I SA/Gd 427/14
PostanowienieWSA w Gdańsku2014-08-25
Skład orzekający: Krzysztof Przasnyski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może zostać uwzględniony, jeśli strona nie przedstawiła kompletnej dokumentacji dotyczącej swojej sytuacji majątkowej i dochodowej, w tym sytuacji małżonka, mimo wezwania sądu?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie może zostać uwzględniony, jeśli strona nie wywiązała się z obowiązku przedstawienia dokumentów niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, w tym sytuacji majątkowej małżonka. Ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, a sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu dochodzenia w celu uzupełnienia braków dowodowych wynikających z uchylania się strony od złożenia stosownych dokumentów.Stan faktyczny
Skarżąca M. P.-Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od wpisu sądowego w kwocie 2.200 zł. Wnioskodawczyni podała, że jest współwłaścicielką domu i nieruchomości rolnej, zawiesiła działalność gospodarczą, nie osiąga dochodów, a na jej utrzymaniu pozostaje małoletnia córka. Referendarz sądowy wezwał ją do przedłożenia szeregu dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej i dochodowej oraz sytuacji małżonka. Skarżąca przedłożyła część dokumentów, jednak nie wykazała w sposób kompletny swojej sytuacji finansowej ani sytuacji męża. Referendarz odmówił przyznania prawa pomocy, a skarżąca wniosła sprzeciw, twierdząc, że braki dowodowe były usuwalne i sąd powinien wezwać ją do uzupełnienia wyjaśnień.Rozstrzygnięcie
Sąd postanowił odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P.-Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października do grudnia 2008 r. postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy.
Wnioskiem z dnia 22 maja 2014 r., skarżąca M. P.-Z. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.200 zł.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że jest współwłaścicielką w części ½ domu o powierzchni 150 m2 oraz właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 20 ha, stan zdrowia uniemożliwia jej prowadzenie działalności gospodarczej (którą – jak wynika z danych ujawnionych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – zawiesiła z dniem 3 lutego 2014 r.) oraz podjęcie pracy zarobkowej, obecnie nie osiąga żadnych dochodów – ZUS wstrzymał wypłatę zasiłku chorobowego, na jej utrzymaniu pozostaje małoletnia córka.
Następnie na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 29 maja 2014 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: 1/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych wnioskodawczyni za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych za ten rok; 2/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; jeśli wnioskodawczyni zamknęła (zlikwidowała) konto prowadzone dla potrzeb działalności gospodarczej wykonywanej do momentu jej zawieszenia, tj. do dnia 3 lutego 2014 r. – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność; 3/ dokumentu potwierdzającego okoliczność wstrzymania wypłaty wnioskodawczyni zasiłku chorobowego wraz z dowodem obrazującym miesięczną jego kwotę (brutto i netto) przyznaną wnioskodawczyni przed datą wstrzymania jego wypłaty; 4/ dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres od 1 stycznia do 3 lutego br. z tytułu prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej oraz odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7; 5/ odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; 6/ oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących wnioskodawczyni płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty); 7/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez wnioskodawczynię w okresie ostatnich trzech miesięcy wydatków związanych z kosztami utrzymania jej i małoletniej córki oraz eksploatacji domu (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, inne); 8/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię pojazdów mechanicznych, w tym samochodów i maszyn rolniczych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 9/ oświadczenia, czy wnioskodawczyni otrzymuje na rzecz małoletniej córki alimenty; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego wysokość przekazywanych tytułem alimentów środków na utrzymanie małoletniej córki (np. oświadczenia ojca dziecka, potwierdzenia przelewów; odpisu umowy bądź wyroku sądu w przedmiocie alimentów); 10/ w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – jasnego wskazania przez wnioskodawczynię, z jakich środków ponosi ona konieczne koszty utrzymania (jak chociażby wyżywienie, opłaty za dom); 11/ oświadczenia, czy w okresie ostatnich sześciu miesięcy wnioskodawczyni występowała o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej oraz czy obecnie korzysta ona z tego rodzaju pomocy; jeśli tak – przedłożenia dokumentów, z których wynikałby rodzaj przyznanych świadczeń oraz ich wysokość; 12/ oświadczenia, czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc finansową (lub inną) od członków rodziny; jeżeli tak – podania jej rodzaju, kwot i częstotliwości.
