą do konieczności umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w oparciu o normę wynikającą z art. 249a p.p.s.a. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Podkreślić należy, że z nurtem orzecznictwa sądów administracyjnych wskazującego na możliwość zastosowania art. 249a p.p.s.a. w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a. (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2016 r., I GZ 204/16 oraz z 29 listopada 2016 r., I OZ 1481/16, publ. jak wyżej) korespondują również poglądy wyrażone w tym zakresie w piśmiennictwie (por. P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2015 r., s. 989). Z tych względów, na podstawie art. 249a p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.