I SA/Gd 508/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2007 rok od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF i dołączonym do skargi kasacyjnej, skarżąca J. K. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania kształtuje wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.662 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, w jej małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, na utrzymaniu małżonków pozostaje dwoje małoletnich dzieci w wieku 3 i 4 lat, skarżąca posiada niezabudowaną nieruchomość położoną [...], natomiast jej mąż jest właścicielem mieszkania oraz samochodu osobowego marki [...], skarżąca nie otrzymuje wynagrodzenia z uwagi na niewypłacalność pracodawcy, który – jak określił – "złożony jest poważną chorobą", obecnie koszty utrzymania rodziny ponosi mąż, on także dokonuje spłat pożyczek i kredytów. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 21 lipca 2016 r. skarżąca w oświadczeniu z dnia 23 sierpnia 2016 r. wyjaśniła, że: (-) nie składała zeznania podatkowego za rok 2015, gdyż nie osiągnęła dochodu ani ze stosunku pracy ani z innych źródeł – pracodawca przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie wypłacał skarżącej wynagrodzenia, zaś ona sama pozostawała w gotowości do wykonywania pracy; (-) nie ma kontaktu z pracodawcą, który wciąż przebywa na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym nie jest w stanie przedłożyć oświadczenia o zaprzestaniu wypłaty należnego jej wynagrodzenia; (-) nie zarejestrowała się jako osoba bezrobotna – pozostaje w gotowości do pracy, którą może podjąć niezwłocznie po ustaniu przyczyny zwolnienia chorobowego pracodawcy; (-) otrzymuje świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł, które w całości przeznacza na ich potrzeby; (-) nie posiada dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych stałych opłat i kosztów utrzymania rodziny oraz stan zobowiązań kredytowo-pożyczkowych i ich spłatę, gdyż sprawami finansowymi zajmuje się małżonek, zaś w jej małżeństwie od momentu jego zawarcia istnieje ustrój rozdzielności majątkowej; (-) otrzymuje pomoc od rodziców w codziennych zakupach żywności, artykułów higienicznych, środków czystości etc. Jednocześnie skarżąca, pomimo że została poinformowana, że nie jest zobowiązana do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonka wyłącznie w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a skarżąca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie, uchyliła się od przedłożenia: 1/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez małżonka za rok 2015 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych przez niego za ten rok; 2/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których są gromadzone środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; 3/ zaświadczenia w przedmiocie aktualnej miesięcznej wysokości wynagrodzenia małżonka wraz z dodatkami (w kwocie netto i brutto) oraz średniej wysokości wynagrodzenia osiągniętego w okresie od 1 kwietnia br. (w kwocie netto i brutto); 4/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez małżonków w okresie od 1 maja br. stałych kosztów utrzymania rodziny (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz odpadów i innych związanych z eksploatacją mieszkania, a także za telefon i internet, wydatków związanych z używaniem samochodu, opłat za przedszkole itp.), a także 5/ dokumentów obrazujących miesięczną spłatę kredytów i pożyczek zaciągniętych przez małżonka. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i wydatków w całości lub w części następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania następujących przyczyn: skarżąca w sposób wybiórczy odpowiedziała na zarządzenie z dnia 21 lipca 2016 r. Powołując się na ustanowioną rozdzielność majątkową uchyliła się od przedłożenia dokumentów, które pozwoliłyby ustalić sytuację finansową jej męża, na którego wyłącznym utrzymaniu pozostaje. Zdaniem orzekającego dokumenty te mają kluczowe znaczenie dla oceny, czy skarżąca może skorzystać z pomocy finansowej małżonka a udzielona jej pomoc nie wywoła uszczerbku w koniecznym utrzymaniu czteroosobowej rodziny. W konsekwencji nie sposób ustalić, czy skarżąca w ogóle jest w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Prawidłowość takiej oceny potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 października 2015 r. odmawiające skarżącej przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W postanowieniu z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II FZ 996/15 NSA zwrócił uwagę, że "(...) mąż skarżącej pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i – mimo rozdzielności majątkowej małżonków – na podstawie art. 27 K.r.o. i zasad współżycia społecznego jest zobowiązany, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny (...) W zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuacje finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. (...) ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu miedzy innymi o stosowanie art. 27 K.r.o. (...)". Pomimo że skarżącej znane było stanowisko sądów obu instancji po raz kolejny uchyliła się ona od przedstawienia dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie sytuacji majątkowej jej męża. Nadto, skarżąca w złożonym oświadczeniu podała nieprawdę, że w roku 2015 nie osiągnęła dochodów ze stosunku pracy. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie pracodawcy skarżącej O. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A", który w dniu 8 czerwca 2015 r. poświadczył zatrudnienie skarżącej i zaświadczył, że jej wynagrodzenie wynosi 1.750 zł brutto (t. I, k. 51). Zaświadczenie to zostało przedłożone przez skarżącą w postępowaniu z pierwszego wniosku o przyznanie jej prawa pomocy w niniejszej sprawie. Z jego treści nie wynika, aby wynagrodzenie za pracę nie było skarżącej wypłacane a ona sama pozostawała jedynie w gotowości do pracy. Zresztą sama skarżąca podnosiła, że osiąga niskie dochody ze stosunku pracy. Natomiast z oświadczenia skarżącej złożonego w dniu 23 sierpnia 2016 r. wynika, że pracodawca skarżącej przebywał na zwolnieniu lekarskim przez cały rok 2015; skarżąca bowiem podała, że za rok 2015 nie osiągnęła żadnych dochodów z wynagrodzenia za pracę właśnie z powodu choroby pracodawcy, a zatem zaprzestania przez niego wykonywania działalności gospodarczej. Wpływ na podjęte rozstrzygnięcie miała także postawa skarżącej, która z jednej strony ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy (zwanego też prawem ubogich) i sfinansowanie kosztów postępowania kasacyjnego ze środków budżetu Państwa ze względu na swoją trudną sytuację finansową, z drugiej zaś nie podejmuje żadnych starań, aby tę sytuację zmienić. Skarżąca nie poszukuje pracy, czekając na powrót do zdrowia pracodawcy, który – jeśli przyjąć za prawdziwe twierdzenia skarżącej – od ponad półtora roku nie prowadzi działalności zarobkowej ze względu na zły stan zdrowia. Skoro zatem skarżąca nie wykorzystuje i nie stara się wykorzystać swoich możliwości zarobkowych z przyczyn zupełnie nieuzasadnionych, to nie można uznać, że sytuacja, w której – jak podnosi – nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych powstała z przyczyn od niej niezależnych. Referendarzowi sądowemu znana jest trudna sytuacja, jaka obecnie panuje na rynku pracy, jednak skarżąca nawet nie podejmuje prób zatrudnienia za wynagrodzeniem. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.