I SA/Gd 39/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. K. i M. K. – K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 listopada 2010 r. nr [....] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący jednocześnie wierzycielem, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku M.K. na podstawie tytułu wykonawczego nr SM [...] z dnia 4 września 2006 r. (obejmującego zaległość podatkową z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2001 w kwocie należności głównej 118.858,00 zł). Podstawę prawną wystawienia opisanego tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego Dyrektor Izby Skarbowej wydał decyzję z dnia [...] r., którą uchylił decyzję Dyrektora UKS z dnia [...]r. (będącą podstawą wystawienia ww. tytułu wykonawczego) w części i obniżył zobowiązanie w ww. podatku z kwoty 118.858 zł do kwoty 95.899 zł. W związku z powyższym wierzyciel dokonał w dniu 22 marca 2007 r. aktualizacji przedmiotowego tytułu wykonawczego SM [...], wskazując w aktualizowanym tytule kwotę zaległej należności w wysokości 95.899 zł. Tytuł ten doręczono zobowiązanemu w dniu 10 kwietnia 2007 r. Pismem z dnia 16 kwietnia 2007 r. zobowiązany zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie zaktualizowanego tytułu wykonawczego nr SM [...], podnosząc zaistnienie przesłanek wymienionych w art. 33 pkt 3, 4, 6, 7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zarzuty za niezasadne. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 1115/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi wniesionej przez zobowiązanego, uchylił zaskarżone postanowienie wraz z postanowieniem je poprzedzającym. W ocenie WSA w Gdańsku zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 33 pkt 4 i 10 u.p.e.a., bowiem w tytule wykonawczym nastąpiło błędne wskazanie osoby zobowiązanego. Zarówno w pozycji 9, jaki i 10 tytułu wskazano jako zobowiązanego M.K., mającego status osoby fizycznej ponoszącej odpowiedzialność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. Tymczasem w sytuacji, gdy egzekucja została skierowana do majątku wspólnego zobowiązanego oraz jego małżonki, ustawodawca w art. 27c u.p.e.a. ustalił zasadę, że w takim przypadku wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy na oboje małżonków. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1415/08, oddalił skargę kasacyjną wniesioną od powyższego wyroku przez Dyrektora Izby Skarbowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego, ponownie rozpatrując wniesione zarzuty, postanowieniem z dnia [...] uznał za zasadny zarzut błędu co do osoby zobowiązanego w tytule wykonawczym nr SM[...] z dnia 4 września 2006 r. i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na jego podstawie. Następnie w dniu 14 lipca 2010 r. wierzyciel wystawił kolejny tytuł wykonawczy, nr [...], obejmujący zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. w kwocie należności głównej 95.899 zł, który stał się podstawą wszczęcia egzekucji do majątku wspólnego zobowiązanego oraz jego małżonki. Odpis ww. tytułu wykonawczego został doręczony małżonkom w dniu 19 lipca 2010 r. wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego udział w spółce z o.o. nr [...] z dnia 14 lipca 2010 r. Z kolei ww. zawiadomienie o zajęciu doręczone zostało dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 9 lipca 2010 r. Pismem z dnia 23 lipca 2010 r. zobowiązany M.K., na podstawie art. 33 pkt 1 oraz pkt 10 u.p.e.a., zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego podnosząc zarzut przedawnienia oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27c u.p.e.a. W uzasadnieniu zobowiązany podniósł, że tytuł wykonawczy nie został skierowany do obojga małżonków. Ponadto wywiódł, że skoro organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 29 czerwca 2010 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie uprzednio wystawionego tytułu wykonawczego nr SM[...], to zastosowane w toku tego postępowania środki egzekucyjne nie skutkowały przerwaniem biegu przedawnienia, a zatem zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. uległo przedawnieniu. Pismem z dnia 9 sierpnia 2010 r. organ egzekucyjny, powołując się na art. 34 § 4 u.p.e.a. zwrócił się do wierzyciela z żądaniem wypowiedzenia się w zakresie zgłoszonych zarzutów. W odpowiedzi wierzyciel pismem z dnia 23 sierpnia 2010 r. stwierdził, że zgłoszone zarzuty są niezasadne. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne. Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, który zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo rozstrzygnął w kwestii zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ uznał go za bezzasadny. Wskazał, iż w niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 31 grudnia 2002 r. i powinien zakończyć się, w myśl art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. z późn. zm.), zwanej dalej O.p., w dniu 31 grudnia 2007 r. jednakże zanim to nastąpiło bieg tego terminu uległ przerwaniu na podstawie art. 70 § 4 O.p., tj. wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Takie środki egzekucyjne zostały wobec zobowiązanego zastosowane w toku postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego nr SM[...], w postaci zajęcia w dniu 11 września 2006 r. rachunku bankowego podatnika, o którym to zajęciu został on zawiadomiony w dniu 15 września 2006 r. oraz zajęcia w dniu 27 lipca 2007 r. udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, o którym to zajęciu podatnik został zawiadomiony w dniu 9 sierpnia 2007 r. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. została zabezpieczona przez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Kartuzach prowadzi księgę wieczystą nr [...], co oznacza, że zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej zobowiązanie to nie ulegnie przedawnieniu. Zdaniem organu, umorzenie postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego nr SM[...] z dnia 4 września 2006 r. nie miało wpływu na ocenę biegu terminu przedawnienia. Za bezzasadny organ odwoławczy uznał również zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27c u.p.e.a. Przedmiotowy tytuł wykonawczy sporządzony został według wzoru jednopozycyjnego tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych określonego w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W polu nr 9 "Rodzaj zobowiązanego" wierzyciel zakreślił kwadrat "małżeństwo", natomiast w polu 10 "Nazwisko, pierwsze imię, drugie imię" wpisano K.M.S., zaś w polu 17 "Zobowiązany wskazany w poz. 10 jest" zaznaczono kwadrat 1 "podmiotem, u którego powstało zobowiązanie". Do tytułu wykonawczego (wzór TYT-1) załączono kartki 5/6. W części "N" na stronie 5 tytułu wykonawczego wpisano dane identyfikacyjne współmałżonki M.K.-K. Tak wystawiony tytuł wykonawczy w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej stanowi dokument urzędowy spełniający wszelkie wymogi przewidziane prawem, uprawniający wierzyciela do dochodzenia od małżonków M.K.-K. oraz M.K. z ich majątku wspólnego oraz majątku osobistego M.K. należności nim stwierdzonych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zobowiązany wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień, którym zarzucił naruszenie art. 27c u.p.e.a. w związku z art. 29 § 1 O.p. Zdaniem skarżącego wystawienie tytułu wykonawczego z dnia 14 lipca 2010 r. było niedopuszczalne z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego tym tytułem. Wywiódł, że skoro organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 29 czerwca 2010 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie uprzednio wystawionego tytułu wykonawczego nr SM[...] z dnia 4 września 2006 r., to zastosowane w toku tego postępowania środki egzekucyjne nie skutkowały przerwaniem biegu przedawnienia. Ponadto wystawiony w dniu 14 lipca 2010 r. tytuł wykonawczy zawiera te same błędy, co poprzedni, tj. nie został wystawiony na oboje małżonków. Wadliwość zaś poprzedniego tytułu wykonawczego z dnia 4 września 2006 r. został potwierdzona przez sądy administracyjne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie wbrew wywodom skargi odpowiada prawu. Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zasadności zarzutów przedawnienia (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27c u.p.e.a. (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.) zgłoszonych przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu przedawnienia należy zauważyć, że zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W myśl tej regulacji zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. przedawniałoby się z dniem 31 grudnia 2007 r. Jednakże w rozpatrywanej sprawie do przedawnienia nie doszło z dwóch względów. Po pierwsze wskutek zajęcia w dniu 11 września 2006 r. rachunku bankowego podatnika, o którym to zajęciu został on zawiadomiony w dniu 15 