I SA/Gd 275/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości postanawia: przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wniesiona do Sądu skarga M. G. z dnia 24 lutego 2012 r. została podpisana przez pełnomocnika skarżącej - K. P. Ponieważ do skargi nie dołączono pełnomocnictwa, Sąd wezwał K. P. do usunięcia braków formalnych skargi w ciągu 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270, dalej jako "P.p.s.a."). Dwukrotnie awizowane wezwanie z dnia 26 marca 2012 r. nie zostało podjęte przez adresata, a następnie zwrócone do nadawcy. Wobec pozostawienia wezwania w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 10 kwietnia 2012 r., termin do uzupełnienia braków formalnych skargi bezskutecznie upłynął w dniu 14 kwietnia 2012 r. Pismem z dnia 23 kwietnia 2012 r. K. P. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wskazując, iż brak możliwości odbioru korespondencji wynikał z jej długotrwałej nieobecności w kraju. Do wniosku dołączono dokument rezerwacji oraz kartę pokładową potwierdzające, że K. P. w dniach od 25 marca do dnia 22 kwietnia 2012 r. przebywała w Wielkiej Brytanii oraz podpisane przez M. G. pełnomocnictwo do reprezentowania jej przed sądami administracyjnymi w Polsce udzielone rodzicom tj. K. P. i K. P. zamieszkałym w Polsce przy ul. [...] 11/6 w G. We wniosku wskazano jednocześnie aby dalsza korespondencja była kierowana przez Sąd na adres: K. P. ul. [...] 11/6 G. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 275/12 oddalił wniosek o przywrócenie terminu. Sąd wskazawszy na treść art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy P.p.s.a. uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że nie kwestionuje, iż matka strony, która została ustanowiona pełnomocnikiem w przedmiotowej sprawie, przebywała w dniach od 23 marca 2012 r. do 22 kwietnia 2012 r. poza granicami Polski, wobec czego fizycznie nie była w stanie odbierać w tym czasie kierowanej do niej na adres przy ul. [...] w G. korespondencji. Udokumentowany w aktach sprawy wyjazd pełnomocnika za granicę nie jest jednak okolicznością wyłączającą winę strony w uchybieniu terminu. Ponieważ dobór osób, którymi strona posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw, zależy od jej woli i decyzji, ponosi ona odpowiedzialność za brak należytego działania ustanowionego przez siebie pełnomocnika. Sąd uznał, że K. P. nie zachowała należytej staranności w reprezentowaniu interesów córki. Mając świadomość co do wszczętego przez wniesienie skargi postępowania sądowoadministracyjnego, pełnomocnik powinien liczyć się z kierowaniem do niego przez Sąd korespondencji w danej sprawie, a planując wyjazd zabezpieczyć odbiór korespondencji przez inną osobę, którą w przedmiotowej sprawie mógł być np. zamieszkały pod tym samym adresem ojciec strony K. P. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej podała, że myślała, iż jej mąż będący również pełnomocnikiem skarżącej do prowadzenia spraw przed sądem, będzie także uczestniczył w postępowaniu i będzie osobno otrzymywał korespondencję. Dlatego uznała, że interes córki jest zabezpieczony. Pełnomocnik wskazała, że przyczyną wyjazdu była poważna choroba córki. Podkreśliła, że pracownik poczty odmówił jej mężowi wydania korespondencji z sądu. Mąż K. P. udał się do sądu w celu wyjaśnienia sprawy. Pełnomocnik podkreśliła, że postanowiła wrócić do kraju jak najszybciej, jeszcze przed operacją córki, żeby wyjaśnić swoją nieobecność. Dodała, że nie jest prawnikiem i nie była świadoma konsekwencji podwójnego awizowania przesyłki, która w odpowiednim terminie nie została podjęta. W związku z wniesionym przez K. zażaleniem Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 495/12 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji został zobowiązany do wyjaśnienia w odpowiednim urzędzie pocztowym czy mężowi K. P. faktycznie odmówiono wydania przesyłki, ustawa P.p.s.a. nie przewiduje bowiem ograniczenia nakazującego osobisty odbiór korespondencji. Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji ponownie winien także rozważyć przyczynę wyjazdu K. P. do córki, jak i okoliczność, że nie została ona jeszcze (z uwagi na etap postępowania) powiadomiona o konieczności informowania sądu o każdej zmianie adresu, w świetle faktu, że jest pełnomocnikiem nieprofesjonalnym. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił jednocześnie, że nie można czynić sądowi pierwszej instancji zarzutu niewłaściwego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, skoro matka skarżącej dopiero w zażaleniu postanowiła precyzyjnie wyjaśnić zaistniałą sytuację związaną z jej wyjazdem i odbiorem korespondencji przez męża, a we wniosku o przywrócenie terminu ograniczyła się do lakonicznego stwierdzenia, że była w określonym terminie za granicą. Takie sformułowanie wniosku rzutującego na dalszy byt postępowania sądowego należało bowiem uznać za nienależyte reprezentowanie interesów skarżącej w sprawie. Podkreślił także, że powoływana przez matkę skarżącej nieznajomość przepisów prawa nie może być ze swej istoty argumentem wykazującym brak winy w uchybieniu terminu. Pismem z dnia 14 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zwrócił się do Urzędu Pocztowego nr 7 w G. z zapytaniem czy w odniesienie do przesyłki poleconej nr (00)559007734403471865 adresowanej do K. P. na adres ul. [...] 11/6 w G. pracownik poczty odmówił jej wydania mężowi adresatki - K. P. zamieszkałemu pod tym samym adresem oraz w przypadku potwierdzenia odmowy wydania pisma, o wskazanie podstawy tej odmowy. W odpowiedzi na powyższe pismo, zawiadomieniem z dnia 24 sierpnia 2012 r. Biuro Zarządzania Ryzykiem i Zgodnością Poczty Polskiej S.A. Oddział Operacyjny w G. potwierdzono okoliczność, że przesyłka polecona nr (00)559007734403471865 z powodu nieobecność osoby uprawnionej do odbioru została w dniu 28 marca 2012 r. awizowana. W dniu 5 kwietnia 2012 r. na okoliczność zalegania przesyłki w placówce pocztowej sporządzone zostało drugie zawiadomienie, a dnia 13 kwietnia 2012 r. przesyłka została zwrócona nadawcy jako niepojęta w terminie. W oparciu o wyjaśnienia asystenta świadczącego usługi w placówce pocztowej w zawiadomieniu nadmieniono, że pracownik nie przypomina sobie zdarzenia dotyczącego ww. przesyłki oraz męża K. P. Poczta poinformowała jednocześnie Sąd, że pracownikowi znane były obwiązujące przepisy dotyczące prawidłowego wydawania przesyłek w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. Sąd może przywrócić, na wniosek strony, uchybiony termin do dokonania czynności w postępowaniu, o ile uchybienie nastąpiło bez winy strony. Obowiązek wykazania braku winy spoczywa na wnioskodawcy, co wynika z art. 87 § 2 P.p.s.a. bezpośrednio nakładającym na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można więc mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, co musi jednocześnie uwzględniać obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej i zabezpieczającej swoje interesy. Po zbadaniu zdarzeń towarzyszących nieodebraniu przesyłki przez K. P., Sąd doszedł do przekonania, że do uchybienia terminu doszło bez winy reprezentującej M. G. matki, co mając na względzie okoliczności przedmiotowej sprawy zostało w wystarczającym stopniu uprawdopodobnione przez stronę. Z wyjaśnień udzielonych przez pocztę wynika, że K. P. zamieszkałemu na ul. [...] 11/6 w G. musiano odmówić wydania przesyłki poleconej skierowanej na ww. adres do żony. Pracownik poczty nie pamiętał bowiem, co prawda samego zdarzenia odmowy wydania przesyłki, ani osoby K. P. oświadczył jednak, że znane są mu są wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U Nr 190, poz. 1277 dalej jako "rozporządzenie o doręczeniach") zasady dotyczące prawidłowego wydawania przesyłek w postępowaniu sądowo-administracyjnym, a zatem musiał odmówić mężowi wydania przesyłki kierowanej na nazwisko żony niezależnie od okoliczności wspólnego zamieszkiwania przez to małżeństwo pod adresem wskazanym na przesyłce tj. przy ul. [...] 6/11 w G. Zgodnie z art. 65 § 2 P.p.s.a. do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, a zatem także ww. rozporządzenie o doręczeniach, które w § 8 ust. 1 pkt 1 lit a - d wymienia zamknięty katalog osób uprawnionych do odbioru przesyłki złożonej po awizowaniu w placówce pocztowej operatora (adresat, osoba uprawniona do reprezentacji przed sądem adresata będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, upoważniony pracownik adresata będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, upoważniony pracownik, w przypadku gdy adresatem jest organ wymieniony w art. 137 § 1 lub 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego). Z powyższego wynika, że zgodnie z rozporządzeniem o doręczeniach przypadku osób fizycznych jedyna osobą uprawnioną do odbioru na poczcie awizowanej przesyłki pozostaje tylko sam adresat, przy wyłączaniu nawet osoby pełnomocnika adresata, nie mówiąc już o osobach wspólnie zamieszkujących z adresatem z którym są spowinowacone czy spokrewnione. Naczelny Sąd Administracyjny zasadnie zauważył, że ustawa P.p.s.a. nie przewiduje ograniczenia nakazującego osobisty odbiór korespondencji. Co więcej zauważyć należy, że pozwala ona na dokonanie w mieszkaniu adresata doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi domu (art. 72 P.p.s.a.). Możliwość taką przewiduje w zgodzie z ustawą także ww. rozporządzenie o doręczeniach w § 3, co uwypukla jednocześnie, iż wskazana regulacja stawia w lepszej sytuacji dorosłego domownika chcącego pod nieobecność adresata odebrać pismo w domu, od sytuacji dorosłego domownika, który to samo pismo będzie starał się bezskutecznie odebrać na poczcie. Sąd podziela stanowisko, że brak znajomości przepisów prawa nie wyłącza braku winy w uchybieniu terminu. W przedmiotowej sprawie podkreślenia jednak wymaga, że K. P. składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego musiała mieć świadomość, że będzie ją w tym postępowaniu, jako pełnomocnika obowiązywała procedura sądowoadministracyjna, w tym zasady doręczania pism w postępowaniu określone ustawą P.p.s.a. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie istotną okolicznością pozostaje, że K. P. nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem, lecz matką skarżącej, wobec czego zapoznając się z treścią przypisów ustawy P.p.s.a. o doręczeniach z pewnością nie mogła przypuszczać, iż jej mąż nie będzie mógł odebrać pisma. Powyższe ograniczenie nie wynika bowiem wprost ze wskazanej ustawy, która z drugiej strony, co nie mogło ujść uwadze strony, wprost dopuszcza możliwość odbioru pisma przez dorosłego domownika we wspólnym z adresatem mieszkaniu. W ocenie Sądu wymaganie od nieprofesjonalnenego pełnomocnika wiedzy, że brak uregulowania w ustawie sytuacji odbioru pisma przez dorosłego domownika na poczcie, będzie w związku z treścią rozporządzenia wykonawczego do Kodeksu Postępowania Cywilnego (a więc innej ustawy niż ustawa P.p.s.a.), równać się z brakiem możliwości odbioru pisma, wykracza poza wymagany w takiej sytuacji miernik należytej staranności. Okoliczności takie jak: nagły charakter wyjazdu do córki związany z dużym niepokojem o stan jej zdrowia, treść przepisów ustawy P.p.s.a. o doręczeniach oraz okoliczność, iż córka udzieliła pełnomocnictwa do działania przed sądem administracyjnym obu rodzicom zamieszkałym pod tym samym adresem, upoważniał k. P. do uznania, że skierowane do niej jako do pełnomocnika pisma będą mogły być odebrane przez męża. Tym samym w ocenie Sądu K. P. w związku z podniesionymi na etapie zażalenia okolicznościami uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, dochowując należytej staranności w zabezpieczeniu interesów reprezentowanej M. G., w najlepszy sposób jakiego można było od niej wymagać w czasie poprzedzającym nagły wyjazd co córki. Na marginesie Sąd nadmienia, że nie mógł bezpośrednio skierować pisma do K. P., ponieważ skarga była podpisana wyłącznie przez K. P. i w żaden sposób nie wynikało z niej, że wolą strony było, aby w niniejszym postępowania reprezentowali ją oboje rodzice lub tylko sam ojciec. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.