Poinformowano przy tym wnioskodawczynię, że w sytuacji gdy pozostaje ona w związku małżeńskim jest zobowiązana do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się również do sytuacji majątkowej i finansowej jej małżonka (obrazujących: źródło i wysokość dochodów osiągniętych przez niego w 2013 r. oraz uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy, stan środków i operacje księgowane na jego rachunkach bankowych w okresie ostatnich trzech miesięcy, składniki posiadanego majątku, w szczególności nieruchomości, pojazdy mechaniczne i przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro). Z obowiązku tego zwalnia wnioskodawczynię jedynie orzeczony rozwód lub separacja a wnioskodawczyni przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Wyjaśniono także, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni nadesłała następujące dokumenty:
-wykaz środków trwałych o łącznej wartości 6.496.806,82 zł, sporządzony na dzień 31 maja 2014 r.;
-odpis zeznania podatkowego za 2013 r. (PIT-36L), w którym wykazała stratę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 217.468,06 zł, deklarując przychody w kwocie 55.447,15 zł oraz koszty ich uzyskania w wysokości272.915,21 zł wraz z dokumentem księgowym "Zapisy w buforze za okres od 2014-01-01 do 2014-02-03", z którego wynika, że do czasu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej nie osiągnęła ona przychodów z tego tytułu;
-odpis deklaracji VAT-7 za styczeń i luty 2014 r., w których każdorazowo wykazała podatek naliczony w kwocie 47.559 zł jako nadwyżkę z poprzedniej deklaracji;
-odpis korespondencji z ZUS z okresu od 28 marca do 26 maja 2014 r. w związku z ubieganiem się przez wnioskodawczynię o wypłatę zasiłku chorobowego wraz z dodatkowym oświadczeniem z dnia 10 marca 2014 r., w którym podała, że na zwolnieniu lekarskim przebywa od dnia 4 marca br.;
-odpis decyzji z dnia 13 grudnia 2013 r. o przyznaniu mężowi wnioskodawczyni płatności na rok 2013 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie 19.474,70 zł;
-wyciąg z firmowego rachunku bankowego wnioskodawczyni prowadzonego przez "A" S.A. za okres od 4 lutego do 2 czerwca 2014 r., na którym nie odnotowano obrotów a którego saldo końcowe było ujemne i wynosiło 244,94 zł;
- wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawczyni prowadzonego przez "B" S.A. związanego z obsługą kredytu, którego miesięczna rata wyniosła: w marcu 2014 r. – 2.067,01 zł, w kwietniu 2014 r. – 2.117,01 zł a w maju 2014 r. – 2.967,01 zł;
-wydruki transakcji dokonanych na firmowym rachunku wnioskodawczyni prowadzonym przez "C" w okresie od 1 marca do 31 maja 2014 r., na którym w okresie od 4 marca do 29 maja 2014 r. zaksięgowano wpływy w łącznej kwocie 17.871,48 zł (w tym ze sprzedaży na portalu Allegro.pl w wysokości 3.542,48 zł oraz wpłat zarówno własnych jak i innych osób w wysokości 14.329 zł);
-kopię bankowego wezwania z dnia 11 marca 2014 r. do zapłaty kwoty 947,17 zł z tytułu zadłużenia wnioskodawczyni na rachunku karty kredytowej, które na dzień 10 marca 2014 r. wyniosło 18.414,93 zł;
-kopię umowy najmu pojemnika na odpady na kwotę 25,26 zł miesięcznie;
