I SA/Gd 590/16

Dnia 14 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2016 roku, nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2009 roku p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji J.B. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżanego aktu. Uzasadniając złożony wniosek strona wskazała, że utrzymanie wykonalności decyzji spowoduje powstanie szkody po stronie skarżącego i jego najbliższej rodziny. Wnioskodawca podał, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala na uregulowanie zobowiązania podatkowego, nawet w części. Głównym źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej, która w ostatnim okresie nie generuje dochodu. Wnioskodawca wskazał przy tym, że jego żona nie osiąga w tej chwili przychodu, albowiem przebywa na urlopie wychowawczym i zajmuje się niepełnosprawną córką. Osiągane dochody są w całości przeznaczane na wydatki życia codziennego i rehabilitację córki. Zdaniem strony, brak wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spowoduje powstanie nieodwracalnych strat majątkowych, ale także przyczyni się do wywołania znacznego uszczerbku na zdrowiu córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Przepis art. 61 p.p.s.a. wskazuje na szkodę (majątkową, bądź niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, zaś jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 roku, GZ 138/2004). Ocena tego, czy wykonanie decyzji może spowodować skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga dokładnego zbadania okoliczności przedstawionych we wniosku. Powołanie się przez wnioskodawcę na ryzyko pozbawienia go środków niezbędnych do utrzymania rodziny nie oznacza jeszcze, że sytuacja taka, w określonych okolicznościach sprawy, może zaistnieć. Przywołany wyżej przepis wskazuje wyraźnie, że wstrzymanie wykonania aktu dopuszczalne jest, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że w okolicznościach konkretnej sprawy można zakładać, spodziewać się zaistnienia takiej sytuacji o jakiej mowa w przepisie. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że ocena możliwości wystąpienia tego niebezpieczeństwa nie może być przez Sąd dokonywana bez odwołania się do konkretnych okoliczności, odpowiednio potwierdzonych przez wnioskodawcę dowodami. Jeżeli bowiem podatnik twierdzi, że wykonanie decyzji polegającej na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej skutkować będzie powstaniem szkody, to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie tego, że środki pieniężne niezbędne do zapłaty należności publicznoprawnej przekraczają możliwości płatnicze podatnika i doprowadzą np. do utraty możliwości zaspakajania potrzeb podatnika i jego rodziny. Jak to wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z 15 stycznia 2015 r., I OZ 1236/14). Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12). Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest więc wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (postanowienie NSA z 2 października 2015 r., II OZ 910/15). Bez wskazania konkretnych danych obrazujących aktualną na dzień złożenia wniosku sytuację strony skarżącej nie jest możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania spornej decyzji. Zdaniem Sądu J.B. nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadniając swój wniosek, skarżący wskazywał na brak środków finansowych na zapłatę należności podatkowych oraz konieczność ponoszenia wydatków na rehabilitację niepełnosprawnej córki. Celem wykazania swoich twierdzeń wnioskodawca przedłożył informacje o zaliczkach na podatek dochodowy oraz trzy rachunki potwierdzające poniesienie wydatków za konsultację lekarską i opłacenie świadczeń rehabilitacyjnych. Jakkolwiek wnioskodawca załączył do wniosku kilka dokumentów, to jednak zdaniem Sądu, nie obrazują one w pełni sytuacji majątkowej skarżącego, a w konsekwencji nie sposób na ich podstawie ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do skutków o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec braku odpowiedniej dokumentacji nie można bowiem wykluczyć, że skarżący dysponuje oszczędnościami zgromadzonymi na rachunkach bankowych bądź przysługującymi mu prawami majątkowymi, które pozwolą pokryć należności publicznoprawe, nie prowadząc do powstania znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków. Wykazanie faktu braku oszczędności mogłoby zostać uprawdopodobnione przez wnioskodawcę choćby poprzez przedłożenie odpowiedniego wyciągu z rachunku bankowego, którego posiadaczem jest podatnik lub jej małżonka, czego jednak strona nie uczyniła. Dodatkowo Sąd zauważa, że pomimo przedłożenia rachunków wskazujących na koszty leczenia i rehabilitacji córki, Sądowi nie jest jednak znana wysokość innych wydatków ponoszonych przez skarżącego, związanych z codziennym funkcjonowaniem jego rodziny. W tym zakresie wnioskodawca nie przedstawił żadnych danych i informacji. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest tymczasem dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się zatem odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), ponoszonych wydatkach, wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, posiadanych papierach wartościowych czy też przysługujących podatnikowi wierzytelnościach. Takich pełnych danych strona nie przedstawiła. Podsumowując, spełnienie przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga stwierdzenia prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody lub też trudnych do odwrócenia skutków. Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku. Podkreślić przy tym należy, że w sytuacji, gdy wykonanie decyzji polega na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej, wnioskujący winien dokładnie zobrazować swoją sytuację majątkową. W takim przypadku niebezpieczeństwo zaistnienia szkody wiąże się bowiem ściśle ze stanem braku środków na pokrycie należności publicznoprawnych. Zatem samo wskazanie, że z zapłatą należności wynikających z decyzji wiąże się ryzyko uszczuplenia finansów wnioskodawcy, z uwagi na konieczność przeznaczenia środków pieniężnych na zapłatę podatku, a nie np. na bieżące utrzymanie, nie oznacza automatycznie, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Podatnik, mimo wykonania decyzji może bowiem dysponować odpowiednim majątkiem na pokrycie należności publicznoprawnych. Rzeczą zatem podatnika domagającego się wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie w sposób jednoznaczny, że takich środków majątkowych nie posiada. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.