I SA/Gd 315/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Specjalista Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 lipca 2025 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 19 września 2024 r., nr SKO.410.105.2024 w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi z tytułu zobowiązania w podatku od środków transportowych za lata 2018-2022 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 19 września 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: SKO, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania T. K.(dalej: skarżąca) od decyzji Burmistrza Miasta U. (dalej: Burmistrz) z dnia 17 czerwca 2024r., wydanej w wyniku kolejnego rozpoznania sprawy, odmawiającej udzielenia ulgi w zapłacie podatku od środków transportowych za lata 2018-2022, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze. zm.) – dalej: O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Podkreślił także, że art. 67a § 1 O.p. jest przepisem opartym na tzw. uznaniu administracyjnym, co oznacza, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, na wniosek podatnika, organ podatkowy może, ale nie musi udzielić ulgi, jeżeli wystąpią pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności, które organ ten uzna jako zasługujące na uwzględnienie. W ocenie SKO, które w całości podzieliło stanowisko Burmistrza Skarżąca nie wykazała, że w jej przypadku zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi. W toku postępowania, w oparciu o przedłożone przez Skarżącą dokumenty ustalono, że uzyskuje ona miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 2568,44 zł. Po odjęciu wydatków od dochodu Skarżącej pozostaje kwota 566,68 zł. Organ wyjaśnił, iż nie podważa, że sytuacja Skarżącej jest trudna, jednakże nie uznał jej za nadzwyczajną. Według organu powoływanie się na niewiedzę o tym, że spoczywa na niej obowiązek podatkowy z tytułu podatku od środków transportowych, które nie zostały wyrejestrowane po śmierci męża Skarżącej nie stanowią wystarczającej podstawy do zastosowania wnioskowanej ulgi. Organ przypomniał, że podatek od środków transportowych jest podatkiem majątkowym, zależnym od posiadania samochodu, zaś Gmina nie może rezygnować z należności publicznych zasilających jej budżet z powodu przejściowych problemów finansowych podatnika. Organ podkreślił nadto, że to podatnik powinien przekonać organ, że jego sytuacja jest szczególna i ulga podatkowa winna mu przysługiwać. Skarżąca pomimo możliwości nie przedłożyła zaś żadnych aktualnych dokumentów wskazujących na jej dochód czy wydatki, choć podana przez nią kwota dochodu była aktualna na grudzień 2022 r. Na decyzję organu odwoławczego Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. Art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnioną odmowę umorzenia zaległości podatkowej, mimo istnienia przesłanek w postaci trudnej sytuacji materialnej i życiowej skarżącej. 2. Art. 7 Konstytucji RP, poprzez brak uwzględnienia okoliczności indywidualnej sytuacji podatnika oraz nieuwzględnienie zasady proporcjonalności i interesu społecznego. 3. Art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieprawidłowe zebranie materiału dowodowego oraz pominięcie okoliczności mających kluczowe znaczenie dla sprawy. 4. Art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak prawidłowego poinformowania skarżącej o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów w toku postępowania. 5. Art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 67a § 1 O.p. – zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Powyższy przepis skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych opisanych w hipotezie normy prawnej. Innymi słowy przedmiotem uznania jest tutaj określenie skutku prawnego w postaci umorzenia bądź też odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Gdy organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w omawianym przepisie, a więc nie występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania i przyznanie ulgi jest wykluczone. Dopiero stwierdzenie przez organ podatkowy, że którakolwiek z tych przesłanek występuje, otwiera drogę do rozważenia, czy zaległość podatkowa może być umorzona. W takiej sytuacji organ rozstrzyga jednak w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że może, ale nie musi zastosować żądaną przez podatnika ulgę. Jeżeli organ podatkowy przeanalizował, czy powyższe przesłanki nie wystąpiły i odpowiednio uzasadnił swoją decyzję, to do niego należy wybór rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA z dnia 16 czerwca 2004 r., sygn. akt III SA 444/03, publ. jak wszystkie orzeczenia przywołane poniżej na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) uznaniowej decyzji administracyjnej, tj. nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji wybór jest słuszny, czy zaległość podatkowa winna być umorzona. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż organ podatkowy zobowiązany jest w pierwszej kolejności dokonać ustalenia, czy w sprawie zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Nadto organ zobligowany jest wskazać, jak – zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego – należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście właściwa wykładnia art. 67a § 1 O.p. Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanej w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, a w szczególności do stwierdzenia, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Innymi słowy kontrola ta obejmuje samo postępowanie poprzedzające wydanie decyzji, ale nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru (por. wyroki NSA: z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 660/07; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1496/10; z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 671/11; z dnia 11 września 2015 r., sygn. akt II FSK 1821/13). Jak podkreśla się w doktrynie, składając wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, podatnik powinien go uzasadnić. W interesie podatnika zatem leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach. Również ze względów fiskalnych (ponoszonych kosztów przez administrację podatkową) nie ma powodów, aby ciężar udowodnienia, tzn. potwierdzenia czy zaprzeczenia sytuacji opisanej przez wnioskodawcę, musiał obciążać wyłącznie organy podatkowe (B. Dauter [w:] S. Babiarz, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, B. Dauter, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 67(a)). Na organie ciąży obowiązek ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym również przesłanek zastosowania ulg w spłacie podatków (art. 122 Ordynacji podatkowej), jednakże brak czynnego udziału podatnika powoduje, że realizacja tej zasady w praktyce jest bardzo utrudniona. W wyroku z 11.05.2011 r. (I SA/Bk 745/10, LEX nr 795545) WSA w Białymstoku zauważył, że aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie, strona powinna ujawniać fakty czy też dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. Potrzeba taka aktualizuje się zwłaszcza w przypadku rozstrzygania przez organy o prawie podatnika do ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. To podatnik bowiem występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazywać, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca składając wniosek o udzielenie ulgi w dniu 9 stycznia 2023 r. dołączyła dokumenty wskazujące wysokość uzyskiwanego dochodu oraz ponoszonych wydatków. W toku postępowania, które wskutek uchylania przez organ odwoławczy decyzji wydawanych przez Burmistrza, zakończyło się przed organem I instancji 17 czerwca 2024r., Skarżąca nie przedłożyła dowodów które pozwalałyby stwierdzić, że jej sytuacja uległa zmianie. Należy podkreślić, że organ podatkowy wziął pod uwagę trudną sytuację życiową i finansową Skarżącej, zasadnie jednak zaakcentował, że po odjęciu wydatków od dochodu Skarżącej pozostaje kwota 566,68 zł, jej sytuacja nie nosi zatem cech wyjątkowości. Zgodzić także trzeba się z organem, że powoływanie się na niewiedzę o tym, że na Skarżącej spoczywa obowiązek podatkowy z tytułu podatku od środków transportowych, które nie zostały wyrejestrowane po śmierci męża nie stanowi wystarczającej podstawy do zastosowania wnioskowanej ulgi. Podatek od środków transportowych jest podatkiem majątkowym, stanowiącym stanowi dochód gminy, wobec tego w interesie budżetu gminy jest by opłata wpływała w należytej wysokości i terminie. Udzielenie wnioskowanej ulgi stawiałoby Skarżącą w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, a które starają się wywiązywać ze swoich zobowiązań. Należy podkreślić, że zasadą jest płacenie danin, w tym podatku od środków transportowych w terminach określonych przez prawo, natomiast umorzenie tych należności traktowane musi być jako instytucja nadzwyczajna, prowadząca do uprzywilejowania jednych podatników kosztem pozostałych, którzy wykonują nałożone na nich obowiązki. Należy przy tym podkreślić, że pojęcia ważnego interesu podatnika, jako przesłanki umorzenia zaległości, nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o prawie do skorzystania z ulgi w zapłacie. Podsumowując, organy podatkowe zasadnie uznały, że okoliczności wskazane przez Skarżącą w trakcie toczącego się postępowania nie stanowią przesłanki do udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie, nie potwierdzają też wystąpienia ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. W ocenie Sądu, organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący, w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia. Uzyskane dowody poddane zostały wnikliwej i poprawnej ocenie, w ramach przyznanej organowi w art. 191 O.p. swobody. Zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona i zawiera zarówno pełne uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. Konkludując, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w takim zakresie, by naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że Skarżąca każdorazowo przed wydaniem decyzji została zawiadomiona o prawie do wypowiedzenia się w sprawie. Końcowo należy wskazać, że zmiana sytuacji Skarżącej, na którą wskazuje w skardze może być podstawą do złożenia kolejnego wniosku o udzielenie ulgi w zapłacie podatku z uwagi na pogorszenie sytuacji finansowej. Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2014.935 ze zm.), oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.