-kopie faktur wystawionych na rzecz męża wnioskodawczyni za: gaz za okres od 27 listopada 2013 r. do 20 maja 2014 r. na łączną kwotę 4.485,70 zł, energię elektryczną za marzec 2014 r. na kwotę 518,43 zł i za wznowienie jej dostarczenia w maju 2014 r. na kwotę 98,58 zł oraz za wodę i odprowadzanie ścieków za kwiecień 2014 r. na kwotę 268,20 zł;
-kopie wezwań do zapłaty zadłużenia z tytułu opłat za energię elektryczną (z dnia 8 i 13 maja br.), dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z dnia 19 maja br.), gospodarowanie odpadami komunalnymi (z dnia 25 kwietnia i 27 maja br.) oraz podatku od nieruchomości (z dnia 24 kwietnia br.) skierowanych do męża wnioskodawczyni na łączną kwotę 2.243,97 zł;
-kopię zawiadomienia z dnia 14 maja 2014 r. o toczącym się wobec męża wnioskodawczyni postępowaniu egzekucyjnym z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości;
-dodatkowe oświadczenie z dnia 10 czerwca 2014 r., w którym wyjaśniła, że nie posiada samochodów oraz maszyn rolniczych, nie występowała o przyznanie jej świadczeń z pomocy społecznej, jej mąż jest zatrudniony w spółce "D" na ⅛ etatu, z uwagi na trudna sytuację finansową małżonkowie wyprzedają meble i wyposażenie domu.
Postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej udzielenia prawa pomocy.
Skarżąca wniosła sprzeciw od tego orzeczenia podnosząc, że w sytuacji wątpliwości odnoszących się do jej oświadczenia w zakresie posiadanych zasobów finansowych, tj. pochodzenia wpłat gotówkowych na jej konto bankowe oraz rzeczywistego stanu osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe, referendarz dla pełnego wyjaśnienia sprawy mógł wezwać ją do złożenia wyjaśnień.
Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie nie zaistniała sytuacja, w której w ogóle nie podjęła obowiązku, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., ale wystąpiły usuwalne braki, przy czym ich usunięcie mogło spowodować wydanie odmiennego orzeczenia. Tymczasem referendarz w warunkach niepełnego materiału dowodowego, przedwcześnie postanowił odmówić jej przyznania prawa pomocy.
Skarżąca zaznaczyła, że ma świadomość, iż ciężar dowodzenia spoczywał na niej, jednak w niniejszej sprawie należało odwołać się zasady wyrażonej w art. 6 p.p.s.a. i wezwać ją do uściślenia wyjaśnień. Skarżąca przyznała, że składając wyjaśnienia nie uściśliła jej wzajemnych relacji z mężem. Jej zdaniem, fakt wspólnego zameldowania pod tym samym adresem nie przesądza o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Podobnie, według skarżącej, fakt, że adresatem faktur za media jest jej współmałżonek, będący współwłaścicielem nieruchomości, nie przesądza, że on jest osobą je opłacającą. Skarżąca podniosła, że w praktyce życiowej są częste sytuacje, że w przypadku współwłasności, nie są montowane osobne liczniki, bądź podliczniki, a wzajemne rozliczenia są dokonywane na zasadzie ustaleń stron.
W odniesieniu do kwestii wpływów środków pieniężnych na konto bankowe, skarżąca wyjaśniła, że pochodzą one z wyprzedaży posiadanego wyposażenia domu. Skarżąca zaznaczyła, że portal Allegro nie jest jednym miejscem pozwalającym na dokonywanie takich transakcji. Istnieje możliwość sprzedaży poprzez umieszczenie ogłoszeń w prasie w lokalnej oraz sprzedaż znajomym. I takie też było pochodzenie środków wpłacanych na jej konto bankowe.
Odnosząc się do kwestii spłat kredytu bankowego, skarżąca podniosła, iż fakt ten nie świadczy o posiadaniu zasobów finansowych, lecz o konieczności życiowej. W przypadku zaprzestania obsługi kredytu byłaby bowiem narażona na postępowanie windykacyjne banku, co mogłoby skutkować licytacją nieruchomości.
W podsumowaniu skarżąca stwierdziła, że jej sprzeciw jest usprawiedliwiony, a udzielenie jej zwolnienia od kosztów sądowych umożliwi weryfikację decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, co jest niezbywalnym prawem jednostki do obrony swoich praw przez sądem.
Do sprzeciwu nie załączono żadnych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Oznacza to, że w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez stronę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt.
W niniejszej sprawie skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania.
Ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, toteż okoliczności stanowiące podstawę faktyczną przyznania wnioskowanych uprawnień procesowych powinny być należycie uprawdopodobnione. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od istniejącego między małżonkami ustroju majątkowego, istotny jest także stan majątkowy i możliwości płatnicze małżonka osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Wskutek zawartego związku małżeńskiego, małżonkowie są zobligowani do udzielania sobie wzajemnej pomocy, także finansowej (por. art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz.U z 2012 r. Nr 788 ze zm.). Należy podkreślić, że obowiązek alimentacyjny nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na jednolitym stanowisku, iż niezłożenie wszystkich wymienionych w art. 255 p.p.s.a. oświadczeń i dokumentów źródłowych, które powinny obrazować również sytuację majątkową małżonka strony skarżącej, należy ocenić jako niewypełnienie ciążącego na stronie obowiązku współdziałania z sądem rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku (postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2011 r. sygn. akt I FZ 78/11 oraz dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych.)
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie wywiązała się z obowiązku przedstawienia wskazanych w wezwaniu dokumentów, na podstawie których byłoby możliwe ustalenie jej możliwości finansowych. Co więcej, oświadczenia składane przez wnioskodawczynię zawierają oczywiste sprzeczności co do posiadanych zasobów pieniężnych oraz ilości osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym.
Wskazać należy, iż w oświadczeniu złożonym na urzędowym druku PPF wnioskodawczyni wskazała, że pomimo braku jakichkolwiek dochodów i środków pieniężnych prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a na jej wyłącznym utrzymaniu pozostaje małoletni córka. Natomiast z akt podatkowych dołączonych do niniejszej sprawy wynikało, że wnioskodawczyni jest osobą zamężną i w związku z tym zobowiązana została do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej i finansowej małżonka.
W wyniku tak sformułowanego wezwania wnioskodawczyni nadesłała dokumenty, z których wynika, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wspólnie z mężem J. Z., na rzecz którego wystawione zostały nadesłane faktury za opłaty za media, w których jako punkt poboru wskazano nieruchomość położoną w G. przy ul. T. [...], tj. miejsce zamieszkania zarówno skarżącej jak i jej małżonka. Jednocześnie wnioskodawczyni poza wskazaniem, że mąż wnioskodawczyni jest zatrudniony w wymiarze ⅛ etatu oraz udokumentowaniem jego zadłużenia z tytułu opłat za media i zaległości w podatku od nieruchomości w żaden sposób nie odniosła się do kwestii wysokości osiąganych przez niego dochodów ze stosunku pracy, posiadanych przez niego rachunków bankowych i zgromadzonych na nich środków pieniężnych oraz składników jego majątku takich jak: nieruchomości, pojazdy mechaniczne, czy przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, co świadczy, że podjęte przez nią działania zmierzały wyłącznie do wykazania trudnej sytuacji finansowej małżonków.
Skoro zatem wnioskodawczyni oraz jej małoletnia córka faktycznie zamieszkują z mężem wnioskodawczyni i w całości pozostają na jego utrzymaniu (co wynika wprost z danych zadeklarowanych na druku PPF), to wnioskodawczyni zobowiązana była wykazać zarówno posiadane przez męża składniki majątku, jak i wysokość osiąganych przez niego dochodów, czego nie uczyniła.
