I SA/Gd 658/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 9 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] oraz [...] z dnia 12 września 2014 r. wystawionych przez Burmistrza, obejmujących zaległości M.K. (dalej jako "strona", "skarżący") w podatku od nieruchomości oraz łącznego zobowiązania pieniężnego. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego sporządził w oparciu o ww. tytuły wykonawcze zawiadomienie z dnia 1 października 2014 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w [...] S.A., które dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał w dniu 6 października 2014 r. Odpis przedmiotowego zajęcia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 16 października 2014 r. Pismem z dnia 22 października 2014 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w konsekwencji czego Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] 2014 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2016 r. - uznające za nieuzasadnione zarzuty strony. W konsekwencji organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego sporządził zawiadomienie z dnia [...] 2016 r. o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] S.A., które bank otrzymał w dniu 20 października 2016 r. Odpis zawiadomienia doręczono zobowiązanemu w dniu 24 października 2016 r. Pismem z dnia 7 listopada 2016 r. M.K. wniósł skargę na ww. zajęcie rachunku bankowego domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że postępowanie egzekucyjne winno w dalszym ciągu pozostać zawieszone z uwagi na zaskarżenie do sądu decyzji SKO i Burmistrza. Zobowiązany zauważył, że sąd nie rozpoznał jeszcze skargi w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego, dokonaną zawiadomieniem z dnia 20 października 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w związku z wniesionym przez stronę zażaleniem, postanowieniem z dnia [...] 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach rozstrzygnięcia organ, po przywołaniu przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, odnotował, że pismem z dnia 7 listopada 2016 r. skarżący złożył skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego, dokonanego zawiadomieniem z dnia 20 października 2016 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że postępowanie egzekucyjne winno w dalszym ciągu pozostać zawieszone z uwagi na nierozpoznanie przez Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Odnosząc się do zastosowanego środka egzekucyjnego, Dyrektor IS stwierdził, że nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, bowiem organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważnia go stosownie do art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.". Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy. W ocenie organu, w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym również prawidłowo i skutecznie doręczono w dniu 24 października 2016 r. zobowiązanemu odpis zawiadomienia z dnia 20 października 2016 r., po wcześniejszym doręczeniu odpisów tytułów wykonawczych z dnia 12 września 2014 r. (w dniu 16 października 2014 r. wraz z odpisem zawiadomienia z dnia 1 października 2014 r.) będących podstawą doręczonego zawiadomienia o zajęciu. Organ egzekucyjny, wystawiając zawiadomienie z dnia 20 października 2016 r. oraz przesyłając je do dłużnika wierzytelności przy jednoczesnym wysłaniu jego odpisu zobowiązanego, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że zawiadomienie o zajęciu z dnia 20 października 2016 r. zostało doręczone przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 29 lipca 2015 r. w sprawie trybu zawiadamiania przez bank o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1278). Wskazano, że w niniejszej sprawie, podstawą zajęcia rachunku bankowego w drodze egzekucji administracyjnej jest wystawione przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, zawierające wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 i 67 § 2a u.p.e.a., a zarazem sporządzone według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Minister Finansów Rozporządzeniem z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1339) określił stosowny wzór zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia. Odnosząc się do argumentów strony w przedmiocie trwającego w jej opinii zawieszenia postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że miało to oparcie w art. 35 § 1 u.p.e.a., albowiem w niniejszej sprawie ostatecznym postanowieniem w przedmiocie zgłoszonych przez stronę zarzutów z dnia 22 października 2014 r. było orzeczenie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2016 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2016 r. uznające wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Tym samym od dnia [...] 2016 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych uległo odwieszeniu z mocy prawa. Natomiast sam fakt wniesienia skargi do sądu na ww. rozstrzygnięcie organu nie powoduje zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Takiego skutku nie można doszukiwać się również w skardze na ostateczne stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie wskazując, że organ egzekucyjny po zgłoszeniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 12 września 2014 r. winien był niezwłocznie zaniechać czynności do czasu ich rozpoznania przez niezawisły organ i sąd, zatem doszło do samowoli. W ocenie skarżącego nie można egzekwować czegokolwiek bez orzeczenia sądowego, co gwarantuje Konstytucja RP. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie było postanowienie organu egzekucyjnego wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a. Stosownie do powołanego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany przepis prawa stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Wskazania wymaga, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcia rachunku bankowego) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl. oraz wyrok NSA z 22 września 2010 r. sygn. II FSK 568/09). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08, LEX nr 489600 oraz z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09, LEX nr 486252). Należy zauważyć, że przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Sąd badając przedmiotową sprawę nie dopatrzył się nieprawidłowości w prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym. Z akt sprawy wynikało, że zajęcie rachunku bankowego dokonane zostało zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Stosownie do art. 80 § 2 ww. ustawy zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Zgodnie z art. 80 § 3, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Jak stanowi z kolei art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach. Jednocześnie w art. 67 § 1a u.p.e.a. przewidziano pewne odstępstwo odnoszące się do obowiązku zawiadamiania, a mianowicie w sytuacji zawiadomienia o dokonanym zajęciu przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, nie jest wymagane stosowanie wzoru, o którym mowa w art. 67 § 1 u.p.e.a. Z kolei w art. 67 § 2 u.p.e.a. ustawodawca wymienił konieczne elementy, które winno wskazywać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienie to winno zatem zawierać oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę należnych kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia oraz datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie wystosowane zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego spełnia wskazane wyżej wymogi. Zawiera ono w szczególności kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia. Z oczywistych względów, z uwagi na elektroniczną formę doręczenia zawiadomienia, nie zawiera ono pieczęci organu oraz odręcznego podpisu. Niemniej jednak dokument ten został opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Podkreślenia wymaga przy tym, że nie stanowi uchybienia brak sporządzenia zawiadomienia w formie przewidzianej przez przepisy rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, albowiem obowiązek taki został wyraźnie wyłączony w przypadku doręczania zawiadomienia przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, o czym wprost stanowi przywoływany już art. 67 § 1a u.p.e.a. Prawidłowo i skutecznie, zdaniem sądu, doręczono zobowiązanemu odpis zawiadomienia z dnia 20 października 2016 r., w postaci wydruku tego zawiadomienia. Postępowanie takie należy uznać za właściwe, albowiem zgodnie z art. 67 § 2b u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1a, organ egzekucyjny sporządza wydruk zawiadomienia o zajęciu. Doręczenie zobowiązanemu wydruku zawiadomienia o zajęciu uznaje się za doręczenie odpisu tego zawiadomienia. Tym samym, organ egzekucyjny, wystawiając powyższe zawiadomienie oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności (przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego) przy jednoczesnym wysłaniu jego odpisu zobowiązanemu, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Odnosząc się z kolei do argumentów strony w przedmiocie trwającego w jego opinii zawieszenia postępowania egzekucyjnego, należy zauważyć, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a., zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. W sprawie zapadło ostateczne postanowienie w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, albowiem Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2016 r. uznające wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Tym samym od dnia wydania ostatecznego postanowienia, tj. [...] 2016 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 12 września 2014 r. uległo odwieszeniu z mocy prawa. Jednocześnie należy wskazać, że okoliczność wniesienia przez skarżącego skargi sądu na ww. rozstrzygnięcie nie nakłada obowiązku zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Takiego skutku nie można doszukiwać się również w skardze na ostateczne stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów. W związku z powyższym podniesione w skardze zarzuty należało uznać za bezzasadne. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.