I SA/Gd 667/24
WyrokWSA w Gdańsku2024-11-20
Skład orzekający: Elżbieta Rischka, Małgorzata Gorzeń, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. może zostać pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a spółka znajdowała się w postępowaniu restrukturyzacyjnym i upadłościowym?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ podatkowy prawidłowo orzekł o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Stwierdzono, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a spółka stała się niewypłacalna w 2017 roku, co oznaczało, że wniosek o ogłoszenie upadłości lub postępowanie restrukturyzacyjne został złożony z opóźnieniem. Członek zarządu nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku we właściwym czasie ani nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości.Stan faktyczny
Spółka z o.o. nie uiściła zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku od towarów i usług. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu spółki, P.J., solidarnie ze spółką. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy w części, uchylając ją w innych fragmentach i umarzając postępowanie w zakresie niektórych zaległości VAT. P.J. zaskarżył decyzję Dyrektora IAS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących odpowiedzialności członka zarządu, postępowania upadłościowego oraz brak wykazania bezskuteczności egzekucji. Skarżący podniósł również zarzuty dotyczące niezastosowania przepisów o COVID-19 i odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 maja 2024 r., nr 2201-IEW.4121.3.2024/UP; 2201-IEW.4123.7.2024/UP w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 29.05.2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "Dyrektor IAS" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit.a w związku z 220 § 2, art. 107 § 1 i § 2 pkt 1, 2 i 4, art. 108 § 1, § 2 pkt 3 i § 3 w związku z art. 116 § 1, § 2 i art. 208 § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm. – dalej jako "O.p.") oraz art. 11 ust. 1,ust. 1a, ust. 2, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615 z zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. J. – dalej jako "Skarżący" lub "strona" od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Malborku (dalej: "Naczelnik US" lub "organ pierwszej instancji") z 16.11.2023 r. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej strony jako prezesa zarządu C Spółki z o.o. w upadłości (dalej jako "Spółka"), solidarnie ze Spółką za jej zaległości podatkowe z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec 2019 r., listopad i grudzień 2021 r., od stycznia do sierpnia 2022 r., podatku od towarów i usług za lipiec 2018 r., luty i marzec 2019 r., grudzień 2021 r., od lutego do czerwca 2022 r., odsetki za zwłokę od ww. zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego,
- w pkt. I uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej strony jako prezesa zarządu Spółki za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2018 r. w kwocie 478,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 261, zł oraz za grudzień 2021 r. w kwocie 20 182, zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 5 487, zł i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie,
- w pkt. II uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej strony jako prezesa zarządu Spółki za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2019 r. w kwocie 135 757, zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 67 765, zł i w tym zakresie orzekł o obniżeniu wysokości ww. zaległości - z kwoty 135.757, zł do kwoty 134 490,26 zł oraz odsetek za zwłokę - z kwoty 67.765, zł do kwoty 67.133, zł, za które strona ponosi odpowiedzialność solidarnie z ww. Spółką,
- w pkt. III w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:
Spółka nie uiściła ciążących na niej zobowiązań podatkowych z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec 2019 r., listopad i grudzień 2021 r., od stycznia do sierpnia 2022 r. (wynikających z deklaracji PIT-4R), podatku od towarów i usług za lipiec 2018 r., luty i marzec 2019 r., grudzień 2021 r., od lutego do czerwca 2022 r. (wynikających z deklaracji VAT-7), w konsekwencji czego powstały zaległości podatkowe oraz odsetki za zwłokę. W związku z przymusowym dochodzeniem tych należności powstały również koszty egzekucyjne.
Naczelnik US postanowieniem z 12.09.2023 r. wszczął wobec strony postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności jako członka zarządu Spółki solidarnie ze Spółką za ww. zaległości podatkowe tej Spółki.
Decyzją z 16.11.2023 r. (sprostowaną postanowieniem z 20.12.2023 r.) Naczelnik US orzekł o odpowiedzialności podatkowej strony jako prezesa zarządu Spółki solidarnie ze Spółką za jej zaległości podatkowe z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec 2019 r., listopad i grudzień 2021 r., od stycznia do sierpnia 2022 r., podatku od towarów i usług za lipiec 2018 r., luty i marzec 2019 r., grudzień 2021 r., od lutego do czerwca 2022 r., odsetki za zwłokę od ww. zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego, w kwotach wskazanych w sentencji decyzji. Decyzja została doręczona 21.11.2023 r.
W odwołaniu strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez wydanie decyzji w toku postępowania upadłościowego Spółki, którego przebieg i zakończenie ma bezpośredni wpływ na treść decyzji w zakresie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki,
art. 116 § 1 O.p. poprzez:
a) pominięcie zasady subsydiarności odpowiedzialności członka zarządu i wydanie decyzji w toku postępowania upadłościowego Spółki, tzn. przed wystąpieniem przesłanki bezskuteczności egzekucji w stosunku do samej Spółki, która jest warunkiem do orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, jak również wobec faktu, iż na wniosek Spółki otwarte zostało postępowanie restrukturyzacyjne, a następnie ogłoszona została jej upadłość, co wyklucza stwierdzenie, iż wystąpiły przesłanki do uznania bezskuteczności egzekucji skoro zarówno sąd restrukturyzacyjny jak i upadłościowy uwzględnił wnioski Spółki w zakresie zdolności restrukturyzacyjnej oraz upadłościowej,
b) brak wykazania prowadzenia egzekucji wobec Spółki na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], co uniemożliwia stwierdzenie bezskuteczności egzekucji na podstawie ww. tytułów wykonawczych, a tym samym orzeczenia odpowiedzialności strony w tym zakresie,
art. 15 zzra ustawy z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez jego niezastosowanie skutkujące bezpodstawnym orzeczeniem odpowiedzialności strony, z związku z modyfikacją terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19,
odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rewidenta, w zakresie ustalenia właściwego terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, pomimo występowania w sprawie złożonego stanu prawnego i faktycznego, związanego z otwarciem wobec Spółki sanacji, pandemią COVID-19 oraz ogłoszeniem upadłości Spółki, wymagającego oceny wpływu tych zdarzeń na wystąpienie przesłanek powstania odpowiedzialności za zobowiązania, jak i przesłanek egzoneracyjnych.
Decyzją z 29.05.2024 r. Dyrektor IAS orzekł jak w sentencji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił na wstępie, że przedmiotowe postępowanie wobec strony stosownie do treści art. 108 O.p. zostało wszczęte 15.09.2023 r., natomiast postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2022 i 2023 r.
Gdy chodzi o zakres odpowiedzialności podatkowej członka zarządu stosownie do treści (art. 116 § 2 O.p.) organ odwoławczy wskazał, że 10.02.2004 r. Skarżący został powołany w skład pierwszego jednoosobowego zarządu Spółki (akt notarialny Repertorium A Nr [...]). Następnie, 28.04.2019 r. złożył rezygnację z pełnionej funkcji, zaś funkcję prezesa zarządu Spółki objęła od 29.04.2019 r. J. S. na podstawie uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. 2.01.2020 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników uchwałą nr 1 odwołało J. S. z funkcji prezesa zarządu i uchwałą nr 2 ponownie powołało stronę na prezesa zarządu Spółki. Strona funkcję tę pełni nadal.
Zatem w opinii organu w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązań Spółki strona pełniła funkcję członka zarządu Spółki.
W zakresie orzeczenia w zaskarżonej decyzji o odpowiedzialności podatkowej strony za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2018 r. i grudzień 2021 r. organ odwoławczy wskazał, że pismem z 26.03.2024 r. Naczelnik US poinformował, iż Spółka złożyła korektę deklaracji VAT-7 za grudzień 2021 r., w której wykazała nadwyżkę do zwrotu w kwocie 1 772,00 zł. W wyniku złożenia ww. korekty Spółka nie posiada zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r. Ponadto ww. kwota nadwyżki została zaksięgowana na poczet m.in. zobowiązania Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2018 r., w związku z czym Spółka nie posiada już zaległości z ww. tytułu.
W niniejszej sprawie w związku ze złożoną korektą VAT-7 za grudzień 2021 r. i w konsekwencji brakiem zobowiązania Spółki za ten okres, jak również zaliczeniem nadwyżki podatku do zwrotu wynikającej z ww. korekty na poczet m.in. zaległości Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2018 r. - bezprzedmiotowe stało się postępowanie podatkowe w zakresie orzeczenia odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej za ww. zaległości podatkowe Spółki. Wobec powyższego, zdaniem Dyrektora IAS, zasadne było uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie dotyczącym orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej strony jako prezesa zarządu Spółki za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2018 r. w kwocie 478,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 261,00 zł oraz za grudzień 2021 r. w kwocie 20 182,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 5 487,00 zł i w tym zakresie należało umorzyć postępowania.
Gdy chodzi o przesłankę bezskuteczności egzekucji wobec majątku spółki jako warunku odpowiedzialności podatkowej członka zarządu (art. 116 § 1 O.p.) organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie w toku podejmowanych działań w postępowaniu egzekucyjnym do majątku Spółki nie doszło do wyegzekwowania w całości lub w znacznej części zaległości podatkowych z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za wskazane okresy wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Z dokonanych zajęć z rachunków bankowych w Banku S.A., Banku, oraz wierzytelności w G, A, G1, G2, J. M., G3, nie uzyskano środków pieniężnych na zaspokojenie w całości lub w znacznej części zaległości będących przedmiotem niniejszego postępowania.
Z zajęcia wierzytelności u dłużników: G - uzyskano kwotę 2.757,80 zł, G1 - uzyskano kwotę 4.273,75 zł, J. M.- uzyskano kwotę 2 642,87 zł, G2 - uzyskano kwotę 500,00 zł. Uzyskane kwoty zaliczone zostały na poczet należności objętymi tytułami wykonawczymi nr [...], niemniej wciąż pozostały zaległości Spółki wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego, w kwotach widniejących w sentencji niniejszej decyzji.
W dniu 7.05.2019 r. Spółka złożyła wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego - postępowania sanacyjnego. Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku postanowieniem z 5.08.2019 r. otworzył postępowanie sanacyjne Spółki. Następnie postanowieniem z 10.01.2022 r. sygn. akt VI GRs 2/19 Sąd postępowanie to umorzył. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że sytuacja finansowa dłużnika nie wskazuje na to, aby dłużnik posiadał możliwości finansowania przyszłej działalności oraz rat układowych. Sąd uznał, że dłużnik utracił zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu oraz zobowiązań, które nie mogą zastać objęte układem. 15.02.2023 r. Spółka złożyła do Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku wniosek o ogłoszenie upadłości. Ustanowiony w sprawie tymczasowy nadzorca sądowy w sprawozdaniu z 16.07.2023 r. wskazał, że 29.10.2018 r. dłużnik zawarł ze stronę, która jednocześnie jest prezesem i głównym udziałowcem dłużnika, umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie rzeczy ruchomych oznaczonych co do tożsamości. Umowa została zawarta w celu zabezpieczeń wierzytelności strony z tytułu spłaty bieżących rozliczeń.(...) W praktyce przekłada się to na fakt, że praktycznie cały majątek ruchomy dłużnika został przewłaszczony na zabezpieczenie (...). Postanowieniem z 2.10.2023 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku ogłosił upadłość Spółki. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że dłużnik nie jest właścicielem nieruchomości, natomiast majątek ruchomy dłużnika został oszacowany przez tymczasowego nadzorcę sądowego na kwotę 519.285,70 zł. Majątek ten został zabezpieczony na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie zawartej z wierzycielem, który jest głównym udziałowcem Spółki i jednocześnie prezesem jej zarządu. W efekcie wpływ do masy upadłości po likwidacji majątku dłużnika i odjęciu zabezpieczeń według tymczasowego nadzorcy sądowego stanowi kwotę 186.087,70 zł. Koszty postępowania upadłościowego zostały określone na kwotę 189.329,20 zł netto (234.754,91 zł brutto). Wpłacona w wysokości 50.000,00 zł zaliczka oraz wpływ do masy upadłości z likwidacji majątku dłużnika w wysokości 186.087,70 zł pozwoli na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Na zaspokojenie pozostałych wierzycieli (poza wierzycielem zabezpieczonym w osobie strony) pozostaje kwota 1.332,79 zł. W tym samym uzasadnieniu Sąd wskazał, że dłużnik posiada zobowiązania wobec 215 wierzycieli na łączną sumę wierzytelności 12.545.771,21 zł. W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego niemożliwe jest aby przedmiotowe zaległości podatkowe zostały zaspokojone w drodze postępowania upadłościowego.
Biorąc zatem pod uwagę powyższe, jak również okoliczność, iż w toku podejmowanych działań przez organ egzekucyjny do majątku Spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela w całości lub w znacznej części - w ocenie organu zasadne jest stwierdzenie bezskuteczności egzekucji.
Odnosząc się do przesłanki uwalniającej stronę od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z art. 116 § 1 pkt 1 lit.a O.p. organ odwoławczy wyszczególnił zaległości Spółki, gdzie opóźnienie w wykonaniu zobowiązania znacznie przekroczyło 3 m-ce.
Ponadto z załącznika nr 11 (wykaz wierzytelności bezspornych, niezabezpieczonych) do wniosku z 7.05.2019 r. o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego wynika, że Spółka posiadała na moment składania wniosku zaległości z tytułu nieuregulowanych płatności za faktury m. in. wobec:
- A. T. z terminem płatności 10.09.2017 r.,
- I z terminem płatności 30.09.2017 r.,
- I1 z terminem płatności 20.10.2017 r.,
- A z terminami płatności 20.10.2017 r., 20.11.2017 r., 30.11.2017 r.,
- S z terminem płatności 31.10.2017 r.
Powyższe potwierdza sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego z 16.07.2023 r., w którym wskazano, że najstarsze zobowiązanie Spółki jest wymagalne od sierpnia 2017 r. Ze sprawozdań finansowych Spółki za lata 2016-2022 wynika, że na 31.12.2016 r., 31.12.2017 r. i 31.12.2018 r. majątek Spółki przewyższał jej zobowiązania, natomiast na 31.12.2019 r., 31.12.2020 r., 31.12.2021 r. i 31.12.2022 r. wystąpiła nadwyżka zobowiązań Spółki nad wartością jej majątku.
Z powyższego wynika, że stan niewypłacalności Spółki został ujawniony w 2017 r. Zgodnie z przepisami ustawy z 28.02.2003r. Prawo upadłościowe dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli:
- utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące, lub
- zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ww. ustawy).
Zatem "właściwym czasem" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości będzie zaistnienie jednej z ww. przesłanek, przy czym istotnym jest, która z tych okoliczności zaistnieje pierwsza. Ponadto dłużnik jest obowiązany nie później, niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 1 ustawy ww. ustawy).
W opinii organu odwoławczego, w niniejszej sprawie jako pierwsza zaistniała przesłanka nieregulowania wymagalnych zobowiązań. Termin płatności dwóch pierwszych zaległości Spółki dotyczył niezapłaconej w terminie faktury z terminem płatności 10.09.2017 r. (A. T.) i 30.09.2017 r. (I). Zatem Spółka zaprzestała regulowania swoich publiczno-prawnych zobowiązań począwszy od 1.10.2017 r. W tej sytuacji należy uznać, że Spółka stała się niewypłacalna 02.01.2018 r., ponieważ był to pierwszy dzień po upływie trzech miesięcy od opóźnienia w zapłacie jej drugiego z kolei zobowiązania. Zatem zarząd Spółki winien w 30- dniowym terminie wskazanym ustawą Prawo upadłościowe tj. licząc od 2.01.2018 r. podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości Spółki.
Zarząd Spółki nie zgłosił wniosku o upadłość albo o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości we właściwym czasie. Wniosek o postępowanie sanacyjne został złożony dopiero 7.05.2019 r., natomiast 5.08.2019 r. Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ wydał postanowienie o otwarciu postępowania sanacyjnego w stosunku do Spółki. Następnie postanowieniem z 10.01.2022 r. Sąd postępowanie to umorzył. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że sytuacja finansowa dłużnika nie wskazuje na to, aby dłużnik posiadał możliwości finansowania przyszłej działalności oraz rat układowych oraz uznał, że dłużnik utracił zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po otwarciu postępowania sanacyjnego. Zatem zgodnie ze stanowiskiem Sądu wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego Spółki został złożony wówczas, gdy nie dysponowała już ona majątkiem wystarczającym nawet na pokrycie kosztów postępowania sanacyjnego. Powyższe dodatkowo potwierdza, że wniosek o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości był wnioskiem spóźnionym i nie został złożony we właściwym czasie.
Z kolei wniosek o ogłoszenie upadłości Spółka złożyła 15.02.2023 r. (zgłoszony 7.06.2022 r. wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został zwrócony przez Sąd zarządzeniem z 25.11.2022 r. z powodu nieuzupełnienia braków formalnych), a zatem także z przekroczeniem właściwego czasu. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku w postanowieniu z 2.10.2023 r. ogłosił upadłość Spółki i wskazał, że wpłacona zaliczka oraz wpływ do masy upadłości z likwidacji majątku dłużnika pozwoli na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, natomiast na zaspokojenie pozostałych wierzycieli pozostaje kwota 1.332,79 zł. Organ odwoławczy zauważa, że celem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego jest m.in. ochrona zagrożonych interesów wszystkich wierzycieli. Czasem właściwym na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego nie jest czas, w którym spółka nie posiada już majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzycieli, gdyż niweczyłoby to sens postępowania tak upadłościowego jak i restrukturyzacyjnego, pozbawiając wszystkich wierzycieli jakiejkolwiek ochrony prawnej ich interesów.
Gdy chodzi o brak winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości (warunek uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej) stosownie do treści art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Skarżący w niniejszym postępowaniu, w opinii organu, nie uprawdopodobnił, że niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło bez jego winy.
Skarżący nie wskazał również mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowych jako kolejny warunek uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej, stosownie do treści art. 116 § 1 pkt 2 O.p.
Tym samym w niniejszej sprawie, w opinii organu odwoławczego, nie zaistniała żadna z przesłanek wyłączających odpowiedzialność byłego członka zarządu, o których mowa w art. 116 § 1 O.p.
Za niezasadne organ odwoławczy uznał również pozostałe zarzuty podniesione w odwołaniu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ wskazał, że okoliczność toczącego się postępowania upadłościowego do majątku Spółki nie stanowi zagadnienia wstępnego. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 116 O.p. kwestie dotyczące ewentualnego zaspokojenia zaległości spółki z masy upadłości (w sytuacji gdy do jej majątku toczy się postępowanie upadłościowe) podlegają badaniu i ocenie przez organ podatkowy w trakcie tego postępowania i są jego częścią, nie stanowią natomiast zagadnienia wstępnego. Zatem podniesiony zarzut nie znajduje uzasadnienia.
Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem, że prowadzone wobec Spółki postępowanie restrukturyzacyjne, a następnie upadłościowe wyklucza stwierdzenie, że wystąpiła przesłanka bezskutecznej egzekucji wobec majątku Spółki.
Odnosząc się do podniesionej kwestii braku wykazania prowadzenia egzekucji wobec Spółki na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] – organ odwoławczy wskazał, że powołane w zaskarżonej decyzji ww. numery tytułów wykonawczych zawierają omyłkę pisarską. Jakkolwiek Naczelnik US w postanowieniu z 20.12.2023 r. nieprawidłowo sprostował ww. omyłkę pisarską, jednakże z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że na zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2019 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] z 21.06.2019 r., natomiast na zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] z 20.05.2019 r. Powyższe pozostaje zatem bez wpływu na wynik sprawy.
Ponadto zdaniem organu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia podniesiony zarzut niezastosowania przepisów art. 15zzra ustawy o COVID-19. Spółka stała się niewypłacalna 02.01.2018 r., a zatem stan jej niewypłacalności powstał przed wystąpieniem okoliczności związanej z pandemią COVID-19.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, albowiem organy podatkowe mogą samodzielnie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ocenić, który moment był właściwy dla zgłoszenia przez członka zarządu wniosku o upadłość lub wszczęcia postępowania układowego spółki.
Analizując przebieg postępowania dowodowego organ odwoławczy nie dopatrzył się zarzucanego w odwołaniu naruszenia przepisów. W niniejszej sprawie zaistniały wszystkie przesłanki pozytywne warunkujące odpowiedzialność strony jako prezesa zarządu Spółki solidarnie ze Spółką za zaległości podatkowe tej Spółki, odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego, wskazane w sentencji niniejszej decyzji. W obecnym stanie prawnym, jeśli zachodzą określone ustawą Ordynacja podatkowa pozytywne przesłanki orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki oraz nie występują przesłanki uwalniające od odpowiedzialności - organ podatkowy zobowiązany jest do orzeczenia tej odpowiedzialności. Nie istnieje zatem prawna możliwość odstąpienia od wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności członka zarządu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Skarżący, wnosząc o jej uchylenie w całości, podobnie jak w odwołaniu zarzucił naruszenie:
1. art. 116 § 1 oraz § 1 ust. 1, 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez wydanie decyzji podatkowej w toku postępowania upadłościowego spółki aktualnie w upadłości, którego przebieg i zakończenie ma bezpośredni wpływ treść decyzji w zakresie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki oraz oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania na czas prowadzenia upadłościowego poprzez pominięcie zasady subsydiarności odpowiedzialności członka zarządu i wydanie decyzji o odpowiedzialności Skarżącego w toku postępowania upadłościowego spółki tzn. przed wystąpieniem przesłanki bezskuteczności egzekucji w stosunku do samej spółki, która jest warunkiem sine qua non do orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, jak również wobec faktu, iż na wniosek spółki otwarte zostało postępowanie restrukturyzacyjne, a następnie ogłoszona została jej upadłość, co wyklucza stwierdzenie, iż wystąpiły przesłanki do uznania bezskuteczności egzekucji skoro zarówno sąd restrukturyzacyjny, jak i upadłościowy uwzględnił wnioski spółki w zakresie zdolności restrukturyzacyjnej oraz upadłościowej, co doprowadziło do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego członka zarządu odmiennie od złożonej i prawomocnie zatwierdzonej w postępowaniu upadłościowym wierzytelności podatkowej tejże spółki jako z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, pobranego z niewpłaconego za okres 3/2019, 11-12/2021, 1-8/2022 oraz za zaległości ww. spółki w podatku od towarów i usług za okres 7/2018, 2-3/2019, 12/2021, 2-6/2022, podczas gdy w postępowaniu upadłościowym dokonano zgłoszenia wierzytelności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, pobranego z niewpłaconego za okres 3-9/2019, za zaległości ww. spółki w podatku od towarów i usług za okres 7/2018, 2,3,7/2019 co jednoznacznie potwierdza, iż prowadzenie postępowania podatkowego i wydanie decyzji o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe zarządu spółki w toku postępowania upadłościowego stanowi naruszenie przepisów art. 116 § 1 oraz § 1 ust. 1, 201 § 1 pkt 2 O.p., bowiem jak wynika z zatwierdzonej w postępowaniu listy wierzytelności, nomen omen niezaskarżonej przez wierzyciela publicznoprawnego, zakres zobowiązania podatkowego jest odmienny od orzeczonego decyzją ostateczną z 29 maja 2024 r., co narusza zasadę solidarności i subsydiarności odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki,
2. art. 188 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, w zakresie ustalenia "właściwego" terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, pomimo występowania w sprawie złożonego stanu prawnego i faktycznego, związanego z otwarciem wobec spółki sanacji, wystąpieniem COVID-19 oraz ogłoszeniem upadłości Spółki, wymagającego oceny wpływu tych zdarzeń na wystąpienie przesłanek powstania odpowiedzialności za zobowiązania, jak i przesłanek egzonercyjnych, w szczególności w związku z brakiem występowania w postępowaniu upadłościowym powołanych przez organ jako potwierdzające wystąpienie przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wierzytelności A. T., I, S, I1., A wymagalnych w 2017 roku, czy wskazania, iż spółka posiada 215 wierzycieli, podczas gdy lista wierzytelności zatwierdzona w postępowaniu upadłościowym wykazuje 64 wierzycieli, co potwierdza, iż organ dokonuje oceny stanu faktycznego według własnego uznania, w oparciu o informacje, które nie znajdują potwierdzenia w postępowaniu upadłościowym, bez rzetelnej weryfikacji stanu faktycznego, który ulegał zmianie w czasie, czym narusza prawo Skarżącego do obalenia domniemania wynikającego z art. 11 ust. 1a ustawy Prawo upadłościowe i jednocześnie ignoruje zapisy art. 12 ustawy Prawo restrukturyzacyjne oraz art. 9b ustawy Prawo upadłościowe dające pierwszeństwo restrukturyzacji nad upadłością,
3. art. 76 § 1 O.p. poprzez pominięcie faktu, iż w toku postępowania restrukturyzacyjnego organ dokonał zwrotu nadpłaty podatku VAT powstałych w okresach 11/2019 oraz 1, 5,7,9,10,11,12/2020, podczas gdy nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę,
4. art. 15zzra ustawy o COVID-19 poprzez jego niezastosowanie skutkujące bezpodstawnym orzeczeniem odpowiedzialności strony, z związku z modyfikacją terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, co ma znaczenie szczególnie w sytuacji, w której spółka znajdując się z postępowaniu sanacyjnym, nie ma możliwości spłaty zobowiązań powstałych przed otwarciem restrukturyzacji, podlega odrębnej ocenie w zakresie wypłacalności, bowiem zdolność spółki do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu restrukturyzacji jest ustalana odrębnie od stanu sprzed restrukturyzacji, gdyż od stanowi przesłankę do umorzenia tegoż postępowania.
Ponadto Skarżący wnosi o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
1. z akt postępowania upadłościowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy Gdańsk Północ w Gdańsku w postaci: zgłoszenia wierzytelności podatkowej w postępowaniu upadłościowym wraz z listą zaległości wraz z odsetkami na dzień 1.10.2023 r., zatwierdzonych listy wierzytelności oraz list uzupełniających, obwieszczenia o złożeniu listy wierzytelności dokonanego w dniu 5.02.2024 r. obejmującego wierzytelność podatkową, z wykazu wierzycieli i zatwierdzonych wierzytelności, w celu wykazania wysokości wierzytelności podatkowej zatwierdzonej prawomocnie w postępowaniu upadłościowym, braku występowania na liście wierzytelności zobowiązań wobec A. T., I, S, I1, A, na które powołuje się organ w ocenie przesłanek i terminu wystąpienia stanu niewypłacalności spółki;
2. z opinii biegłego z zakresu ekonomiki, finansów i szacowania wartości przedsiębiorstw z 29.05.2024 r. w celu wykazania złożenia w terminie wniosku o otwarcie sanacji oraz ogłoszenia upadłości;
3. wykazu zwrotu podatku VAT dokonanych w okresie od 5/2019 roku do 1/2022 roku;
4. przesłuchania Skarżącego w celu ustalenia właściwego terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie sformułowanych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona do Sądu decyzja wbrew zarzutom skargi nie narusza przepisów prawa w stopniu skutkującym wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Organy podatkowe w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Na wstępie należy podkreślić, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena zasadności orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu Spółki solidarnie z tą Spółką za jej zaległe zobowiązania podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.
