I SA/Gd 673/15
WyrokWSA w Gdańsku2015-07-21
Skład orzekający: Marek Kraus, Krzysztof Przasnyski, Alicja Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny miał obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z powodu braku doręczenia upomnienia lub zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ egzekucyjny nie miał obowiązku umorzyć postępowania egzekucyjnego. Brak doręczenia upomnienia nie był wymagany, ponieważ dotyczyło to należności pieniężnych wynikających z orzeczenia z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności, co wynikało z rozporządzenia Ministra Finansów. Ponadto, zajęcie rachunku bankowego, nawet jeśli okazało się bezskuteczne lub dotyczyło rachunku osoby trzeciej, nie stanowiło niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., gdyż organ egzekucyjny działał w granicach swoich uprawnień, a banki miały obowiązek poinformować o braku środków lub braku posiadania rachunku przez zobowiązanego.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzucając brak doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji oraz niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego (zajęcie rachunku bankowego należącego do żony). Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, wskazując na rozporządzenie zwalniające z obowiązku doręczenia upomnienia w przypadku orzeczeń z rygorem natychmiastowej wykonalności oraz na bezskuteczność zajęcia rachunku bankowego. Po utrzymaniu w mocy postanowienia przez Dyrektora Izby Skarbowej, skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc dodatkowo zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267; z późn. zm.), dalej jako "k.p.a." oraz art. 59 § 5 w zw. z art. 17 § 1 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954; z późn. zm.), dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego pismem z dnia 19 stycznia 2015 r. przez M. R. – dalej jako "Skarżący", reprezentowanego przez radcę prawnego, na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 grudnia 2014 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
2. Jak wynika z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - Dyrektor Izby Celnej - wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 listopada 2014 r. wystawionego na poczet podatku akcyzowego w kwocie należności głównej 36.071,00 zł, określonego w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2014r.
Tytuł wykonawczy wystawiono w związku z postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2014 r., nadającym rygor natychmiastowej wykonalności ww. decyzji podatkowej. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia 23 stycznia 2015r.
Zawiadomieniami z dnia 10 listopada 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącego w Banku A S.A. w S. i Banku B S.A. w K. Zawiadomienia te doręczono Bankowi B S.A. w dniu 20 listopada 2014 r., a Bankowi A w dniu 21 listopada 2014 r. Odpisy ww. zawiadomień wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] doręczono Skarżącemu w dniu 20 listopada 2014 r.
W odpowiedzi na zawiadomienia o zajęciu, Bank B S.A. pismem z dnia 3 grudnia 2014 r. oświadczył, że nie prowadzi rachunku na rzecz zobowiązanego, natomiast A S.A. pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. poinformował, że na zajętym rachunku bankowym nie ma środków przewyższających kwotę wolną od zajęcia.
3. Pismem z dnia 26 listopada 2014 r., zobowiązany wniósł w terminie ustawowym zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Wskazał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ww. ustawy.
4. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014 r. Dyrektor Izby Celnej, wskazując jako podstawę prawną art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 listopada 2014 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny stwierdził, że wysłanie upomnienia w niniejszej sprawie nie było konieczne.
5. Pismem z dnia 19 stycznia 2015 r. Skarżący złożył w terminie ustawowym, zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. i wskazał, że podtrzymuje zarzut niedoręczenia upomnienia przedegzekucyjnego. Ponadto zobowiązany stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, bowiem rachunek bankowy w B S.A. nie należy do niego, a do jego żony, przy czym pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej.
6. Postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.
Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie tę właśnie podstawę wskazał zobowiązany, żądając pismem z dnia 26 listopada 2014 r. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 listopada 2014 r. Zobowiązany stwierdził, że przed wystawieniem tytułu wykonawczego nie doręczono mu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
Organ podał, że jak stanowi art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Natomiast zgodnie z art. 15 § 5 ww. ustawy Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, inne niż określone w § 3a należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, kierując się celowością doręczenia upomnienia oraz potrzebą zapewnienia efektywności czynności wierzyciela zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.
Minister Finansów w dniu 30 października 2014 r. wydał rozporządzenie w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1494). Rozporządzenie to, zgodnie z § 4 weszło w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, a ogłoszone zostało w dniu 31 października 2014 r. Obowiązywało zatem w dniu wystawiania tytułu wykonawczego , tj. w dniu 6 listopada 2014 r.
Organ II instancji uznał więc, że słusznie stwierdził Dyrektor Izby Celnej, że w niniejszej sprawie znalazł zastosowanie § 2 pkt 3 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym, egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych wynikających z orzeczeń, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Zdaniem organu, z bezspornego stanu faktycznego sprawy wynika bowiem, że egzekwowana należność została określona w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2014 r. a organ ten postanowieniem z dnia 13 października 2014 r. nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W niniejszej sprawie zatem egzekucja mogła być wszczęta bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
W ocenie organu II instancji, niezasadny jest również zarzut niedopuszczalności środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności w Banku B S.A. Według organu, słusznie strona wskazała, że na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego na Skarżącego, niedopuszczalnym byłoby zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, która przysługuje nie zobowiązanemu, a jego małżonce. Wierzytelność ta bowiem nie jest składnikiem majątku zobowiązanego. W opinii organu, należy jednak mieć na względzie, że Bank B S.A. w piśmie z dnia 3 grudnia 2014 r. nie uznał zajętej wierzytelności, co oznacza, że zajęcie nie jest skuteczne. Organ egzekucyjny nie zajmował, ani nie próbował zająć rachunku bankowego należącego do żony zobowiązanego. W zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego nie wskazano żadnej innej osoby, jak tylko Skarżącego.
Organ wyjaśnił przy tym, że podejmując próbę zajęcia rachunku bankowego organ egzekucyjny jest uprawniony do wysłania zawiadomienia o zajęciu do dowolnego banku. Rzeczą banku, który otrzymał zawiadomienie jest natomiast oświadczyć, czy osoba wymieniona w zawiadomieniu o zajęciu jest jego wierzycielem, czy też nie (czy osoba ta jest posiadaczem rachunku bankowego). Natomiast fakt, że w danym banku podmiot zobowiązany nie posiada wierzytelności z rachunku bankowego, nie świadczy o niedopuszczalności zajęcia egzekucyjnego, gdyż zajęcie takie nie może wywierać skutków w sferze uprawnień osób trzecich.
Mając na względzie powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zaskarżone postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego do majątku Skarżącego nie narusza przepisów prawa.
7. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 marca 2015 r. Skarżący sformułował następujące zarzuty:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., nr 749 z późn. zm.), dalej "O.p." poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, tj. postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 grudnia 2014 roku pomimo jego wad,
-art. 233 § 1 pkt. 2 O.p., poprzez nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 grudnia 2014 r. i nieumorzenie postępowania w sprawie pomimo istnienia przesłanek do realizacji dyspozycji art. 233 § 1 pkt 2 O.p., tj. przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego,
- art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez uznanie zgłoszonych zarzutów za nieuzasadnione,
-art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż doszło do przerwania przedawnienia zobowiązania, pomimo faktu, iż organy egzekucyjne, dokonując rzekomego zajęcia rachunku bankowego nie doprowadziły do zajęcia składników majątkowych pozostających w dyspozycji skarżącego,
-naruszenie art. 68 § 2 i art. 70 § 1 i § 6 O.p. ze względu na prowadzenie postępowania pomimo wygaśniecie zobowiązania (zarzut przedawnienia zobowiązania).
Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o:
- uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a oraz lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 marca 2015 r.
- uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c) w zw. z art. 135.p.p.s.a postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 grudnia 2014 r. w całości,
- uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 lutego 2015 r. w całości,
- uchylenie na podstawie art. 145 § 1 lit. a oraz lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2014 roku, ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego nią objętej w całości,
- uchylenie na podstawie art. 145 § 1 lit. a oraz lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 stycznia 2015 r. ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego nią objętej w całości,
- uchylenie na podstawie art. 145 § 1 lit. a oraz lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 23 stycznia 2015 r., nr ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego nim objętego w całości,
- uchylenie na podstawie art. 145 § 1 lit. a oraz lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2014 r. ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego nim objętego w całości.
Ponadto Skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Skarżący wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z zaświadczenia z Banku C S.A. z dnia 16 marca 2015 r. oraz dowodu z zaświadczenia z Banku B Spółka Akcyjna z dnia 24 marca 2015 r. na okoliczność niezastosowania w rzeczywistości środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego skarżącego.
Uzasadniając wnioski i zarzuty skargi, Skarżący podniósł, że utrzymując w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 grudnia 2014 r., Dyrektor Izby Skarbowej dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów prawa.
W pierwszej kolejności Skarżący wskazał, iż organowi II instancji umknął uwadze fakt, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1506/10 przy braku skutecznego doręczenia upomnienia nie można wszcząć postępowania egzekucyjnego. W podobnym tonie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 876/10, orzekając, iż skierowanie do dłużnika upomnienia nie stanowi wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jest to czynność warunkująca wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Dopiero po bezskutecznym upływie owych siedmiu dni, wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy według wzoru i niezwłocznie kieruje do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego, albo jeśli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem sam wystawia tytuł wykonawczy.
Skarżący podniósł, że nie doręczono mu upomnienia. Dodatkowo Skarżący wskazał, iż zgodnie z treścią art. 33 § 1 pkt. 10 u.p.e.a. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy, stanowi podstawę do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji w administracji. Z kolei w myśl art. 27 § 1 pkt. 11 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji w administracji.
Według Skarżącego, przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w dniu 6 listopada 2014 r. dotyczył zajęcia m.in. rachunku bankowego w Banku B S.A. i w Banku C SA. Skarżący podał, że uzyskał w dniu 16 marca 2015 r. zaświadczenie z Bank C SA, z którego wynika, iż "na rachunku firmowym o numerze [...]prowadzonym na rzecz Firmy A z siedzibą w G. [...] nie było zajęć komorniczych ani administracyjnych od stycznia 2014 roku do 16 marca 2015 roku".
Zdaniem Skarżącego, środek egzekucyjny zastosowany przez organy egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku C S.A. nie był środkiem realnym (faktycznym), a tym bardziej nie prowadził do zajęcia składników majątkowych pozostających w dyspozycji dłużnika. W ocenie Skarżącego, konstrukcja przerwania biegu przedawnienia opisana w art. 70 O.p. zależy w rzeczywistości od aktywności organów egzekucyjnych. Przerwanie biegu przedawnienia nastąpi dopiero, gdy wszczęto postępowanie egzekucyjne i zastosowano jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., o którym podatnik został zawiadomiony. W przeciwieństwie do poprzednio obowiązującego stanu prawnego, organy muszą wykazać się aktywnością polegającą na stosowaniu środków egzekucyjnych, tj. zajęciu określonych aktywów majątkowych dłużnika. Do przerwania biegu przedawnienia niezbędne jest spełnienie dwóch przesłanek: zastosowanie środka egzekucyjnego i powiadomienie podatnika o tej czynności. Takie stanowisko wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.06.2011 roku, sygn. akt P 26/10.
Zdaniem Skarżącego, powiadomienie w niniejszej sprawie miało miejsce natomiast zastosowanie środka egzekucyjnego i doprowadzenie do zajęcia składników majątkowych Skarżącego nie miało miejsca, o czym świadczy m.in. uzyskane przez dłużnika zaświadczenie z Banku C S.A. A zatem nie doszło do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego przez organy celne i egzekucyjne, a co za tym idzie zobowiązanie ciążące na nim przedawniło się.
Dalej Skarżący wskazał, że przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w dniu 6 listopada 2014 r. dotyczył również zajęcia m.in. rachunku bankowego w Banku B S.A. Skarżący wskazał, iż właścicielem rachunku bankowego w banku B SA nie jest on, a jego żona, na dowód czego załączył zaświadczenie z banku B z dnia 24 marca 2015 r. W niniejszej sprawie doszło zatem do zajęcia rachunku bankowego nie należącego do zobowiązanego, a do osoby trzeciej. Zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny był więc niedopuszczalny. Skarżący podkreślił, że między nim a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa. Umowa majątkowa wraz z oświadczeniem została załączona do zażalenia z dnia 19 stycznia 2015 r.
Końcowo Skarżący wskazał, że tytuł wykonawczy wystawiono w związku z postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2014 r., nadającym rygor natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Celnej Skarżący wyjaśnił, iż złożył również skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, a także na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 stycznia 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży na terytorium kraju, następującej po pierwszej sprzedaży, samochodu osobowego AUDI A4.
Do skargi dołączono zaświadczenie z Banku C SA oraz z Banku B SA.
8. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje:
9.1. Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych decyzji.
9.2. Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.
Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 marca 2015 r., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego.
9.3. W ocenie Sądu spór w niniejszej sprawie dotyczy w swojej istocie rozstrzygnięcia, czy organ egzekucyjny miał obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne, na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.
Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W piśmie zawierającym wniosek o umorzenie postępowania Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka umorzenia postepowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., gdyż przed wystawieniem wskazanego tytułu wykonawczego nie doręczono zobowiązanemu upomnienia.
Ponadto w zażaleniu na postanowienie o odmowie umorzenia postepowania egzekucyjnego Skarżący wskazał na zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, bowiem zajęty został rachunek w Banku B S.A. należący do żony Skarżącego, a nie do zobowiązanego.
Dodatkowo w skardze Skarżący podniósł zarzut prowadzenia postepowania egzekucyjnego pomimo wygaśnięcia zobowiązania ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego.
W ocenie Sądu powyżej przedstawiona argumentacja strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
9.4. Na wstępie poniższych rozważań wskazać należy, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o nieprowadzeniu już postępowania. Instytucja ta kończy postępowanie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane w sposób enumeratywny w art. 59 § 1 u.p.e.a. Przy czym wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 §1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania.
W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko strony skarżącej wskazujące na zasadność umorzenia postępowania ze względu na brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
Należy wskazać, że w myśl art. 15 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Te szczególne przepisy są zamieszczone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2014 r., poz. 1494).
Powołane rozporządzenie ogłoszone zostało w dniu 31 października 2014 r., a zgodnie z § 4 weszło w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, tj. w dniu 1 listopada 2014, czyli obowiązywało w dniu wystawiania wskazanego tytułu wykonawczego.
W ocenie Sądu słusznie Dyrektor Izby Celnej a następnie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdzili, że w niniejszej sprawie znalazł zastosowanie § 2 pkt 3 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym, egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych wynikających z orzeczeń, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie egzekwowana należność została określona w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2014 r. a postanowieniem z dnia 13 października 2014 r. organ ten nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wymagalności.
Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości zatem, że w rozpoznawanej sprawie brak było, po stronie organu, obowiązku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony co do konieczności umorzenia postepowania ze względu na zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku B S.A.
Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny skierował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 10 listopada 2014 r. w Banku A BP S.A. w S. i Banku B S.A. w K.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ zastosował dopuszczalny środek egzekucyjny przewidziany w art. 80 powołanej ustawy.
Sąd w tym miejscu pragnie podkreślić, że analiza akt sprawy wskazuje, że organ egzekucyjny nie zmierzał do zajęcia rachunku bankowego należącego do żony Skarżącego, co bezsprzecznie wynika z treści zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku B S.A. (akta administracyjne – karta 12), gdzie jako zobowiązanego wskazano Skarżącego. Wskazać również należy, że w odpowiedzi na powyższe Bank B S.A. pismem z dnia 3 grudnia 2014 r. stwierdził, że nie prowadzi rachunków dla wskazanego podmiotu, co czyni zajęcie bezskutecznym.
Mając powyższe na uwadze zasadne jest stanowisko organów co do braku istnienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
Również nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony zarzut przedawnienia, bowiem w niniejszej sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołanym przepisem bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.
Zawiadomieniem z dnia 10 listopada 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącego w Banku A S.A. Zawiadomienie te doręczono Bankowi A w dniu 21 listopada 2014 r. Odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu w dniu 20 listopada 2014 r.
Tym samym w świetle powołanego art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej skutecznie przerwano bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za 2009 r.
9.5. Zdaniem Sądu, powoływanie się przez Skarżącego na okoliczność zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2014 r. oraz decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 stycznia 2015 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 października 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży na terytorium kraju, następującej po pierwszej sprzedaży, samochodu osobowego AUDI A4, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, albowiem, jak już wskazano uprzednio, przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 marca 2015 r., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego.
9.6. Sąd wskazuje ponadto, że dołączone do skargi dowody z dokumentów w postaci zaświadczeń z Banku C SA oraz z Banku B SA. pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, albowiem w toku postępowania egzekucyjnego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego skierowano pismem z dnia 10 listopada 2014 r. do Banku A S.A. (karta 13 akt administracyjnych), a nie do Banku C S.A., natomiast zaświadczenie z Banku B S.A. dotyczy rachunku bankowego J. R.j, a nie Skarżącego.
9.7. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło