I SA/Gd 412/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi C. i E.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 740,00 (siedemset czterdzieści 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 412/06 U z a s a d n i e n i e Małżonkowie C. i E.K. złożyli w dniu 20.02.2002 r., do Urzędu Skarbowego zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2001 (PIT-37), w którym wykazali nadpłatę w kwocie 2.300,07 zł. Pismem z dnia 29.12.2005 r., (uzupełnionym w dniu 17.01.2006 r.), małżonkowie C. i E.K. wystąpili do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r., od dochodu osiągniętego w kraju w okresie, kiedy pan C.K. przebywał na misji w składzie [...]. W uzasadnieniu wniosku strona twierdziła , iż nadpłata powstała na skutek odprowadzenia przez płatnika Jednostkę Wojskową Nr [...] w [...] zaliczek od należności pieniężnych wypłacanych za okres od [...] , do [...], tj. okres, w którym pan C.K. był oddelegowany do pełnienia służby poza granicami kraju w ramach [...] w [...]. Za pobyt poza granicami kraju podatnik otrzymywał dodatek zagraniczny oraz należności pieniężne (uposażenie) przysługujące z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanych stanowisku służbowym w kraju. Od wypłacanego uposażenia Jednostka Wojskowa pobierała w formie zaliczek podatek dochodowy od osób fizycznych. Zdaniem strony, podstawą zwrotu nadpłaconego podatku jest zawyżenie przez płatnika Jednostkę Wojskową przychodu poprzez nieuwzględnienie zwolnienia wynikającego z zapisu art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych. Małżonkowie C. i E.K. w złożonej korekcie zeznania w wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2001 (PIT-37),wykazali nadpłatę w kwocie [...] zł. W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego w zakresie żądania strony oraz na podstawie przepisów prawa podatkowego obowiązujących do dnia 31.12.2000 r., organ pierwszej instancji ustalił, iż brak jest podstaw do zakwalifikowania uzyskanego dochodu z tytułu stosunku służbowego jako podlegającego zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 z późn. zm.). W odniesieniu do przychodów osiąganych z tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym zastosowanie mają przepisy art. 12 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - i w konsekwencji przychody z w/w tytułu podlegają opodatkowaniu w wysokości i na zasadach określonych w art. 32 w/w ustawy. Mając na uwadze powyższe, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...], decyzję Nr [...], którą odmówił małżonkom C. i E.K. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 w związku z jej nieistnieniem. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji małżonkowie C. i E.K. pismem z dnia 13.02.2006 r., złożyli odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej - wnosząc o zwrot różnicy nadpłaconego podatku za 2001 rok. W uzasadnieniu odwołania strona uważa, że jej roszczenia są zasadne - zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 z późn. zm.). Przy czym powoływała się na orzeczenie zawarte w wyrokach Sądu, tj.: - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17.02.2004 r., Sygn. akt S.A./Ka 96/03; - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24.10.2005 r. Sygn. akt S.A./Sz 395/05. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r., w związku z jej nieistnieniem, w pełni podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przywołując przepis art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku od osób fizycznych stwierdza, iż zastosowanie analizowanego zwolnienia uzależnione jest od spełnienia łącznie dwóch przesłanek: 1) wypłacone należności pieniężne muszą być bezpośrednio związane z użyciem wymienionych w tym przepisie osób poza granicami państwa; 2) należności te muszą wynikać z celów określonych w zwolnieniu; W świetle powyższego zdaniem organu, zwolnienie określone w/w art. 21 ust. 1 pkt. 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - nie ma zastosowania do wynagrodzeń (uposażeń) policjantów, żołnierzy i pracowników cywilnych wynikających ze stosunku służbowego lub stosunku pracy . Zgodnie bowiem z odrębnymi przepisami osoby skierowane za granicę np. w celu udziału w konflikcie zbrojnym przez cały okres pełnienia służby poza granicami państwa zachowują prawo do wynagrodzenia (uposażenia i innych należności pieniężnych) przysługującego im z tytułu pełnienia dotychczasowych obowiązków w kraju z uwzględnieniem powstałych w tym czasie zmian mających wpływ na ich wysokość. Uprawnienie to, w przypadku żołnierzy wyznaczonych do pełnienia służby poza granicami kraju wynika z par. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2000 r., w sprawie uposażenia i innych należności pieniężnych otrzymywanych przez żołnierzy wyznaczonych do pełnienia służby poza granicami państwa ( Dz. U. Nr 115 poz. 1198), wydanego na podstawie art. 25 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r., o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. Nr 5 poz. 18 z późn. zm.). W odniesieniu do w/w przepisów ma zastosowanie przepis art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - i w konsekwencji świadczenia te podlegają opodatkowaniu w wysokości i na zasadach określonych w art. 32 powołanej ustawy. Wolne od podatku są natomiast dodatkowe świadczenia przysługujące podatnikom w związku z użyciem (wyznaczeniem) ich np. do jednostek biorących udział w konflikcie zbrojnym, misji pokojowej czy akcji zapobieżenia aktom terroryzmu. W konsekwencji zdaniem organu odwoławczego w świetle w/w przepisów prawa podatkowego obowiązujących w roku 2001 należy stwierdzić, iż płatnik pana C.K. (Jednostka Wojskowa Nr [...] w [...]) wypłacający wynagrodzenie osiągane na ostatnio zajmowanym stanowisku prawidłowo pobrał i przekazał do urzędu skarbowego zaliczki na podatek dochodowy. Świadczenia i należności przysługujące żołnierzom z tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym nie zostały bowiem zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, natomiast wprowadzona z dniem 1 stycznia 2003 r., zmiana brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych polegająca na wprowadzeniu do jego treści zapisu "zwolnienie nie ma zastosowania do wynagrodzeń za pracę oraz uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym", ma jedynie charakter doprecyzowania obowiązującego już przepisu. W skardze na powyższą decyzję skarżący wnosząc o jej uchylenie zarzucili rażące naruszenie prawa materialnego poprzez uchybienie przepisowi z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. W uzasadnieniu skargi przywołano dotychczasową argumentację. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, po. 1270 z późn. zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. Oceniając zaskarżoną decyzję w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga jest zasadna. Na wstępie stwierdzić należy, że przepisy dotyczące zwolnień podatkowych nie mogą być przedmiotem wykładni rozszerzającej. Stanowisko to zgodne jest z wypracowanym przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i utrwalonym już poglądem, że przepisy dotyczące wszelkiego rodzaju ulg i zwolnień podatkowych - jako odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania - powinny być interpretowane ściśle. Właśnie ścisła wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), prowadzi do wniosku, że stanowisko zajęte w rozpatrywanej sprawie przez organy podatkowe nie było trafne. Skarżący jako żołnierz oddelegowany do pełnienia służby poza granicami kraju w ramach [...] w [...] otrzymywał zarówno należności przysługujące wyłącznie żołnierzom wyznaczonym do pełnienia takiej służby (poza granicami kraju), jak i uposażenie z tytułu zajmowania stanowiska służbowego w kraju. Oznacza to, że uposażenie przysługujące żołnierzowi oddelegowanemu do pełnienia służby pokojowej w misji [...] z tytułu zajmowania stanowiska służbowego w kraju stanowi jedną z należności otrzymywanych w związku z pełnioną służbą, obok należności otrzymywanej w związku z oddelegowaniem do pełnienia służby w ramach misji pokojowej. Jeżeli zatem przepis art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w analizowanym roku podatkowym zwalniał od podatku dochodowego należności pieniężne wypłacone żołnierzom, pełniącym służbę poza granicami państwa, to obejmował on wszelkie należności wypłacane tymże, także uposażenie jako należność wypłacaną z tytułu zajmowania stanowiska służbowego w kraju. Odczytywanie norm prawa podatkowego, w szczególności z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, musi opierać się na wykładni językowej. Od adresata tych przepisów - osoby fizycznej, nie mającej z reguły profesjonalnego przygotowania prawniczego - nie można wymagać, aby kształtując swoją sytuację prawno - podatkową opierał się na pozajęzykowych dyrektywach interpretacyjnych. W niniejszym przypadku podatnik podejmując ważką decyzję życiową o udziale w misji [...] musi mieć pewność, jakie podatkowe przywileje niesie to dla niego. O tym informować musi tekst przepisu, albowiem w nim ustawodawca komunikuje się z podatnikiem. Pozajęzykowe dyrektywy interpretacyjne mogą być stosowane w sytuacji, gdy wykładnia językowa nie pozwala na jednoznaczne odczytanie normy lub prowadzi do efektu sprzecznego z obowiązującym porządkiem prawnym. Tymczasem w niniejszym przypadku organy podatkowe w procesie wykładni skonstruowały normę wprost sprzeczną z literalnym brzmieniem przepisu. Za ścisłą wykładnią art. 21 ust. 1 pkt 83 powołanej wyżej ustawy przemawia także fakt, że ustawodawca dopiero z dniem 1 stycznia 2003 roku dokonał jego zmiany, uzupełniając przepis tego artykułu o dodane po średniku zdanie, że zwolnienie nie ma zastosowania do wynagrodzeń za pracę oraz uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym. Zdaniem Sądu należy zatem uznać, że u podstaw tej zmiany art. 21 ust. 1 pkt 83 leżało przekonanie ustawodawcy, że bez tego ograniczenia zwolnienie w podatku dochodowym od osób fizycznych ustanowione na mocy tego przepisu ma zbyt szeroki zakres. Ustawodawca musiał mieć jednocześnie świadomość, że każdorazowa zmiana bądź uściślenie przepisu, którego wykładnia była wcześniej niejednolita, stanowi dodatkowy argument za uznaniem, że pewne stany faktyczne objęte tą zmianą przed jej wprowadzeniem daną normą objęte nie były. Na gruncie prawa podatkowego i wyłączenia określonych przychodów ze zwolnienia podatkowego oznacza to, że wprowadzenie uściślenia lub jednoznacznego wyłączenia do przepisu ustanawiającego zwolnienie podatkowe przemawia za uznaniem, że przychody po zmianie ewidentnie wyłączone z określonego zwolnienia przed tą zmianą tym zwolnieniem były objęte. W omawianej sprawie prowadzi to do wniosku, że do czasu wprowadzenia takiego ograniczenia, to jest do dnia 31 grudnia 2002 r., zwolnieniem przewidzianym w art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych objęte były wszystkie należności wypłacane żołnierzom skierowanym do służby poza granicami kraju. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17 lutego 2004 r., w sprawie l SA/Ka 96/03 i z dnia 20 grudnia 2002 r., w sprawie III SA 206/02 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 lutego 2005 r., w sprawie III SA/Wa 1731/04. Rozstrzygnięcie niniejsze stanowi także kontynuację linii orzeczniczej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w tej kwestii (por. wyrok z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt l SA/Gd 168/05 oraz wyrok z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt l SA/Gd 90/05). W tym stanie rzeczy Sąd kierując się przedstawionymi wyżej względami na mocy art. 145 § 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) skargę, jako uzasadnioną, uwzględnił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 powołanej ustawy. Orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 powołanej ustawy. DSz