września 2006 r. oraz zajęcia w dniu 27 lipca 2007 r. udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, o którym to zajęciu podatnik został zawiadomiony w dniu 9 sierpnia 2007 r., doszło do przerwania biegu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, stanowiącym, iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (treść przepisu w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. - mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie z mocy art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 143, poz. 1199). Po drugie, co najistotniejsze, zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. W rozpatrywanej sprawie zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. zostało zabezpieczone hipoteką przymusową wpisaną do księgi wieczystej w dniu 20 grudnia 2006 r., zobowiązanie to nie może więc ulec przedawnieniu. Podatnik będzie mógł jednak po upływie terminu przedawnienia powoływać się na ograniczenie egzekucji jedynie do przedmiotu hipoteki. Wbrew przekonaniu strony skarżącej fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego, toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego nr SM[...] z dnia 4 września 2006 r., w toku którego dokonane zostały ww. czynności egzekucyjne, nie uchylił skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. Skutkiem prawnym umorzenia postępowania egzekucyjnego, wynikającym z art. 60 § 1 u.p.e.a. jest - co do zasady - uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Oznacza to, że czynności te pozostawały w mocy do chwili umorzenia postępowania. Samo uchylenie czynności egzekucyjnych wywołuje bowiem skutek ex nunc. Skoro więc skutek ten nie rozciąga się wstecz, tym samym konsekwencje wywołane przez zastosowane środki egzekucyjne jeszcze przed uchyleniem czynności egzekucyjnej, a odnoszące się do stosunków ze sfery z zakresu zobowiązań podatkowych, pozostają w mocy. Pomimo umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia czynności egzekucyjnych nie następuje unicestwienie prawnego skutku (przerwania biegu przedawnienia) wywołanego dokonaną skutecznie czynnością egzekucyjną. Zauważyć również należy, że na mocy art. 60 u.p.e.a. następuje uchylenie tylko czynności egzekucyjnych, a nie skutków wywołanych przez te czynności - których nie sposób uznać za niebyłe - na gruncie stosunków z zakresu zobowiązań podatkowych. Zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został skutecznie zawiadomiony jest więc zdarzeniem, którego jako obiektywnie zaistniałego faktu nie można cofnąć, czy też "zatrzeć". Nie jest także zasadny zarzut błędnego wskazania w tytule wykonawczym osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.). Skarżący podnosił, że w tytule tym nie wskazano jego małżonki, mimo iż egzekucja został skierowana do majątku wspólnego małżonków. Zgodnie z art. 27c u.p.e.a., "Jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawie się na oboje małżonków". Przepis ten ma niewątpliwie zastosowanie w sprawie niniejszej, w której egzekucja prowadzona jest do majątku wspólnego skarżącego będącego zobowiązanym oraz jego małżonki. Wbrew zarzutom skargi tytuł wykonawczy z dnia 14 lipca 2010 r. został wystawiony na oboje małżonków – w pkt 9 "rodzaj zobowiązanego" wskazano "małżeństwo", w pkt 10 wpisano dane zobowiązanego M.K., a dane małżonki wpisano na str. 5, część N "dane identyfikacyjne współmałżonka". Taki sposób wskazania małżonki zobowiązanego wynika z obowiązującego formularza wzoru jednopozycyjnego tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych, określonego w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Formularz ten został wypełniony prawidłowo, w sposób pozwalający na stwierdzenie, iż wypełnione zostały warunki wynikające z art. 27c u.p.e.a. Nie ma też racji skarżący twierdząc, że tytuł wykonawczy z dnia 14 lipca 2010 r., nr [...] zawiera te same błędy, co tytuł wykonawczy z dnia 4 września 2006 r., nr SM[...], które stały się podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego podstawie. W tytule wykonawczym z dnia 4 września 2006 r. jako zobowiązanego wskazano M.K. mającego status osoby fizycznej ponoszącej odpowiedzialność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r., tymczasem w tytule wykonawczym z dnia 14 lipca 2010 r. wadliwość tę usunięto zaznaczając jako zobowiązanego małżeństwo i wskazując dane małżonki podatnika. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.