Ponadto wątpliwości budzą także oświadczenia wnioskodawczyni w kwestii braku zasobów pieniężnych.
Zauważyć bowiem należy, że w okresie od 4 marca do 29 maja 2014 r. rachunek bankowy wnioskodawczyni zasilony został środkami w łącznej kwocie 17.871,48 zł, zatem średnio miesięcznie do dyspozycji wnioskodawczyni pozostawała kwota 5.957,16 zł. Z ww. kwoty wpływów jedynie kwota 3.542,48 zł pochodzi ze sprzedaży wyposażenia domu małżonków na portalu Allegro.pl, którą to okoliczność wnioskodawczyni podniosła w dodatkowym oświadczeniu z dnia 10 czerwca 2014 r. Pozostałe zaś środki pochodziły z wpłat dokonywanych przez wnioskodawczynię (w kwotach po 60 zł, 850 zł, 1.000 zł i 3.600 zł), bądź też przez osoby trzecie. Jakkolwiek skarżąca w sprzeciwie podkreśliła, że pochodzą one z wyprzedaży posiadanego wyposażenia w domu, to zdaniem Sądu nie przedstawiła w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej, zwłaszcza że we wniosku skarżąca podała, że od 1 stycznia 2014 r. nie osiągnęła żadnych dochodów, w tym z tytułu działalności gospodarczej, której wykonywanie zawiesiła z dniem 3 lutego 2014 r. i od dnia 4 marca 2014 r. pozostaje na zwolnieniu lekarskim a stan zdrowia uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
Podkreślenia wymaga, że wnioskodawczyni udokumentowała, że posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu bankowego, którego miesięczna rata wynosi ponad 2.000 zł. Pomimo jednak – jak podnosi – bardzo trudnej sytuacji materialnej, jego spłaty dokonuje regularnie, co wynika wprost z wyciągu bankowego z konta wnioskodawczyni w "B" S.A. Okoliczność ta również przeczy twierdzeniom wnioskodawczyni o braku zasobów pieniężnych.
Wymaga wyjaśnienia, że kredyt zaciągnięty przez skarżącą nie może być traktowany priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wynikające z niego prywatne zobowiązanie finansowe nie może mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Sąd podkreśla, że opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OZ 670/13, z dnia 27 maja 2013 r. sygn.akt I FZ 144/13, z dnia 24 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 59/14 publ. w CBOSA).
Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności nie dają podstaw do dokonania pełnej oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej. Zważyć należy, iż dysponowanie dokumentami, do których przedłożenia została zobowiązana skarżąca, jest niezbędne do prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej, dającej możliwość stwierdzenia, czy w istocie uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy.
Z uwagi na uchylenie się od przedłożenia kompletnej dokumentacji, pozwalającej ocenić zasadność wniosku nie można przyjąć, że strona dokonała wszelkich starań, aby w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową. Sąd natomiast nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu dochodzenia, kiedy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni nie są znane wobec uchylania się strony od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie.
Wbrew zarzutom podniesionym w sprzeciwie, skarżąca została należycie pouczona o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie jej argumentacja co do znaczenia zasady udzielania pomocy stronom. Obowiązek ten wynika z art. 6 p.p.s.a., lecz nie odnosi się do wszelkich potencjalnych sytuacji i zachowań strony, a do takich wskazówek i pouczeń, które są celowe z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji procesowych strony.
Końcowo wypada zauważyć, że Sąd, będąc w zakresie instytucji prawa pomocy dysponentem środków publicznych, nie może podejmować decyzji o ich wydatkowaniu, na podstawie niejasnego stanu faktycznego. Same oświadczenia strony, oparte na subiektywnych przekonaniach o zaistnieniu przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a niepoparte stosownymi dokumentami źródłowymi, nie mogą stanowić wyłącznej podstawy przyznania wnioskowanego uprawnienia procesowego.
W konsekwencji Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło