I SA/Gd 391/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 lutego 2025 r. nr 2201-IOV-1.623.9-10.2024/02/13, 2201-IOV-1[1].623.12-13.2024/02/13 w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy postanawia: 1. odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi; 2. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł ( słownie: dwieście złotych). A. M. (dalej "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 lutego 2025 r. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 maja 2025 r. Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone Skarżącej w dniu 13 czerwca 2025 r. Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2025 r. Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 14 października 2025 r. sygn. akt I SPP/Gd 140/25 Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżąca nie wniosła sprzeciwu od tego postanowienia. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2025 r. Skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 26 maja 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone Skarżącej w dniu 29 grudnia 2025 r. Skarżąca do dnia 13 stycznia 2026 r. nie uiściła wpłaty w wysokości 200 zł (notatka urzędowa Oddziału Finansowo-Budżetowego tut. Sądu z 14 stycznia 2026 r.). Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2026 r. sygn. akt I SA/Gd 391/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniesioną przez Skarżącą skargę. Postanowienie to doręczono Skarżącej w dniu 19 lutego 2026 r. Pismem z dnia 25 lutego 2026 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu wskazując, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło bez jej winy, gdyż nie posiadała środków pieniężnych na zapłatę. Skarżąca wskazała, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawiła swoją sytuację osobistą i majątkową, jednakże wniosek nie został uwzględniony. W dniu 25 lutego 2026 r. ustała przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu, gdyż Skarżąca pożyczyła kwotę 200 zł i zapłaciła wpis sądowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: - zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, - uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, - dokonanie równocześnie ze złożeniem wniosku czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że niewątpliwie doszło do uchybienia terminu do uiszczenia wpisu sądowego, o czym rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2026 r. sygn. akt I SA/Gd 391/25, którym odrzucono skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., tj. z powodu braku uiszczenia należnego wpisu pomimo wezwania sądu. Oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu, w świetle powyżej określonych przesłanek normatywnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Nie ma wątpliwości, że Skarżąca dokonała czynności, do dokonania której terminowi uchybiono, albowiem w dniu 25 lutego 2026 r. uiściła kwotę należnego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Jednakże, mimo dochowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, nie można uznać, aby doszło do ziszczenia się przesłanki uprawdopodobnienia braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Skarżąca, wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu, powołała się na okoliczność braku posiadania środków pieniężnych na zapłatę, która to przeszkoda ustała dopiero w wyniku pożyczenia niezbędnej kwoty w dniu 25 lutego 2026 r. Skarżąca podniosła również, że opisała swoją sytuację osobistą i majątkową we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, podniesione okoliczności nie świadczą o braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 798/14, publ. CBOSA). Jednocześnie podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, publ. CBOSA). Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, która wymaga, by w warunkach, z jakiegokolwiek powodu, niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. W judykaturze przyjmuje się, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14, publ. CBOSA). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, publ. CBOSA). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że we wniosku o przywrócenie terminu, Skarżąca powołała się na okoliczność braku posiadania środków pieniężnych na zapłatę, a także przedstawienia we wniosku o przyznanie prawa pomocy swojej sytuacji osobistej i majątkowej, które miały potwierdzać powyższą okoliczność. Jednakże Sąd wskazuje, że referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 14 października 2025 r. o odmowie przyznania prawa pomocy ocenił przedstawione przez Skarżącą informacje oraz dokumenty w zakresie jej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej uznając, że kwotę wpisu sądowego w wysokości 200 zł Skarżąca mogła realnie zabezpieczyć ze źródeł swojego dochodu, a nadto, że wręcz posiadała środki na pokrycie wpisu sądowego. Skarżąca nie wnosząc sprzeciwu od ww. postanowienia, nie zakwestionowała konstatacji referendarza sądowego, że dysponowała wystarczającymi środkami na uiszczenie wpisu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i córki. W świetle powyższego za niewiarygodne uznaje Sąd wyjaśnienia Skarżącej, przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, iż dopiero w dniu 25 lutego 2026 r. w drodze pożyczki od siostry pozyskała kwotę niezbędną do uiszczenia wpisu sądowego. Podnoszoną przez Skarżącą okoliczność braku dysponowania kwotą odpowiadającą wysokości należnego wpisu Sąd uznaje za niewiarygodną, a tym samym nieuzasadniającą uznania, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu nastąpiło bez winy Skarżącej. Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że podjęła wszelkie możliwe czynności w celu pozyskania niezbędnej kwoty i uiszczenia wpisu w terminie, ani że wystąpiły w tym zakresie niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody. Skarżąca wykazała się brakiem dostatecznej staranności w dbałości o własne sprawy. Ponadto, posiadając wiedzę w przedmiocie odmowy przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych już od dnia 3 listopada 2025 r. (data odbioru postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy) dysponowała okresem niemalże dwumiesięcznym na pozyskanie środków finansowych celem pokrycia kosztu wpisu sądowego (termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął bowiem z dniem 5 stycznia 2026 r.). W ocenie Sądu, okoliczność braku dysponowania środkami pieniężnymi we wskazanej wysokości 200 zł nie została uprawdopodobniona, a nadto zwrócenie się do członka rodziny o udzielenie pożyczki przywołanej kwoty dopiero w dniu 25 lutego 2026 r. nie świadczy o braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, bowiem nie wskazała ona zaistnienia takiej przeszkody w zachowaniu terminu, której nie można było uniknąć ani przeciwdziałać. Przywołane przez Skarżącą okoliczności świadczą wyłącznie o braku zachowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Skarżąca nie wskazała, ani nie uprawdopodobniła żadnej konkretnej sytuacji, która była od niej niezależna i niemożliwa do przezwyciężenia, a która wystąpiła w okresie biegu terminu do uiszczenia wpisu. Nie wykazała również, aby niemożliwym było posłużenie się pomocą innych osób, w tym siostry ( tak jak to uczyniła wpłacając wpis wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu) w uiszczeniu wpisu w wyznaczonym w wezwaniu Sądu terminie. Nie wskazano zatem ani nie uprawdopodobniono żadnych okoliczności, które stanowiłyby przeszkodę uniemożliwiającą uiszczenie przez Skarżącą wpisu w terminie, przy dołożenia szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Skoro Skarżąca w złożonym wniosku nie wykazała, ani nie uprawdopodobniła okoliczności, które uniemożliwiły jej dochowanie terminu, Sąd uznaje, że Skarżąca nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, a zatem uchybienie terminu do uiszczenia wpisu wynikało wyłącznie z okoliczności zależnych od Skarżącej. Tym samym podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Oceniając zatem wniosek pod kątem zachowania przesłanki przywrócenia terminu, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd uznał, że nie uprawdopodobniono okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.