I SA/Gd 623/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi V.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt SKO.412.3.2024 w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej "SKO"), działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "K.p.a."), art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, dalej "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia V. P. (dalej "Skarżąca") na postanowienie Wójta Gminy Ustka z dnia 16 stycznia 2024 r. w sprawie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego, utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: 2.1. Wójt Gminy Ustka wydał decyzje ustalające wysokość podatku: - w dniu 08 marca 2022 r. Wójt Gminy Ustka wydał decyzję ustalającą wysokość łącznego zobowiązania łącznego na 2017 rok - po złożeniu odwołania przez zobowiązaną - decyzją SKO z dnia 8 sierpnia 2022 r. - utrzymana w mocy; - w dniu 08 marca 2022 r. Wójt Gminy Ustka wydał decyzję ustalającą wysokość łącznego zobowiązania łącznego na 2018 rok - po złożeniu odwołania przez zobowiązaną - decyzją SKO z dnia 8 sierpnia 2022 r. - utrzymana w mocy; - w dniu 22 września 2020 r. Wójt Gminy Ustka wydał decyzję ustalającą wysokość łącznego zobowiązania łącznego na 2019 rok - po złożeniu odwołania przez Zobowiązaną decyzją SKO z dnia 27 listopada 2020 r. - utrzymana w mocy; - w dniu 17 stycznia 2022 r. Wójt Gminy Ustka wydał decyzję ustalającą wysokość łącznego zobowiązania łącznego na 2020 rok - po złożeniu odwołania przez Zobowiązaną - decyzją SKO z dnia 8 sierpnia 2022 r. - utrzymana w mocy; - w dniu 17 stycznia 2022 r. Wójt Gminy Ustka wydał decyzję ustalającą wysokość łącznego zobowiązania łącznego na 2021 rok - po złożeniu odwołania przez Zobowiązaną - decyzją SKO z dnia 8 sierpnia 2022 r. - utrzymana w mocy. W związku z brakiem wpłaty należności podatkowych w dniu 17 października 2023 r. wysłano do zobowiązanej upomnienie wzywające do zapłaty zaległości wynikających z ww. decyzji administracyjnych. W upomnieniu Skarżąca została poinformowana, że w przypadku nieuregulowania należności w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje powstanie obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych, które zaspokajane są w pierwszej kolejności. Upomnienie zostało odebrane przez Skarżącą w dniu 19 października 2022 r. W dniu 03 listopada 2022 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...]. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia 03 listopada 2022 r. dotyczącego egzekucji z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2017-2021 – Skarżąca w dniu 30 listopada 2023 r. wniosła zarzuty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 4 u.p.e.a., w których podniosła, iż prowadzone postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem prawa. 2.2. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2024 r. Wójt Gminy Ustka oddalił w całości zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. 2.3. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Skarżącej, SKO postanowieniem z dnia 22 marca 2024 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 33 § 2 u.p.e.a. zawiera katalog zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Między innymi zarzutem jest nieistnienie obowiązku i błąd co do zobowiązanego. Zarzutem może także być brak uprzedniego doręczenia upomnienia jeśli jest wymagane. Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane stanowi zarzut, który może zostać podniesiony przez podnoszącego zarzuty do tytułu wykonawczego. Ustawodawca w art. 15 § 1 u.p.e.a. wprost przewidział możliwość wszczęcia egzekucji administracyjnej, ale dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Brak doręczenia tego upomnienia stanowi podstawę skutecznego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem, skoro co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, uznać należy, że stanowi ono obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja administracyjna nie może być skutecznie wszczęta i prowadzona. Przepis art. 15 § 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Za lata 2017-2021 organ I instancji ustalił wysokość podatku w pięciu decyzjach wydanych w 2022 r. i w tym samym roku utrzymanych w mocy przez organ odwoławczy. Upomnienie dotyczyło należności za lata 2017-2021. Upomnienie zostało doręczone podatniczce w dniu 19 października 2022 r. (potwierdzenie odbioru). Organ wskazał, że w związku z nieuiszczeniem należności wynikającej z upomnienia wystawił w dniu 3 listopada 2022 r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należności wskazane w upomnieniu. Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Słupsku z dnia 13 grudnia 2023 r. wynika, iż doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanej nastąpiło w dniu 15 listopada 2022 r. Biorąc pod uwagę powyższe, zarzuty podniesione w zażaleniu co do nieistnienia obowiązku są bezzasadne. Organ I instancji ustalił wysokość podatków w decyzjach, które zostały utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Upomnienie zostało prawidłowo doręczone. Ponadto zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego za lata 2017 i 2018 jest chybiony, albowiem organ I instancji wydał decyzje podatkowe i wszczął postępowanie egzekucyjne przed upływem terminu przedawnienia zobowiązań. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, zwrot opłaty od skargi oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie, zarzucając naruszenie: - art. 6, 7, 7a § 1, 7b, 8 § 1, 10 § 1, 75, 78 § 1, 80, 81, 81a § 1 K.p.a., - art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. Skarżąca podniosła okoliczność braku doręczenia tytułu wykonawczego oraz upomnienia. W skardze przytoczono argumenty podważające prawidłowość wydanych decyzji administracyjnych. 4. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."). Badając rozpoznawaną sprawę Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, ani poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. 5.2. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organ zgodnie z prawem uznał za nieuzasadnione zarzuty Skarżącej dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, a zatem dotyczy oceny, czy organ prawidłowo uznał zarzuty podniesione przez Skarżącą na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 4 u.p.e.a. za bezzasadne. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej. Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in.: nieistnienie obowiązku (pkt 1) oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4). Zawarte w art. 33 § 2 u.p.e.a. wyliczenie podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej ma charakter enumeratywny. Zobowiązany jest bowiem uprawniony do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1421/21, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia także z tego powodu, że korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego. Oznacza to, że zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazuje, jakie okoliczności są podstawą wnoszonych zarzutów, czy zarzuty dotyczą całości egzekucji czy tylko części i przedstawia dowody uzasadniające zgłaszane zarzuty (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 845/22). Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1595/22). Zobowiązany, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1222/22). Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane stanowi zarzut, który może zostać podniesiony przez zobowiązanego. Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 u.p.e.a. "Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia." Ustawodawca w art. 15 § 1 u.p.e.a. wprost przewidział możliwość wszczęcia egzekucji administracyjnej, ale dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Brak doręczenia upomnienia stanowi podstawę skutecznego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem, skoro co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, uznać należy, że stanowi ono obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja administracyjna nie może być skutecznie wszczęta i prowadzona. W ocenie Sądu, podniesione przez Skarżącą zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia wymaganego upomnienia zostały prawidłowo przez organy uznane za nieuzasadnione. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że wniesione zarzuty dotyczą postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 3 listopada 2022 r., doręczonego Skarżącej w dniu 15 listopada 2022 r., obejmującego należności z tytułu łącznych zobowiązań pieniężnych za lata 2017-2021, ustalonych w wydanych przez Wójta Gminy Ustka pięciu decyzjach, utrzymanych w mocy decyzjami SKO. Skarżąca we wniesionych zarzutach kwestionując istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym podniosła argumenty dotyczące ustalonego w wydanych decyzjach stanu faktycznego, które na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego nie mogą podlegać merytorycznemu rozważeniu przez organ egzekucyjny, który zgodnie z art. 29 u.p.e.a. nie bada zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Kwestionując natomiast fakt doręczenia tytułu wykonawczego Skarżąca nie podniosła żadnych argumentów, ani nie przedstawiła żadnych dowodów, poprzestając na gołosłownych twierdzeniach. W świetle powyższego, zasadnie organy uznały podniesiony na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. zarzut za bezzasadny. Odnosząc się natomiast do wskazanego przez Skarżącą braku dopełnienia przez organ egzekucyjny obowiązku uprzedniego doręczenia wymaganego na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienia, ponownie Sąd wskazuje, że Skarżąca nie podniosła żadnych argumentów, ani nie przedstawiła żadnych dowodów, poprzestając na gołosłownych twierdzeniach. Jednocześnie, organy wskazały, że w związku z brakiem wpłaty należności podatkowych w dniu 17 października 2023 r. wysłano do Skarżącej upomnienie wzywające do zapłaty zaległości wynikających z ww. decyzji administracyjnych. W upomnieniu tym Skarżąca została poinformowana, że w przypadku nieuregulowania należności w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje powstanie obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych, które zaspokajane są w pierwszej kolejności. Upomnienie zostało odebrane przez Skarżącą w dniu 19 października 2022 r. Tym samym zasadnie oceniły organy, że zarzut wynikający z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. podlega oddaleniu jako bezzasadny. W świetle powyższego Sąd uznaje za niezasługujące na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i proceduralnego. 5.3. Zważywszy na powyższe, w ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty nie mają uzasadnionych podstaw, jako że sprawa została rozpoznana prawidłowo i w sposób przypisany prawem poprzez uznanie, iż zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia są niezasadne. Potwierdza to także uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia, które szczegółowo wyjaśnia zasadność przesłanek, którymi kierował się organ. Po dokonaniu kontroli, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.