I SA/Gd 208/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Asesor WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Monika Szymańska, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. Z.-B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług za okres od czerwca 1999 r. do maja 2000 r. oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za okres od czerwca 1999 r. do maja 2000 r. ciążącego na "A" Spółce z o.o., albowiem wniosek o wznowienie postępowania wniosła we własnym imieniu M.B.–Z., były członek zarządu tej Spółki. Wnioskodawczyni nie wykazała realności swojego interesu w sprawie, skoro nie ciąży na niej obowiązek związany z podatkiem od towarów i usług. Interesu prawnego nie można wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu. W odwołaniu od powyższej decyzji M.B.–Z. zarzuciła naruszenie art. 240 § 1 pkt 4 w zw. z art. 133 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Pominięcie osoby członka zarządu w postępowaniu przeciwko zarządzającej przez niego spółce prawa handlowego, zakończone ostateczną decyzją, uzasadnia wznowienie postępowania w sprawie. Członek zarządu jest legitymowany w postępowaniu podatkowym na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej. Nawet gdyby powyższy wywód był niezasadny, to legitymacja skarżącego wynika z art. 133 § 2 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy zakwestionowaną decyzję. Skarżąca nie wskazała bowiem normy prawa materialnego, która uzasadniłaby jej twierdzenie, że przysługuje jej status w postępowaniu podatkowym dotyczącym Spółki z o.o. "A". W oparciu o art. 116 Ordynacji podatkowej członkowie zarządu Spółki z o.o. są stroną postępowania podatkowego jedynie w postępowaniu dotyczącym przeniesienia na nich odpowiedzialności w sytuacji bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki i przy spełnieniu warunków opisanych w art. 116 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej. M.Z.-B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając decyzji Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 133 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż były członek zarządu spółki kapitałowej, który może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe tej spółki, nie jest stroną, a w konsekwencji nie jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postepowania. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 133 ustawy z dnia 29 lipca 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) stroną w postępowaniu podatkowym jest każdy, kto żąda czynności organu podatkowego, do kogo czynność organu podatkowego się odnosi lub czyjego interesu działanie organu podatkowego chociażby pośrednio dotyczy. Pojęcie "strony" doprecyzowane zostało przez § l art. 134 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z treścią tego przepisu stroną w postępowaniu podatkowym jest: podatnik, płatnik, inkasent lub ich następcy prawni, a także osoby trzecie wymienione w art. 110 - 117 tj. rozwiedziony małżonek podatnika, członek rodziny podatnika współdziałający z podatnikiem w wykonywaniu działalności gospodarczej, nabywca przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, osoba, której imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą posługuje lub posługiwała się podatnik, dzierżawca nieruchomości, wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo - akcyjnej, nie będący akcjonariuszem, członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej oraz osoba prawna powstała w wyniku podziału innej osoby prawnej. Katalog podmiotów będących stroną w postępowaniu podatkowym został uzupełniony § 2 art. 134, który przewiduje, że stroną może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, inna niż wymieniona w § l, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego, przed powstaniem obowiązku podatkowego, ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa. Należy przyjąć, że pojęcie strony w postępowaniu podatkowym określają łącznie oba wspomniane przepisy, tj. art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej, stąd pod pojęciem "każdy" w rozumieniu art. 133 Ordynacji trzeba rozumieć tylko podmioty wymienione w art. 134 związane z konkretnym zobowiązaniem podatkowym (por. wyroki NSA z dnia 19 maja 1999 r., I SA/Gd l613/98, LEX nr 40042; z dnia 6 marca 2002 r. I SA/Wr 1436/00 – Przegląd Podatkowy 2002/8 str. 63 – tylko teza; z dnia 30 sierpnia 2002 r. III SA 502/01 – M. Podat. 2002/12/40). Uregulowanie z art. 133 - 134 Ordynacji podatkowej należy rozumieć w taki sposób, że stronę postępowania o wznowienie w sensie formalnym wszczynającym takie postępowanie staje się każdy żądający czynności organu. Służy to tylko zapewnieniu takiemu podmiotowi prawa do merytorycznej oceny legitymacji ww. podmiotu w postępowaniu podatkowym. Inaczej mówiąc, zapobiega to odrzuceniu (odmowie) wniosku na samym etapie dopuszczalności jego wniesienia. Organ ma bowiem obowiązek zbadania czy podmiot żądający wznowienia postępowania może być podmiotem we wznowionym postępowaniu podatkowym. W niniejszym przypadku należy podzielić stanowisko organów podatkowych, że skarżący nie może być takim podmiotem. Członek zarządu spółki prawa handlowego posiada materialnoprawną legitymację jedynie w sprawach rozpoznawanych w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej, tj. w sprawach dotyczących jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Warunkiem takiej odpowiedzialności jest bezskuteczność egzekucji przeciwko Spółce i niedopełnienie przez członka zarządu zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub o wszczęcie postępowania układowego bez własnej winy. Art. 134 § 1 Ordynacji podatkowej wyraźnie ogranicza podmiotowość prawnopodatkową członków zarządu jedynie do ww. spraw. Zatem dopiero bezskuteczność egzekucji wobec Spółki może być podstawą do uruchomienia postępowania podatkowego wobec członka zarządu. Stanowisko skarżącej, że były członek zarządu może być stroną postępowania podatkowego dotyczącego spółki należy uznać za nieuprawnione. Jak słusznie wskazał NSA wyroku z dnia 19 stycznia 2001 r. III S.A. 36/00 (ONSA 2002/1/44) adresatami decyzji podatkowych, którzy mogą być obciążeni obowiązkiem podatkowym lub którym może być przyznane określone uprawnienie, mogą być tylko te podmioty, które oprócz podstawy procesowej, będą legitymowały się także podstawą materialnoprawną. Tymczasem podstawę materialnoprawną w sprawie dotyczącej określenia zobowiązania i zaległości w podatku od towarów i usług miał wyłącznie podatnik tj. Spółka z o.o. "A". Identyczny stanowisko w tej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. FSK 1269/04 (publ. POP 2005/5/125), w którym oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA/Gd 685/03. Mając powyższe na względzie należało skargę oddalić w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).