I SA/Gd 643/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie; 2. zasądzić od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 357(trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z 14 lipca 2009 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., oraz art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 9 czerwca 2009 r., nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego J. J. Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny - Urząd Skarbowy na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 7 listopada 1995 r. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego J. J. co do zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1993. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 16 kwietnia 1999 r. W tym samym dniu, w jego obecności, sporządzony został przez starszego poborcę skarbowego protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. Wnioskiem z 6 kwietnia 2009 r. Skarżący J. J. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Pełnomocnik strony podniósł, że w sprawie zastosowanie ma przepis art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. Za takim stanowiskiem przemawia dyspozycja art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199 ze zm.). Podkreślono, że w wyroku z 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 77/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyraził pogląd, że w myśl zmienionego powołaną ustawą art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny, nie zaś po dniu wejścia w życie nowelizacji przepisu. W przywołanym orzeczeniu zwrócono uwagę, że sporządzenie protokołu o stanie majątkowym nie jest egzekucją, a jedynie działaniem zmierzającym do ustalenia składników majątkowych celem zastosowania środka egzekucyjnego. Pełnomocnik strony wniósł o uwzględnienie przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku treści zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 stycznia 2005 r. oraz 10 lutego 2006 r., w których organ podatkowy stwierdził brak zaległości podatkowych na dzień ich wydania. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r., nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawna rozstrzygnięcia wskazał art. 59 § 3 w związku z § 1 pkt 2 upea. Po rozpatrzeniu zażalenia J. J. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 27 maja 2009 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 17 § 1 , art. 18, art. 59 § 5 u.p.e.a., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wskazał, że zgodnie z art. 59 u.p.e.a. organ egzekucyjny zobowiązany jest do zbadania czy w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w § 1 powołanego przepisu. Postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ wydaje na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 9 czerwca 2009 r. stwierdził, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące umorzenie postępowania egzekucyjnego i odmówił jego umorzenia. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 70 § 3 O.p. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r.) przerwanie biegu terminu przedawnienia następuje wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Natomiast w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. czynnością egzekucyjną jest każde działanie podejmowane przez organ egzekucyjny zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W związku z tak ustalonym stanem prawnym organ egzekucyjny pierwszej instancji uznał doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego oraz sporządzenie protokołu jego o stanie majątkowym za czynności egzekucyjne, które przerwały bieg terminu przedawnienia. Wskazał przy tym, że postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, wobec czego bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. nie rozpoczął swojego biegu na nowo. Skoro w niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe powstało przed dniem 1 września 2005 r., bieg terminu jego przedawnienia został przerwany i postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone przed tą datą to termin przedawnienia tego zobowiązania biegnie na nowo od dnia 1 września 2005 r. i upływa z dniem 1 września 2010 r. Takie stanowisko znajduje odzwierciedlenie w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna z pozostałych przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a., która uzasadniałaby umorzenie postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik strony podniósł, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pierwszej instancji podjęte zostało z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 70 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. Argumentacja w tym zakresie jest powtórzeniem stanowiska przedstawionego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazał także, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie w zakresie niewystąpienia pozostałych przesłanek warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podniósł także zarzut naruszenia art. 124 K.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia J. J., zaskarżonym postanowieniem w całości podtrzymał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przyjął, że skoro zobowiązanie podatkowe powstało przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, tj. przed 1 września 2005 r., bieg terminu jego przedawnienia został przerwany na skutek pierwszej czynności egzekucyjnej (doręczenia dłużnikowi tytułu wykonawczego i sporządzenia protokołu o jego stanie majątkowym) i postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone przed tym dniem to termin przedawnienia tego zobowiązania biegnie na nowo od 1 września 2005 r. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej takie stanowisko wynika z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że z akt sprawy nie wynika, aby po wszczęciu egzekucji skutecznie zastosowano jakikolwiek środek egzekucyjny. W dniu 8 maja 2007 r. ustanowiono – na poczet należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1993 – zastaw skarbowy na będącym własnością dłużnika środku transportu. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko odnoszące się do kwestii przedawnienia spornego zobowiązania na gruncie art. 70 § 4 O.p. zaprezentowane w postanowieniu z 26 listopada 2007 r., nr [...]. Wskazał, że wprawdzie powyższe postanowienie zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powoływanym przez pełnomocnika odwołującego się wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2008 r., jednakże nie jest on prawomocny. Wyjaśnił także, że organ nie mógł odnieść się do prawidłowości wskazywanych przez pełnomocnika strony zaświadczeń potwierdzających brak zaległości podatkowych, gdyż zostały one wydane w odrębnym postępowaniu. Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił zarzutu odwołania, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania w zakresie pozostałych przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a., które obligują organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie naczelnika urzędu skarbowego w tym zakresie uznał za prawidłowe, jednoznaczne i spójne z sentencją. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł J. J., żądając uchylenia postanowień organów obu instancji. Pełnomocnik skarżącego podniósł zarzuty naruszenia przez organy egzekucyjne następujących przepisów: - art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 70 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r.) poprzez przyjęcie, że zobowiązanie podatkowe w podatku od osób fizycznych za 1993 r. ulegnie przedawnieniu z dniem 1 września 2010 r., co skutkuje bezzasadną odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego, - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 124 K.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie, - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie wykładni prawa dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 22 kwietnia 2008 r. Przedstawiona argumentacja jest tożsama ze stanowiskiem prezentowanym przez stronę na etapie postępowania instancyjnego. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 77/08) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (sprawa ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2008 r. ww. sprawie). Powielona została również w piśmie procesowym z 13 listopada 2009 r., do którego dołączono kopię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2009 r., sygn. akt II FSK 1218/08 oddalającego skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od, powoływanego przez pełnomocnika, wyroku WSA w Gdańsku w sprawie I SA/Gd 77/08. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. Sąd przeprowadził dowód uzupełniający z powoływanych przez pełnomocnika skarżącego dokumentów. Na rozprawie dołączono do akt sprawy sądowej pismo Dyrektora Izby Skarbowej zawierające wniosek o umorzenie postępowania w sprawie, dołączające postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 26 listopada 2009r. wydane w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - P.p.s.a.) uwzględniające skargę w całości i uchylające postanowienie z 14 lipca 2009r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 9 czerwca 2009r. i umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego [...] z 7 listopada 1995r. z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993r. z dniem 31 grudnia 1999r., czym wyczerpano żądania skargi. Pełnomocnik strony, składając pismo procesowe na rozprawie, wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania, nie cofnął w sprawie skargi. Sąd, mając na uwadze fakt wyeliminowanie z obiegu prawnego - postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z 26 listopada 2009r. - zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 oraz art. 201 P.p.s.a. umorzył postępowanie w sprawie oraz zasądził koszty postępowania. EK