I SA/Gd 46/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Pan W. K. w dniu 31 grudnia 2013 r. złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec wniesienia sprzeciwu postanowienie powyższe, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako "p.p.s.a.", utraciło moc, w związku z czym sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z powołanymi przepisami na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dodatkowego oświadczenia z dnia 28 lutego 2014 r. oraz złożonego sprzeciwu ustalono, że źródłem utrzymania skarżącego jest wynagrodzenie w kwocie 420 zł brutto miesięcznie z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Środki te są przeznaczane głównie na zakup żywności. W roku 2013 wnioskodawca uzyskał dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 3.091,19 zł oraz poniósł stratę z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 11.601,32 zł. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Nie posiada również pojazdów mechanicznych, nie pobiera świadczeń rodzinnych i nie korzysta z pomocy społecznej. Zamieszkuje w mieszkaniu znajomego, nie ponosząc jednocześnie żadnych płatności z tytułu wynajmu pokoju ze względu na swoją sytuację finansową. Względem wnioskodawcy są prowadzone postępowania egzekucyjne. Pan W. K. pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej od roku 2006, zaś od ponad roku pozostaje w faktycznej separacji i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. W związku z powyższym wnioskodawca nie jest w stanie przedstawić informacji dotyczących majątku i dochodów żony. Wnioskodawca wyjaśnił jednocześnie, że według jego wiedzy żona nie posiada zasobów finansowych. Córka pana W. K. studiuje, nie otrzymuje stypendium socjalnego i pozostaje na utrzymaniu matki. Podkreślić należy, że choć wnioskodawca nie przedstawił żądanego przez referendarza oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach żony, to jednak w ocenie Sądu uprawdopodobnił, że podjął starania zmierzające do wyjaśnienia w pełni swojej sytuacji majątkowej. W szczególności przedstawił oświadczenie pani H. K., z którego wynika, że małżonkowie od 2006 r. pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego i nie posiadają wspólnego majątku, od 2011 r. pan W. K. rzadko mieszka w domu, zaś od października 2013 r. jest wymeldowany z pobytu stałego i małżonkowie przebywają w faktycznej separacji. Sąd rozstrzygający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II GZ 91/10, zgodnie z którym obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami, wynikający z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) nie może być utożsamiany z obowiązkiem pokrywania przez małżonka strony postępowania sądowego wszelkich kosztów, w tym również kosztów sądowych, w sytuacji gdy małżonkowie zawarli umowę majątkową małżeńską o rozdzielności majątkowej. Taki pogląd bowiem byłby sprzeczny z celem i naturą instytucji rozdzielności majątkowej. W związku z powyższym nieprzedstawienie przez wnioskodawcę żądanego oświadczenia nie może skutkować przyjęciem, że strona wybiórczo przedstawiła swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze. Biorąc pod uwagę ustalone okoliczności faktyczne, w tym w szczególności wysokość dochodów wnioskodawcy, brak jakichkolwiek zasobów pieniężnych oraz wysokość wpisu od skargi uznano, że wnioskodawca wykazał brak realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W związku z powyższym na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.