Kwestię sporną w sprawie stanowi zatem ustalenie w toku postępowania podatkowego, a następnie ocena przesłanek określonych w art. 116 § 1 i 2 O.p. stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia organów podatkowych.
Podstawę orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowią przepisy rozdziału 15 Działu III O.p. Zgodnie z art. 107 § 1 O.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów (art. 107 § 2 pkt 1), za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (art. 107 § 2 pkt 2 O.p.) oraz koszty postępowania egzekucyjnego (art. 107 § 2 pkt 4 O.p.).
W myśl art. 108 § 1 O.p., o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Art. 108 § 2 i § 3 O.p. określa formalne przesłanki warunkujące dopuszczalność wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
Przechodząc dalej Sąd wskazał, że z przepisu art. 116 § 1 O.p. wynika, że za zaległości podatkowe m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy, 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
W myśl art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, zaś wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu. W tej kwestii poglądy orzecznictwa i doktryny są zbieżne i utrwalone (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 85/03 "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2003 nr 4, poz. 93; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Ol 345/04 - ZNSA 2005/1/98; A. Mariański i A. Karolak, Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o., Warszawa 2004, s. 234-236; S. Babiarz i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 402; B. Adamiak i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Wrocław 2004, s. 433).
Tylko i wyłącznie członek zarządu może wykazać istnienie przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2005 r. sygn. akt I FSK 66/05, LEX 173042). Tylko na nim spoczywa obowiązek, ale i możliwość wykazania tych przesłanek.
Prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki organ podatkowy powinien w pierwszej kolejności stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania przedstawiła okoliczności egzoneracyjne (przesłanki negatywne).
W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności stricte zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki, nawet kierowanej jedynie formalnie. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podnosił, że odpowiedzialność osób trzecich, wynikająca z przepisów Rozdziału 15, Działu III O.p., jako niezwiązana z obowiązkiem podatkowym i podatkowoprawnym stanem faktycznym, ma charakter odpowiedzialności wyjątkowej, gdyż jest to odpowiedzialność gwarancyjna i zabezpieczająca należności publicznoprawne przed unikaniem odpowiedzialności przez podatników, płatników, inkasentów. Odpowiedzialność o tym charakterze osób trzecich, niewątpliwie służy zabezpieczeniu interesów finansowych Skarbu Państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego (por. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, opublikowana w: ONSA WSA 2009, nr 2, poz. 19.). Gdyby celem ustawodawcy w regulacji z art. 116 § 2 O.p., było wskazywanie na ponoszenie odpowiedzialności przez członka zarządu spółki prawa handlowego jedynie faktycznie wykonującego swoje obowiązki w danej spółce, nie użyłby określenia "w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu", lecz zwrotów na przykład "w czasie faktycznego wykonywania", czy "w czasie wykonywania" przez nich obowiązków członka zarządu. Dowodzi tego również wykładnia systemowa wewnętrzna O.p. W przypadku bowiem, gdy ustawodawca za celowe uznaje wprowadzenie przesłanek o charakterze faktycznym (dokonanym), warunkującym odpowiedzialność innego podmiotu, wówczas jednoznacznie to określa w danym przepisie np. regulacja art. 111 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 335/09 , wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt 305/05, dostępne w elektronicznej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").
Użyte przez ustawodawcę w art. 116 § 2 O.p. sformułowanie "pełnić obowiązki" oznacza otrzymać legitymację do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją, czyli jest to kompetencja do realizowania funkcji członka zarządu przez określony czas. Przepis ten jedynie doprecyzowuje czasowe granice odpowiedzialności członków zarządu, a nie ma na celu ograniczenia zakresu podmiotowego, do tych, którzy faktycznie "pełnili funkcje członka zarządu" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 października 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 139/06, CBOSA).
W innym orzeczeniu podkreślono, że art. 116 § 2 O.p., stanowiący, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu odwołuje się do przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumianej jedynie formalnie, tj. posiadania formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami spółki i czy w ogóle posiadał taką możliwość. Celem normy z art. 116 O.p., jest istnienie odpowiedzialności członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, gdzie podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Dlatego też przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria, to jest spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1249/07, CBOSA).
Sąd w niniejszym składzie podziela przywołane poglądy orzecznictwa, co do wykładni przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu", warunkującej odpowiedzialność członka zarządu spółki prawa handlowego.
Podsumowując, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie, przy czym osoby trzecie odpowiadają również za podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów, odsetki za zwłoką od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego (art. 107 § 1, § 2 pkt 1, 2 i 4 O.p.). Postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w przypadku gdy tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie deklaracji podatkowej (art. 108 § 2 pkt 3 i § 3 O.p.).
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, spełnione zostały powyższe kryteria. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności Skarżącego jako osoby trzeciej zostało wszczęte 15.09.2023 r., natomiast postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych wystawionych w 2022 i 2023 r..
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.).
Z akt sprawy wynika, że 10.02.2004 r. Skarżący został powołany w skład pierwszego jednoosobowego zarządu spółki (akt notarialny Repertorium A Nr [...]). 28.04.2019 r. Skarżący złożył rezygnację z pełnionej funkcji, zaś funkcję prezesa zarządu Spółki objęła od 29.04.2019 r. J. S. na podstawie uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. 2.01.2020 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników uchwałą nr 1 odwołało J. S. z funkcji prezesa zarządu i uchwałą nr 2 ponownie powołało Skarżącego na prezesa zarządu Spółki. Funkcję tą Skarżący pełni nadal.
Zatem w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązań Spółki z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec 2019 r., listopad i grudzień 2021 r., od stycznia do sierpnia 2022 r., podatku od towarów i usług za lipiec 2018 r., luty i marzec 2019 r., grudzień 2021 r., od lutego do czerwca 2022 r. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki.
Wbrew twierdzeniom Skarżącego, zaistniała w sprawie także bezskuteczność egzekucji wobec majątku spółki, jako warunek odpowiedzialności podatkowej członka zarządu.
Członek zarządu odpowiada całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna (art. 116 §1 O.p.).
W przedmiotowej sprawie w toku podejmowanych działań w postępowaniu egzekucyjnym do majątku spółki bezspornie nie doszło do wyegzekwowania w całości lub w znacznej części zaległości podatkowych z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec 2019 r., listopad i grudzień 2021 r., od stycznia do sierpnia 2022 r., podatku od towarów i usług za lipiec 2018 r., luty i marzec 2019 r., grudzień 2021 r., od lutego do czerwca 2022 r., wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Z dokonanych zajęć: rachunków bankowych w Banku., Banku1 i wskazanych w decyzji wierzytelności nie uzyskano środków pieniężnych na zaspokojenie w całości lub w znacznej części zaległości będących przedmiotem niniejszego postępowania. Z zajęcia wierzytelności u dłużników: G - uzyskano kwotę 2.757,80 zł, G1 - uzyskano kwotę 4.273,75 zł, J. M. - uzyskano kwotę 2.642,87 zł, G2 - uzyskano kwotę 500,00 zł. Uzyskane kwoty zaliczone zostały na poczet należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...], niemniej jednak wciąż pozostały zaległości Spółki wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego, w kwotach widniejących w sentencji zaskarżonej decyzji. 7.05.2019 r. Spółka złożyła wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego - postępowania sanacyjnego. Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku postanowieniem z 5.08.2019 r. otworzył postępowanie sanacyjne. Następnie postanowieniem z 10.01.2022 r. Sąd postępowanie to umorzył. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że sytuacja finansowa dłużnika nie wskazuje na to, aby dłużnik posiadał możliwości finansowania przyszłej działalności oraz rat układowych. Sąd uznał, że dłużnik utracił zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu oraz zobowiązań, które nie mogą zastać objęte układem. 15.02.2023 r. Spółka złożyła do Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ wniosek o ogłoszenie upadłości. Ustanowiony w sprawie tymczasowy nadzorca sądowy w sprawozdaniu z 16.07.2023 r. wskazał, że 29.10.2018 r. dłużnik zawarł ze Skarżącym, który jednocześnie jest prezesem i głównym udziałowcem dłużnika, umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie rzeczy ruchomych oznaczonych co do tożsamości. Umowa została zawarta w celu zabezpieczeń wierzytelności Skarżącego z tytułu spłaty bieżących rozliczeń (...). Zatem praktycznie cały majątek ruchomy dłużnika został przewłaszczony na zabezpieczenie (...). Postanowieniem z 2.10.2023 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ ogłosił upadłość Spółki. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że dłużnik nie jest właścicielem nieruchomości, natomiast majątek ruchomy dłużnika został oszacowany przez tymczasowego nadzorcę sądowego na kwotę 519.285,70 zł. Majątek ten został zabezpieczony na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie zawartej z wierzycielem, który jest głównym udziałowcem Spółki i jednocześnie prezesem jej zarządu. W efekcie wpływ do masy upadłości po likwidacji majątku dłużnika i odjęciu zabezpieczeń według tymczasowego nadzorcy sądowego stanowi kwotę 186.087,70 zł. Koszty postępowania upadłościowego zostały określone na kwotę 189.329,20 zł netto (234.754,91 zł brutto). Wpłacona w wysokości 50.000,00 zł zaliczka oraz wpływ do masy upadłości z likwidacji majątku dłużnika w wysokości 186.087,70 zł pozwoli na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Na zaspokojenie pozostałych wierzycieli (poza wierzycielem zabezpieczonym w osobie Skarżącego) pozostaje kwota 1.332,79 zł. W tym samym uzasadnieniu Sąd wskazał, że dłużnik posiada zobowiązania wobec 215 wierzycieli na łączną sumę wierzytelności 12.545.771,21 zł. W związku z powyższym w ocenie organu niemożliwe jest aby przedmiotowe zaległości podatkowe zostały zaspokojone w drodze postępowania upadłościowego.
Biorąc zatem pod uwagę powyższe, jak również okoliczność, iż w toku podejmowanych działań przez organ egzekucyjny do majątku Spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela w całości lub w znacznej części - zasadne jest stwierdzenie organu odwoławczego o bezskuteczności egzekucji.
Jak trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji członek zarządu spółki z o.o. może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki, jeżeli wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15.05.2015r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15.05.2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (art. 116 § 1 pkt 1 lit a O.p.).
Jak wynika z akt sprawy spółka bezspornie posiadała zaległości (gdzie opóźnienie w wykonaniu zobowiązania znacznie przekroczyło 3 miesiące) wobec:
- Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z tytułu podatku od towarów i usług za 7/2018, 2-3 i 7/2019 r., oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych pobranym, a niewpłaconym przez płatnika za 3-9/2019 r.,
- Naczelnika US w podatku od towarów i usług za 12/2021 r. oraz 2-6/2022 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych pobranym, a niewpłaconym przez płatnika za 11-12/2021 oraz 1-8/2022 r.
- Burmistrza Miasta i Gminy Dzierzgoń z tytułu podatku od środków transportu za 2021 r. i 2022 r"
- ZUS z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za 2-9/2019 r., 12/2019 - 3/2023 r., Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za 2-9/2019 r., 12/2019 - 3/2023 r., a także z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 2-9/2019 r. oraz 11/2019 - 3/2023 r.
Ponadto jak wynika z załącznika nr 11 (wykaz wierzytelności bezspornych, niezabezpieczonych) do wniosku z 7.05.2019 r. o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego Spółka posiadała na moment składania wniosku zaległości z tytułu nieuregulowanych płatności za faktury m.in. wobec:
- A. T.z terminem płatności 10.09.2017 r.,
- I z terminem płatności 30.09.2017 r.,
- I1 z terminem płatności 20.10.2017 r.,
- A z terminami płatności 20.10.2017 r., 20.11.2017 r., 30.11.2017 r.,
- S z terminem płatności 31.10.2017 r.
Powyższe potwierdza sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego z 16.07.2023 r., w którym wskazano, że najstarsze zobowiązanie Spółki jest wymagalne od sierpnia 2017 r. Ze sprawozdań finansowych Spółki za lata 2016-2022 wynika, że na 31.12.2016 r., 31.12.2017 r. i 31.12.2018 r. majątek Spółki przewyższał jej zobowiązania, natomiast na 31.12.2019 r., 1.12.2020 r., 31.12.2021 r. i 31.12.2022 r. wystąpiła nadwyżka zobowiązań Spółki nad wartością jej majątku.
Z powyższego Dyrektor IAS trafnie wywiódł, że stan niewypłacalności Spółki został ujawniony w 2017 r. Zgodnie z przepisami ustawy z 28.02.2003r. Prawo upadłościowe dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące, lub zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ww. ustawy).
Zatem "właściwym czasem" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości będzie zaistnienie jednej z ww. przesłanek, przy czym istotnym jest, która z tych okoliczności zaistnieje pierwsza. Ponadto dłużnik jest obowiązany nie później, niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 1 ustawy ww. ustawy).
Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że w niniejszej sprawie jako pierwsza zaistniała przesłanka nieregulowania wymagalnych zobowiązań. Termin płatności dwóch pierwszych zaległości Spółki dotyczył niezapłaconej w terminie faktury z terminem płatności 10.09.2017 r. (A. T.) i 30.09.2017 r. (I). Zatem Spółka zaprzestała regulowania swoich publiczno-prawnych zobowiązań począwszy od 1.10.2017 r. W tej sytuacji należy uznać, że Spółka stała się niewypłacalna 02.01.2018 r., ponieważ był to pierwszy dzień po upływie trzech miesięcy od opóźnienia w zapłacie jej drugiego z kolei zobowiązania. Zatem zarząd spółki winien w 30-dniowym terminie wskazanym ustawą Prawo upadłościowe tj. licząc od 2.01.2018 r. podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości Spółki.
W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Dyrektor IAS trafnie stwierdził, że zarząd Spółki nie zgłosił wniosku o upadłość albo o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości we właściwym czasie. Wniosek o postępowanie sanacyjne został złożony dopiero 7.05.2019 r., natomiast 5.08.2019 r. Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku wydał postanowienie o otwarciu postępowania sanacyjnego w stosunku do spółki. Następnie postanowieniem z 10.01.2022 r. Sąd postępowanie to umorzył. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że sytuacja finansowa dłużnika nie wskazuje na to, aby dłużnik posiadał możliwości finansowania przyszłej działalności oraz rat układowych oraz uznał, że dłużnik utracił zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po otwarciu postępowania sanacyjnego. Zatem zgodnie ze stanowiskiem Sądu wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego Spółki został złożony wówczas, gdy nie dysponowała już ona majątkiem wystarczającym nawet na pokrycie kosztów postępowania sanacyjnego. Powyższe dodatkowo potwierdza, że wniosek o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości był wnioskiem spóźnionym i nie został złożony we właściwym czasie.
Z kolei wniosek o ogłoszenie upadłości Spółka złożyła 15.02.2023 r. (zgłoszony 7.06.2022 r. wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został zwrócony przez Sąd zarządzeniem z 25.11.2022 r. z powodu nieuzupełnienia braków formalnych), a zatem także z przekroczeniem właściwego czasu. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku w postanowieniu z 2.10.2023 r. ogłosił upadłość spółki i wskazał, że wpłacona zaliczka oraz wpływ do masy upadłości z likwidacji majątku dłużnika pozwoli na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, natomiast na zaspokojenie pozostałych wierzycieli pozostaje kwota 1.332,79 zł. Zauważyć należy, że celem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego jest m.in. ochrona zagrożonych interesów wszystkich wierzycieli. Czasem właściwym na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego nie jest czas, w którym spółka nie posiada już majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzycieli, gdyż niweczyłoby to sens postępowania tak upadłościowego jak i restrukturyzacyjnego, pozbawiając wszystkich wierzycieli jakiejkolwiek ochrony prawnej ich interesów.
W niniejszej sprawie zgodzić należy się z organem odwoławczym, że nie wystąpił też warunek uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej w postaci braku winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.
Członek zarządu spółki z o.o. może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki, jeżeli niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nastąpiło bez jego winy (art. 116 § pkt 1 lit b O.p.).
W niniejszym postępowaniu Skarżący nie uprawdopodobnił, że niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nastąpiło bez jego winy. Członek zarządu powinien samodzielnie podjąć działania zmierzające do wykazania przesłanki wyłączającej jego odpowiedzialność z art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. Okoliczność, iż na gruncie ww. przepisu ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności, jest już ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok NSA z 20.02.2019 r. sygn. II FSK 557/17 i inne powołane w pierwszej części uzasadnienia, które sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę w pełni akceptuje).
Ponadto, członek zarządu spółki z o.o. może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki, jeżeli wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.). Jednakże w trakcie toczącego się postępowania Skarżący nie wskazał mienia należącego do spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ciężar wykazania istnienia przesłanek uwalniających od odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. spoczywa na członku zarządu, który zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności.
Tym samym w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, Dyrektor IAS trafnie stwierdził, że nie zaistniała żadna z przesłanek wyłączających odpowiedzialność byłego członka zarządu, o których mowa w art. 116 § 1 O.p.
Odnosząc się do zarzutu Skarżącego dotyczącego naruszenia art. 116 § 1 i § 1 ust. 1 oraz art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Sąd uznał go za niezasadny, bowiem okoliczność toczącego się postępowania upadłościowego do majątku Spółki nie stanowi zagadnienia wstępnego – jak słusznie podkreślił organ odwoławczy. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 116 O.p. kwestie dotyczące ewentualnego zaspokojenia zaległości spółki z masy upadłości (w sytuacji gdy do jej majątku toczy się postępowanie upadłościowe) podlegają badaniu i ocenie przez organ podatkowy w trakcie tego postępowania i są jego częścią, nie stanowią natomiast zagadnienia wstępnego.
Nie sposób zgodzić się także z zarzutem, że prowadzone wobec Spółki postępowanie restrukturyzacyjne, a następnie upadłościowe wyklucza stwierdzenie, że wystąpiła przesłanka bezskutecznej egzekucji wobec majątku Spółki. Jak wskazano powyżej Spółka nie posiada majątku, z którego można by dochodzić przedmiotowych zobowiązań, w związku z czym nie ma realnej możliwości zaspokojenia zaległości Spółki w toku postępowania upadłościowego. Jak wskazał tymczasowy nadzorca sądowy w sprawozdaniu z 16.07.2023 r. Spółka zawarła ze Skarżącym 29.10.2018 r. umowę przewłaszczenia w celu zabezpieczenia Jego wierzytelności z tytułu spłaty bieżących rozliczeń i praktycznie cały majątek ruchomy Spółki został przewłaszczony na zabezpieczenie. Tymczasowy nadzorca sądowy wskazał też, że po pokryciu kosztów postępowania upadłościowego na zaspokojenie pozostałych wierzycieli pozostaje kwota 1.332,79 zł. Biorąc zatem powyższe pod uwagę, jak również okoliczność, iż w toku podejmowanych działań przez organ egzekucyjny do majątku Spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela w całości lub w znacznej części zasadne jest w ocenie organu stwierdzenie bezskuteczności egzekucji do majątku Spółki. W kontekście ww. zarzutów zauważyć należy też, że Skarżący nie wskazał na jakąkolwiek realną szansę skutecznej egzekucji posiadanych przez Spółkę zaległości. Nie podał On żadnych środków pieniężnych, wierzytelności, składników majątku ruchomego, nieruchomości, które faktycznie uzasadniałyby argumentację i stanowisko przyjęte przez Skarżącego.
Nieuzasadniony jest także zarzut Skarżącego w kwestii rozbieżności pomiędzy kwotą zatwierdzonej prawomocnie w postępowaniu upadłościowym przez Sąd Rejonowy Gdańsk Północ w Gdańsku, wierzytelności, a zakresem odpowiedzialności Skarżącego orzeczonej zaskarżoną decyzją. Jak wskazał Skarżący zgodnie z treścią ww. decyzji zaległość podatkowa, za którą miałby ponosić odpowiedzialność wynosi 418.323,40 zł, natomiast według zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym kwota ta wynosi 242.039,28 zł.
Dyrektor IAS trafnie wyjaśnił, że podstawą prawną wydania decyzji ostatecznej z 29.05.2024 r. były przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, w tym m.in. art. 116 § 1 i § 2, zawierający katalog zamknięty warunków do orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podmiotu głównego, czy też uwolnienia się jej spod tej odpowiedzialności.
Z akt sprawy wynika, że na dzień wydania decyzji organu I instancji, 16.11.2023 r. Spółka posiadała zaległości podatkowe z tytułu: pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec 2019 r., listopad i grudzień 2021 r., od stycznia do sierpnia 2022 r., podatku od towarów i usług za luty i marzec 2019 r. i od lutego do czerwca 2022 r., w kwotach wymienionych w sentencji zaskarżonej decyzji z 29.05. 2024 r.
Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny ww. przesłanek, jak i analizy wysokości kwot zaległości podatkowych, za które orzeczono Skarżącemu solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe ww. Spółki, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami ww. normy prawnej. Dowodzi tego zarówno sentencja, jak i uzasadnienie tej decyzji.
Natomiast lista wierzytelności ma na celu wyznaczenie kręgu wierzycieli upadłego, którzy są uprawnieni do zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym z majątku upadłego w zakresie zgłoszonych przez nich wierzytelności. Dokument ten nie przesądza natomiast o wysokości zaległości występujących na dzień wydania decyzji na podstawie art. 116 O.p., jak zdaje się wywodzić Skarżący. Należy podkreślić, że zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności (art. 51 § 1 O.p.). Zgromadzony zaś w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie dowodzi, że spółka nie uiściła ciążących na niej zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją, wskutek czego powstały zaległości podatkowe nie uiszczone do dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia - w kwotach w nim podanych. Faktu tego nie może podważać ww. lista wierzytelności. Co istotne w tym kontekście - Skarżący, pomimo kwestionowania należności objętych decyzją, nie przedstawia żadnego dowodu w istocie potwierdzającego, jakoby Spółka dokonała zapłaty zobowiązań objętych ww. decyzją, wykazanych w swoich deklaracjach. Zarzuty Strony Skarżącej w tym zakresie, nie poparte żadnym dowodem, który rzeczywiście podważałby ustalenia organu podatkowego w ww. zakresie, uznać należy za bezpodstawne.
Ponadto nie znajduje uzasadnienia podniesiony zarzut niezastosowania przepisów art. 15zzra ustawy o COVID-19. Spółka stała się niewypłacalna 02.01.2018 r., a zatem stan jej niewypłacalności powstał przed wystąpieniem okoliczności związanej z pandemią COVID-19.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Jak wskazuje orzecznictwo sądowe, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje: organy podatkowe nie mają obowiązku przy dokonywaniu ustaleń dotyczących przesłanek ogłoszenia upadłości powoływać biegłych z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia faktu oraz daty powstania niewypłacalności, jeśli materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia danego stanu faktycznego. Ustaleń tych samodzielnie powinny dokonać organy podatkowe I z reguły nie wymaga to wiadomości specjalnych. Również badanie sprawozdań finansowych nie zawsze wymaga posiadania wiadomości specjalnych, zwłaszcza w zakresie analizy bilansu oraz rachunku zysków i strat za poszczególne okresy sprawozdawcze. Organy podatkowe mogą samodzielnie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ocenić, który moment był właściwy dla zgłoszenia przez członka zarządu wniosku o upadłość lub wszczęcia postępowania układowego spółki. (wyrok NSA sygn. akt III FSK 4335/21 z 2.12.2021 r.)
Analizując przebieg postępowania dowodowego Sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze naruszeń wskazanych przepisów. W niniejszej sprawie zaistniały wszystkie przesłanki pozytywne warunkujące odpowiedzialność Skarżącego jako prezesa zarządu Spółki solidarnie ze Spółką za zaległości podatkowe tej Spółki, odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego, wskazane w sentencji zaskarżonej decyzji. W obecnym stanie prawnym, jeśli zachodzą określone ustawą Ordynacja podatkowa pozytywne przesłanki orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z o.o. oraz nie występują przesłanki uwalniające od odpowiedzialności - organ podatkowy zobowiązany jest do orzeczenia tej odpowiedzialności. Nie istnieje zatem prawna możliwość odstąpienia od wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności członka zarządu.
Końcowo zauważyć należy, wbrew stanowisku Skarżącego, że zasadność dokonania zwrotu podatku od towarów i usług, w myśl art. 76 § 1 O.p., nie stanowi przedmiotu sporu w niniejszej sprawie, której podstawą wydania był przepis art. 116 ww. ustawy, który to przepis zawiera katalog zamknięty przesłanek orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej, bądź jego uwolnienia od tej odpowiedzialności. Zwrot podatku od towarów i usług nie podlega zatem ocenie w tym postępowaniu. Organy obu instancji, wydając wobec Skarżącego decyzje z 16.11.2023 r., jak i 29.05.2024 r. działały na podstawie i w granicach art. 116 O.p.
W ocenie Sądu, organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji zebrany przez nie materiał dowodowy był wystarczający do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe spółki. W sprawie zaistniały bowiem wszystkie przesłanki pozytywne warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej, a Skarżący nie wykazał, aby wystąpiła którakolwiek z przesłanek warunkujących wyłączenie jego odpowiedzialności.
Sąd stwierdził, że ocena materiału dowodowego została przeprowadzona prawidłowo z uwzględnieniem jego całokształtu, a wnioski przyjęte przez organy podatkowe są uzasadnione.
W treści niniejszego uzasadnienia Sąd wskazał ponadto, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły moment niewypłacalności Spółki, a co za tym idzie – właściwy czas do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organ prawidłowo orzekł o odpowiedzialności Skarżącego, jako członka zarządu Spółki z o.o. solidarnie z tą Spółką za jej zaległe zobowiązania wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, dlatego skargę należało oddalić na mocy art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło