I SA/Gd 2727/00

WyrokWSA w Gdańsku2004-03-26

Skład orzekający: Małgorzata Tomaszewska, Elżbieta Rischka, Edyta Anyżewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenia pieniężne wypłacone w krótkim okresie jednego miesiąca, w trzech ratach, na podstawie umów zawartych na czas określony jednego miesiąca, mogą być uznane za rentę w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uprawniającą do odliczenia od dochodu?
Ratio decidendi
Świadczenia pieniężne wypłacone w krótkim okresie jednego miesiąca, w trzech ratach, na podstawie umów zawartych na czas określony jednego miesiąca, nie spełniają wymogów okresowości i trwałości charakterystycznych dla instytucji renty umownej w rozumieniu Kodeksu cywilnego. W związku z tym nie stanowią one podstawy do odliczenia od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a mogą być uznane za darowiznę.
Stan faktyczny
Podatnicy wykazali w zeznaniu rocznym odliczenia od dochodu z tytułu darowizn oraz rent. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość odliczenia rent, uznając umowy za pozorne i mające na celu obejście przepisów podatkowych, a także błędnie wyliczoną kwotę darowizn. Podatnicy podnieśli zarzuty dotyczące niewyjaśnienia istotnych okoliczności, błędnej interpretacji przepisów Kodeksu cywilnego i Ordynacji podatkowej oraz naruszenia Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Sędziowie NSA Elżbieta Rischka /spr./ Edyta Anyżewska Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi P.K., L.K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 7 listopada 2000r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 rok oddala skargę. I SA/Gd 2727/00 U z a s a d n i e n i e W złożonym w dniu 29.04.1999r. w Urzędzie Skarbowym zeznaniu o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1998r. (PIT-33) małżonkowie L. i P.K. wykazali: - dochód męża z działalności gospodarczej - [...] zł, - wpłacone zaliczki - [...] zł, - dochód żony - [...], - dochody małżonków - [...] zł, - odliczenia od dochodu, w tym: - [...] zł, * z tytułu darowizn - [...] zł, * składek na ubezp. społ. podatnika - [...] zł, * rent opartych na tytule prawnym - [...] zł, * ulg inwestycyjnych - [...] zł, - dochód do opodatkowania - [...] zł, - podstawa opodatkowania - [...] zł, - łączny podatek małżonków - [...] zł, - odliczenia od podatku, w tym: - [...] zł, * wydatki na odpłatne świadczenia zdrowotne - [...] zł, * ulga mieszkaniowa - [...] zł, - podatek po ww. odliczeniach - [...] zł, - nadpłata - [...] zł. Urząd Skarbowy w dniach od 19.05. – 02.06.1999r. przeprowadzili kontrolę w "A" z siedzibą w S. Podmiot kontrolowany rozliczał się w oparciu o księgi rachunkowe. W toku kontroli sprawdzono prawidłowość ustalenia dochodu z prowadzonej w 1998r. działalności gospodarczej i stwierdzono, że jest on zgodny z wykazanym przez podatnika w zeznaniu rocznym za 1998r. ([...] zł). Nie stwierdzono też nieprawidłowości w zakresie ewidencjonowania przychodów oraz kosztów związanych z prowadzoną działalnością (szczegółowe ustalenia w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w protokole z dnia 02.06. 1999r). W trakcie kontroli stwierdzono ponadto, że w złożonym zeznaniu o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1998r. L. i P.K. wykazali: - odliczenie z tytułu darowizn w kwocie [...] zł, - odliczenie z tytułu renty w kwocie [...] zł, Na udokumentowanie powyższych odliczeń wykazano: 1) jako dowody wykazanych darowizn: - polecenie przelewu na kwotę [...] zł dokonane na rzecz Liceum Społecznego w [...], ul. [...] z przeznaczeniem na cele oświatowe, oświatowo-wychowawcze i kulturalne (co potwierdzały załączone do przelewów zawiadomienia); - polecenie przelewu na kwotę [...] zł dla Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przy ul. [...]; - rachunek uproszczony Nr [...] wraz z pismem przewodnim z dnia 03.03.1998r., z którego wynika, że podatnik przekazał w formie darowizny dla domu Dziecka w [...] przy ul. [...] kserokopiarkę [...] o wartości [...] zł. Łączna wartość dokonanych darowizn ustalona na podstawie powyższych dowodów wyniosła [...] zł. Stwierdzono zatem, że odliczając w zeznaniu podatkowym za 1998r. kwotę [...] zł, podatnik zawyżył kwotę dokonanych darowizn o [...] zł ([...] zł - [...] zł). 2) następujące umowy rent: a) umowę renty zawartą w dniu 01.12.1998r. pomiędzy P.K. a S.K. zam. [...] ul. [...] - matką podatnika, z której wynika, że świadczenie rentowe na rzecz rentobiorcy wynosi [...] zł, zaś jego wypłaty ustalono w trzech ratach płatnych w dniach l,15,30.12.1998r. Umowę zawarto na czas określony od 01 do 31.12.1998r. Wraz z umową okazano trzy oświadczenia podpisane przez S.K. (w dniach płatności rat) potwierdzające fakt otrzymania pieniędzy zgodnie z zawartą urnową renty. Okazano także kserokopię zeznania podatkowego PIT-30 za 1998r. złożonego przez p. S.K. w Urzędzie Skarbowym, w którym wykazano kwotę otrzymanej renty oraz kserokopię dowodu wpłaty podatku dochodowego wynikającego z zeznania. b) umowę renty z dnia 01.12.1998r. pomiędzy P.K. a N.R. zam. [...], ul. [...] - teściową podatnika, z której wynika, że świadczenie rentowe na rzecz rentobiorcy wynosi [...] zł, zaś jego wypłaty nastąpią w trzech ratach płatnych w dniach 1,15,30.12.1998r. Umowę zawarto na czas określony od 01 do 31.12.1998r. Wraz z umową okazano trzy oświadczenia podpisane przez N.R. (w dniach płatności rat) potwierdzające fakt otrzymania pieniędzy zgodnie z zawartą umową renty oraz kserokopię zeznania podatkowego N.R. za 1998r., w którym wykazano kwotę otrzymanej renty oraz kserokopię dowodu wpłaty podatku dochodowego wynikającego z zeznania. Po przeanalizowaniu ww. umów rent w oparciu o art.26 ust.1 pkt l ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993r. Nr 90, poz.416, z późn. zm.) oraz art.903-907 K.c. - oraz oceniając całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - organ I instancji stwierdził, że umowy rent nie spełniają wymogów określonych w kodeksie cywilnym dla instytucji renty, a wypłacone świadczenia nie stanowią rent, o których mowa w art.26 ust.1 pkt l cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Urzędu Skarbowego pomoc finansowa udzielona przez podatnika w 1998r. dla matki i teściowej ma charakter doraźny, zaś ustanowione w trzech ratach, w krótkotrwałych odstępach czasu na przestrzeni jednego miesiąca świadczenia na rzecz matki w kwocie [...] zł i teściowej w wys. [...] zł są świadczeniami jednorazowymi, nie mającymi cech renty. Trzykrotne wypłaty w krótkich odstępach czasu świadczeń w wysokości z góry określonej, wynikających z umowy wiążącej rentodawcę przez okres l miesiąca, nie spełniają ponadto wymogu okresowości świadczeń oraz celu ich ustanowienia. Skoro bowiem przyczyną ustanowienia rent była poprawa standardu życia (oświadczenie S.K.), pomocy na życie i leczenie (oświadczenie N.R.) - to jednorazowe świadczenia tej funkcji nie spełniają. W konsekwencji organ I instancji uznał, że zawarcie umów rent było pozorną czynnością prawną i miało na celu obejście przepisów podatkowych, skutkujące zmniejszeniem obciążeń podatkowych. Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 29.08.2000r. Urząd Skarbowy określił małżonkom P.K. i L.K. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. w kwocie [...] zł, wysokość zaległości podatkowej za 1998r. w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł. Nie zgadzając się z ww. decyzją małżonkowie P.K. i L.K. działając przez pełnomocnika, złożyli odwołanie wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania w sprawie. Organowi I instancji zarzucono niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, naruszenie art.26 ust.1 pkt l i art.26 ust.7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, błędną interpretację przepisów art.903 oraz art.65 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego oraz naruszenie art.120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej i art.2, 32 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W zakresie nieuznania odliczenia od dochodu z tytułu rent podniesiono, że renta może być ustanowiona zarówno na czas nieokreślony, jak i określony, bowiem przepisy Kodeksu cywilnego nie wykluczają możliwości zawarcia umowy renty na czas określony, ani też nie wskazują, na jaki okres minimalny umowa powinna być zawarta. Istnieje jedynie wymóg, aby było to zobowiązanie do świadczeń okresowych. Zgodnie z dyspozytywnym przepisem art.904 Kc., tylko w sytuacji, gdy strony nie oznaczą inaczej terminów płatności renty, rentę należy płacić miesięcznie z góry. W umowie renty z dnia 01.12.1998r. zawartej na czas określony - jednego miesiąca, strony ustaliły konkretne terminy płatności rent renty (1,15,30.12.1998r.), zatem opłata świadczeń miała nastąpić okresowo, regularnie co dwa tygodnie. Ponadto podatnik wykonał zobowiązanie wynikające z umowy renty, co zostało potwierdzone przez beneficjentów pisemnymi pokwitowaniami oraz ustnymi oświadczeniami do protokołu Urzędu Skarbowego. Powołując się na wyroki Sądu Najwyższego z dnia 03.02.2000r. III RN 193 i 194/99 wskazano ponadto, że od podstawy obliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych odlicza się kwoty wypłacone przez podatnika z tytułu renty ustanowionej bez wynagrodzenia oraz, że każda renta nieodpłatna ustanowiona zgodnie z prawem, podlega uwzględnieniu przy obliczeniu podstawy wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych, jeżeli podatnik odliczył od dochodu kwoty wydatkowane z tego tytułu. Podkreślono, że w wyrokach tych Sąd zauważył, iż nie forma, ale treść umowy renty i jej wykonanie decydują o dopuszczalności odliczania wydatków ponoszonych na tej podstawie. Powołano się też na art.65 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego regulujący wykładnię oświadczeń woli oraz podniesiono, że Urząd Skarbowy nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności w sprawie ze względu na ograniczenie kontroli do roku podatkowego 1998r. Tymczasem podatnik kontynuował pomoc finansową poprzez realizację świadczeń rentowych dla p. S.K. i p. N.R. także w kolejnych latach 1999 i 2000. W tej sytuacji nie znajduje uzasadnienia zarzut pozorności umów zawartych w celu obejścia przepisów podatkowych. Organ podatkowy nie może też oceniać skutków oświadczenia woli niezgodnie z art.65 K.c. Ustanowione na rzecz beneficjentek renty miały bowiem na celu podniesienie standardu życia oraz pomoc finansową w kosztach leczenia. Podatnik zobowiązał się do stałych świadczeń na rzecz matki i teściowej z powodu osiągania przez nie bardzo niskich dochodów. Interpretacja zatem złożonych w umowach oświadczeń woli wymaga zastosowania kryteriów właściwych dla zasad współżycia społecznego oraz oznacza potrzebę tłumaczenia oświadczeń woli z zachowaniem zasad etycznych i moralnych przestrzeganych w społeczeństwie i takimi też zasadami kierował się podatnik wykonując świadczenia rentowe. Osiągając wielokrotnie wyższe dochody skarżący był moralnie zobowiązany do finansowego wsparcia matki i teściowej. Zarzucono zatem, że odmawiając uznania skorzystania z odliczenia z tytułu renty tylko ze względu na fakt, że zostało ono spełnione w krótkim czasie - Urząd Skarbowy nie odniósł się do kryteriów określonych w art.65 K.c. Naruszył też art.120 i 121 § 2 Ordynacji podatkowej oraz art.2 i 8 § 2 Konstytucji RP, bowiem potraktował podatników odmiennie od wielu innych, którzy skorzystali z odliczenia od dochodu z tytułu ustanowionej renty. Urząd pominął także podatkowe skutki dokonanej przez siebie kwalifikacji umowy renty jako darowizny. Nie wziął bowiem pod uwagę, że uprawnione z tytułu renty doliczyły otrzymane w 1998r. świadczenia rentowe do dochodu i opodatkowały kwoty rent 19% podatkiem. Obciążenia podatkowe uprawnionych z renty przy uznaniu świadczenia jako darowizny byłyby ponad dwukrotnie niższe. W zakresie odliczonych od dochodu darowizn zarzucono, że organ I instancji nie wyjaśnił istotnych okoliczności w zakresie ustalenia kwot dokonanych darowizn. Wskazano, że podatnik jest uprawniony do określenia wartości darowizny w odniesieniu do kwoty umniejszenia swoich aktywów. Podkreślono też, że wykazanie odliczenia od dochodu w kwocie [...] zł - zawyżonej zadaniem Urzędu Skarbowego o kwotę [...] zł wynika z dokonania darowizny z majątku przedsiębiorstwa, w którym podatnik jest zobowiązany stosować właściwe kryteria dotyczące przychodów i kosztów. Wykonaną na rzecz Domu Dziecka w [...] darowiznę podatnik równocześnie uznał jako swój przychód, wystawiając rachunek uproszczony wartości brutto [...] zł. Z tego względu adekwatnie do trybu ewidencjonowania zdarzeń księgowych w przedsiębiorstwie podatnika wartość darowizny kserokopiarki [...] została oznaczona w kwocie [...] zł i znajduje ona odzwierciedlenie w dokumentach księgowych przedsiębiorstwa P.K. Zarzucono zatem, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ podatkowy I instancji nie przedstawił argumentacji adekwatnej do danych kwotowych księgowanych w związku z dokonaną darowizną. Izba Skarbowa decyzją z dnia 07.11.2000r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji nie uwzględniając argumentów i zarzutów podniesionych w odwołaniu. Izba podzielając w pełni trafność zaskarżonego rozstrzygnięcia przede wszystkim podkreśla, że warunkiem dopuszczalności odliczenia od dochodu kwot rent, jest zgodność umowy renty z przepisami Kodeksu cywilnego. Izba przywołując definicję renty sprecyzowaną w art.903 K.c. stwierdza, iż przedmiotem zobowiązania w przypadku umowy renty są powtarzające się w określonych z góry odstępach czasu świadczenia okresowe, polegające z reguły na periodycznym spełnianiu świadczeń pieniężnych. Czynnik czasu wyznacza nie tylko treść świadczenia, ale także ich globalny rozmiar. Im dłużej trwa stosunek zobowiązaniowy tego rodzaju, tym więcej świadczeń powinien otrzymać wierzyciel od dłużnika. Analizując w tym kontekście sporne umowy renty z dnia 1 XII 1998r. Izba podziela pogląd organu pierwszej instancji, iż nie posiadają one charakteru renty. W szczególności umowy te, zdaniem Izby, nie stanowiły dla podatnika trwałego ciężaru, skoro wszystkie raty przypadały w okresie jednego miesiąca. Ta sama przyczyna dowodzi, iż umowy te nie spełniają wymogu okresowości świadczeń oraz celu ich ustanowienia. Izba zwraca uwagę, iż po stronie rentobiorczyni w m-cu grudniu 1998r. nie wystąpiło żadne nadzwyczajne zdarzenie losowe, które uzasadniałoby konieczność wypłaty (z góry określonej co do wysokości kwoty) w trzech ratach a nie jednorazowo. Izba zwraca uwagę na brak pokwitowań przekazywanych kwot w momencie przesłuchiwania rentobiorczyni. Przede wszystkim jednak Izba podkreśla, że na rentodawcy ciążył wobec matki obowiązek alimentacyjny, stosownie do art.128 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Ustosunkowując się do zarzutu ograniczenia kontroli w zakresie zawartych umów rent tylko do badanego roku podatkowego Izba wyjaśnia, że fakt zawarcia tego typu umów również w latach późniejszych, może mieć znaczenie podatkowe jedynie w okresie, w którym były przez stronę wykonywane. Izba za nietrafny uznała również zarzut naruszenia przepisu art.120, art.121 § 2 Ordynacji podatkowej stwierdzając, iż organ pierwszej instancji wykonywał swe uprawnienia do kontroli, zaś przepisy podatkowe ustanawiające prawo do ulgi podatkowej, muszą być interpretowane ściśle. W ocenie Izby organ pierwszej instancji prawidłowo skorygował o kwotę [...] zł wysokość odliczonych darowizn, skoro podatnik nieprawidłowo w ewidencji księgowej 1998r. koszt związany z przekazaniem darowizny podwójnie zaliczył do pozostałych kosztów operacyjnych firmy. W skardze na powyższą decyzję skarżący wnosząc o jej uchylenie w pełni powtórzyli zarzuty z odwołania. Izba w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ustalonym niespornie stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy podatkowe w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności. Gdy chodzi o zakwestionowanie prawa skarżących do odliczenia od dochodu rent ustanowionych umowami z dnia 1 grudnia 1998r. na okres do dnia 31 grudnia 1998r. zauważyć należy, iż zgodnie z art.26 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993r. Nr 90, poz.416, z późn. zm.) podstawę obliczenia podatku - z zastrzeżeniami nie mającymi zastosowania w sprawie - stanowi dochód po odliczeniu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów, oraz alimentów, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci, w wysokości ustalonej w wyroku alimentacyjnym. Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że warunkiem odliczenia kwot świadczonych na podstawie umowy renty jest zgodność umowy renty z przepisami ustawy z dnia 23.04.1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz.93, z późn. zm.), normującymi instytucję renty umownej (cywilnej). W przypadku bowiem, gdy tytułem prawnym odliczenia kwot na podstawie art.26 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest umowa renty, należy dokonać jej oceny - w aspekcie spełnienia przewidzianych w Kodeksie cywilnym przesłanek materialnych i formalnych - czy została ona w sposób ważny i skuteczny zawarta przez strony. Tak bowiem zawarta między stronami umowa o cechach renty daje zobowiązanemu uprawnienie do skorzystania z omawianego odliczenia. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, Pan P.K. ustanowił na rzecz matki - p. S.K. i teściowej - p. N.R. rentę nieodpłatną, o którą pomniejszył osiągnięty w 1998r. dochód. Umowy zawarto bez wskazania celu ustanowienia rent. Tytuł prawny dokonanego odliczenia stanowiły zawarte w zwykłej formie pisemnej w dniu 01.12.1998r. umowy renty, w których podatnik zobowiązał się do wypłaty wymienionym wyżej beneficjentom renty pieniężnej w miesiącu grudniu 1998r. w trzech ratach płatnych: 01.12.1998r., 15.12.1998r., 30.12.1998r. Strony ustaliły łączny wymiar świadczenia na [...] PLN (dla matki) i [...] PLN (dla teściowej) oraz postanowiły, że umowa zostaje zawarta na czas określony, tj. od dnia 01.12.1998r.do dnia 31.12.1998r. Przedmiotowe umowy organy podatkowe prawidłowo oceniły, jako nie mogące stanowić podstawy do skorzystania z odliczenia od dochodu na podstawie art.26 ust.1 pkt l cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwagi na ich niezgodność z przepisami Kodeksu cywilnego normującymi instytucję renty umownej. Zgodnie z literalnym brzmieniem art.903 K.c. przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku. Istotną cechą umowy renty jest jej okresowość, tj. świadczenia wynikające z umowy renty muszą polegać na dawaniu pewnej ilości pieniędzy lub innych rzeczy w określonych, regularnych odstępach czasu, jednak w ten sposób, że nie zaliczają się one na poczet jednego świadczenia. Izba trafnie wywodzi, iż sporne umowy renty nie posiadają charakteru renty. Nie stanowiły one dla podatnika trwałego ciężaru, z tej racji, iż trudno jest uznać, aby o przymiocie trwałości przesądzać miało wyłącznie wykonanie umowy w ratach, skoro wszystkie przypadły w okresie jednego miesiąca i w sytuacji, gdy umowa ta wiązała p. P.K. tylko w miesiącu, w którym została wykonana. Przede wszystkim należy podkreślić jednak to, że przedmiotowe umowy z góry precyzowały wysokość świadczenia, które miało być spełnione w ratach. Wysokość poszczególnych rat nie została w umowie w ogóle określona. W konsekwencji uznać należy, iż były to umowy darowizny (art.888 § 1 K.c.), które zdziałane na rzecz osób fizycznych nie podlegały odliczeniu. Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przy interpretacji przedmiotowych umów rent art.65 Kodeksu cywilnego. Organy podatkowe obowiązane były badać przyczyny ustanowienia renty, celem ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób mogący wyjaśnić, czy umowy renty z dnia 01.12.1998r. były ważne. Umowa renty jako czynność prawna przysparzająca ma charakter czynności prawnej kauzalnej (przyczynowej). Causa, czyli cel prawny przysporzenia, wywiera decydujący wpływ na ważność umowy renty. Fakt, że skarżący udzielając pomocy materialnej matce i teściowej kierował się zasadami etycznymi i moralnymi i mając na względzie wysokość miesięcznych dochodów osób uprawnionych czuł się zobowiązany do finansowego ich wsparcia, wcale nie oznacza, że realizacja tych celów musiała odbywać się w warunkach uprawniających do korzystania z ulgi podatkowej – co trafnie podkreśla Izba. Nietrafny jest również zarzut, że badając ważność umów renty, organ podatkowy uzależniał możliwość odliczenia wydatków - poniesionych na ich podstawie od udowodnienia dokonania wydatków z tej renty sfinansowanych, bowiem badanie przyczyn ustanowienia renty, jak i sytuacji majątkowej osób uprawnionych do renty oraz ustalanie jakiego rodzaju potrzeby dochody z renty zaspokajały, miało na celu wyjaśnienie przyczyn, z powodu których wypłaty renty dokonano w tak krótkim czasie oraz w tak nieodległych terminach. Podobnie ustalanie, czy uprawnione otrzymały rentę i czy nastąpiło to w okresach płatności rat renty ustalonych w umowie, miało na celu ustalenie, czy faktycznie wykonano świadczenie rentowe i czy osoba uprawniona potwierdza, że rzeczywiście kwitowała ich odbiór. Ustalanie tego rodzaju okoliczności jest konieczne celem sprawdzenia, czy beneficjenci rent rzeczywiście je otrzymali i czy nie nastąpiła kapitalizacja świadczeń poprzez ich jednorazową wypłatę. Bez znaczenia dla sprawy jest to, iż pomoc finansowa na rzecz matki i teściowej była przez p. P.K. kontynuowana również w latach następnych, w oparciu o osobne umowy, skoro celem prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania kontrolnego było sprawdzenie prawidłowości obliczenia przez małżonków L. i P.K. wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. Podnoszony zarzut odmiennego traktowania strony, aniżeli innych podatników nie znajduje również potwierdzenia w aktach sprawy. Dokonując sprawdzenia zasadności korzystania przez podatników z wykazanych w zeznaniu podatkowym za 1998r. odliczeń, organy podatkowe nie tylko nie naruszyły praw podatnika, ani też art.120, 121 § 1 Ordynacji podatkowej i wskazanych w odwołaniu przepisów Konstytucji RP, lecz wykonywały swe uprawnienia do kontroli. Organy podatkowe również prawidłowo nie uznały odliczonych przez skarżącego w zeznaniu podatkowym za 1998r. darowizn w spornej kwocie [...] zł. Nie powtarzając szczegółowej argumentacji Izby w tym zakresie, należy ją jedynie w pełni zaakceptować. Z tych przyczyn na mocy art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270), orzeczono jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło