I SA/Gd 746/12

WyrokWSA w Gdańsku2012-11-21

Skład orzekający: Elżbieta Rischka, Małgorzata Tomaszewska, Ewa Wojtynowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sądowy zarządca nieruchomości, który zawiera umowy dzierżawy w imieniu własnym, ale na rzecz właścicieli nieruchomości, jest podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu czynszów dzierżawnych, czy też jego obrotem jest wyłącznie przyznane mu przez sąd wynagrodzenie za sprawowanie zarządu?
Ratio decidendi
Sądowy zarządca nieruchomości, który zawiera umowy dzierżawy w imieniu własnym, ale na rzecz właścicieli nieruchomości, nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu czynszów dzierżawnych. Czynsz dzierżawny stanowi obrót właścicieli nieruchomości, a obrotem zarządcy jest wyłącznie przyznane mu przez sąd wynagrodzenie za sprawowanie zarządu. Działania zarządcy w zakresie zawierania i wykonywania umów dzierżawy mieszczą się w ramach czynności zarządu i są wykonywane na rzecz właścicieli, którzy są beneficjentami tych umów.
Stan faktyczny
Skarżący, M. K., pełnił funkcję sądowego zarządcy nieruchomości i w tym charakterze zawierał umowy dzierżawy nieruchomości w imieniu własnym, ale na rzecz właścicieli. Organy podatkowe uznały, że przychody z tych umów dzierżawy stanowią obrót skarżącego podlegający opodatkowaniu VAT. Skarżący kwestionował to stanowisko, twierdząc, że jego obrotem jest jedynie wynagrodzenie przyznane mu przez sąd, a opodatkowanie czynszów dzierżawnych jako jego obrotu prowadziłoby do podwójnego opodatkowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. i orzekł, że decyzja nie może być wykonana, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. K na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G z dnia 27 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2005 r. do listopada 2007 r. oraz od stycznia do sierpnia 2008 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G na rzecz skarżącego kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez M.K. od 32 decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 18 listopada 2011 r. określających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2005 r. do listopada 2007 r. oraz od stycznia do sierpnia 2008 r., utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wydał w dniu 18 listopada 2011 r. decyzje określające M.K., zwanemu dalej podatnikiem lub skarżącym, wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 2005 r. w kwocie 640,00 zł, styczeń 2006 r. w kwocie 622 zł, luty 2006 r. w kwocie 622 zł, marzec 2006 r. w kwocie 622 zł, kwiecień 2006 r. w kwocie 622 zł, maj 2006 r. w kwocie 424 zł, czerwiec 2006 r. w kwocie 424 zł, sierpień 2006 r. w kwocie 433 zł, wrzesień 2006 r. w kwocie 433 zł, październik 2006 r. w kwocie 433 zł, listopad 2006 r. w kwocie 433 zł, grudzień 2006 r. w kwocie 433 zł, styczeń 2007 r. w kwocie 289 zł, luty 2007 r. w kwocie 289 zł, marzec 2007 r. w kwocie 289 zł, kwiecień 2007 r. w kwocie 289 zł, maj 2007 r. w kwocie 289 zł, czerwiec 2007 r. w kwocie 289 zł, lipiec 2007 r. w kwocie 433 zł, sierpień 2007 r. w kwocie 433 zł, wrzesień 2007 r. w kwocie 433 zł, październik 2007 r. w kwocie 433 zł, listopad 2007 r. w kwocie 433 zł, styczeń 2008 r. w kwocie 289 zł, luty 2008 r. w kwocie 289 zł, marzec 2008 r. w kwocie 289 zł, kwiecień 2008 r. w kwocie 289 zł, maj 2008 r. w kwocie 289 zł, czerwiec 2008 r. w kwocie 289 zł, lipiec 2008 r. w kwocie 220 zł, sierpień 2008 r. w kwocie 220 zł. Organ ustalił, że M.K., jako zarządca sądowy nieruchomości położonych w Dz. stanowiących własność P.P. ([...]) oraz własność A Sp. z o.o. ([...]), we wskazanych okresach rozliczeniowych wystawił faktury dokumentujące dzierżawę nieruchomości objętych sprawowanym zarządem. Wskazane faktury VAT dotyczyły wykonywania następujących umów dzierżawy, zawartych przez M.K. z: W.K. (umowa z dnia 4 marca 2005 r., której przedmiotem była dzierżawa nieruchomości zabudowanej położonej w M. przy ul. W.); H.C. (umowa z dnia 1 marca 2005 r., której przedmiotem była dzierżawa nieruchomości zabudowanej domkiem letniskowym położonej w Dz.); S.J. (umowa z dnia 21 lutego 2005 r., której przedmiotem była dzierżawa nieruchomości zabudowanej położonej w Dz., na której znajdował się m.in. budynek zajazdu "[...]"). Ponadto z tytułu sprawowania zarządu sądowego skarżący otrzymał wynagrodzenie ustalone przez Sąd Rejonowy w K. Zdaniem organu podatkowego, skarżący spełnia przesłanki do uznania go za podatnika podatku od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U z 2004 r. nr 54, poz. 535 ze zm.)., zwanej dalej ustawą o VAT. Zarówno kwoty uzyskane z tytułu najmu/dzierżawy, jak i wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług polegających na zarządzie nieruchomościami, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług stanowiąc obrót, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ww. ustawy. Ponieważ podatnik nie prowadził ewidencji sprzedaży ani nie złożył deklaracji dla podatku od towarów i usług za wskazane okresy rozliczeniowe, organ pierwszej instancji dokonał rozliczenia należnego podatku w sposób wskazany powyżej. Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpatrzeniu odwołania podatnika, utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Wskazał, że przedmiotem sporu jest zasadność opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności wykonywanych przez sądowego zarządcę nieruchomości, a w szczególności sposób określenia podstawy opodatkowania poprzez zaliczenie do obrotu kwot z tytułu odpłatnego świadczenia usług dzierżawy wykonywanych w ramach sprawowanego zarządu wykazanego w fakturach wystawionych przez sądowego zarządcę w imieniu dłużników. Poza sporem pozostaje natomiast opodatkowanie kwot wynagrodzenia przekazanych sądowemu zarządcy przez sąd za sprawowany zarząd nieruchomościami. Odnosząc się do kwestii spornej organ wskazując na art. 15 ust. 1, 2 i 3 ustawy o VAT stwierdził, że zarządca nieruchomości wypełnia wszystkie przesłanki działalności gospodarczej określone we wskazanych wyżej przepisach tj. samodzielności prowadzonej działalności, odpowiedzialności za jej efekty, odpłatności. Według organu odwoławczego w kontekście przepisów kodeksu cywilnego stanowiących podstawę działalności zarządcy nieruchomości oczywiste jest, że zarządca działa wobec osób trzecich we własnym imieniu, jak również, że nie jest on przedstawicielem właścicieli, albowiem działa w imieniu własnym na podstawie umocowania sądowego. Dalej organ wskazał, że czynności, przedmiotem których są zawierane przez zarządcę w imieniu własnym umowy dzierżawy generują konkretny obrót. Skoro zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2 - 22, art. 30 - 32, art. 119 oraz art. 1 ust. 4 i 5, a obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku, kwota należna zaś obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy (obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku), to zdaniem organu w okolicznościach niniejszej sprawy jest to obrót zarządcy nieruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że podatek od towarów i usług należny za okres dzierżawy winien być rozliczany i uiszczany przez sądowego zarządcę jako podatnika podatku od towarów i usług z kwot przekazywanych mu z tytułu realizacji zawartych przez niego w imieniu dłużników umów dzierżawy. Jak wynika z akt sprawy, w latach 2005-2006 przychody z dzierżawy wpływały na wyodrębnione dla zarządu konto, natomiast w latach 2007-2008 wpływały bezpośrednio na konto depozytowe sądu. Zdaniem organu, należny podatek VAT skarżący powinien był przekazywać bezpośrednio właściwemu organowi podatkowemu, a nie na konto depozytowe sądu. W ocenie organu, w sprawie nie miało też zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 113 ustawy o VAT. W dniu 1 lipca 2005 r. skarżący przekroczył wartość sprzedaży uprawniającą do skorzystania z powyższego zwolnienia, tj. kwotę 43.800 zł. Usługi dzierżawy opodatkowane zostały na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o VAT stawką podatku w wysokości 22%. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obrotem podatnika z racji pełnienia funkcji zarządcy nieruchomości było przyznane przez Sąd i otrzymane wynagrodzenie, a żadnych innych przychodów skarżący w tym okresie nie uzyskiwał. Organy podatkowe bezpodstawnie zaliczyły do obrotu podatnika kwoty zawarte w fakturach wystawianych przez zarządcę w imieniu dłużników dla osób, które były dzierżawcami. Takie stanowisko zdaniem skarżącego oznacza, że ten sam obrót zostałby opodatkowany dwukrotnie: jako obrót właściciela nieruchomości i jako obrót zarządcy. Zarządca nieruchomości wystawia faktury w imieniu dłużnika i na jego rachunek w takim samym trybie jak organy egzekucyjne (art. 18 ustawy o VAT oraz § 23 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 68, poz. 360). Faktury wystawiane przez zarządcę spełniały wymogi rozporządzenia, zawierały bowiem określenie zarządcy, a w miejscu określonym dla sprzedawcy zawierały nazwę i adres dłużnika. Skarżący podkreślił, że wskutek ustanowienia sądowego zarządu nieruchomości po stronie dłużników zmiana zaszła wyłącznie w zakresie ograniczenia możliwości zarządzania własnymi finansami, natomiast w zakresie podlegania obowiązkowi podatkowemu w podatku od towarów i usług żadna zmiana nie zaszła. Powołując się na art. 113 ustawy o VAT skarżący podniósł, że pełniąc funkcję zarządcy nieruchomości w żadnym z okresów podatkowych w okresie objętym kontrolą nie uzyskał obrotów, które powodowałyby powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług. W latach 2004-2008 z tytułu wykonywania czynności zarządcy sądowego nieruchomości uzyskał przychody: w 2004 r. – 0 zł, 2005 r. – 8.148 zł, 2006 r. – 3.267 zł, 2007 r. – 0 zł, 2008 r. – 19.200 zł. Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2012 r., I FSK 820/11, w którym Sąd ten wskazał, że sytuacja zarządcy jest analogiczna do sytuacji syndyka, co do którego nie ma wątpliwości, że jego obrotem jest wyłącznie wynagrodzenie przyznane przez sąd. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że podjęte rozstrzygnięcie znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa i zgodne jest z linią orzecznictwa, która obowiązywała w dacie jego podjęcia, dlatego zarzut rażącego naruszenia prawa jest nieuzasadniony. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie było znane uzasadnienie wyroku NSA z dnia 2 kwietnia 2012 r., I FSK 820/11, który zapadł w identycznym stanie faktycznym. Na marginesie organ odwoławczy wskazał, że w wyroku tym NSA nie zanalizował stanu faktycznego sprawy w kontekście faktycznego wykonywania czynności opisanych zawartymi umowami dzierżawy. W niniejszej sprawie umowy te zawarte zostały z dzierżawcami przez skarżącego jako wydzierżawiającego. Istotne jest zatem, kto faktycznie świadczył usługi udokumentowane spornymi fakturami, a w tej kwestii Sąd w wyroku z dnia 2 kwietnia 2012 r. nie wypowiadał się. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Jak wynika z akt sprawy, skarżący jako zarządca nieruchomości zawarł następujące umowy dzierżawy: z W.K. (umowa z dnia 4 marca 2005 r., której przedmiotem była dzierżawa nieruchomości zabudowanej położonej w M. przy ul. W.); z H.C. (umowa z dnia 1 marca 2005 r., której przedmiotem była dzierżawa nieruchomości zabudowanej domkiem letniskowym położonej w Dz.); z S.J. (umowa z dnia 21 lutego 2005 r., której przedmiotem była dzierżawa nieruchomości zabudowanej położonej w Dz., na której znajdował się m.in. budynek zajazdu "[...]"). Jako Wydzierżawiający w umowach tych wskazany został M.K. działający jako zarządca nieruchomości stanowiących własność odpowiednio A Sp. z o.o. lub P.P. Z tytułu wykonywania powyższych umów skarżący wystawiał faktury, w których jako sprzedawcę wskazywał właściciela nieruchomości. Faktury te podpisywane były przez skarżącego ze wskazaniem pełnionej przez niego funkcji zarządcy nieruchomości. Zdaniem organów podatkowych obu instancji kwoty otrzymane z tytułu powyższych faktur stanowią obrót skarżącego z tytułu świadczenia przez niego usług dzierżawy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o VAT. Zdaniem z kolei skarżącego, kwoty te nie stanowią jego obrotu, bowiem umowy zawierane i wykonywane były przez niego na rzecz dłużników – właścicieli nieruchomości. W sporze tym należy przyznać rację stronie skarżącej. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie ulega wątpliwości, że skarżący świadczył usługi w postaci czynności ustanowionego sądownie zarządu obejmujące – najogólniej rzecz ujmując - zarządzanie i administrowanie nieruchomościami. Jest przy tym oczywiste, co zresztą zgodnie przyznają obie strony sporu, że skarżący świadcząc te usługi spełnia przesłanki określone w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT. Wykonuje bowiem samodzielnie działalność gospodarczą jako usługodawca. Nie powinno również budzić wątpliwości, że jedną z takich czynności jest zawieranie na rzecz dłużników (właścicieli nieruchomości oddanych w zarząd) umów dzierżawy i podejmowanie działań niezbędnych do wykonania tych umów, w szczególności dotyczących należności czynszowych. Zasadnicze znaczenie ma ustalenie, które z tych działań łączących się z dzierżawą lokali powinny być uznane za podlegającą opodatkowaniu usługę świadczoną przez zarządcę. Wymaga to rozważenia, jaki charakter mają czynności zarządcy nieruchomości wyznaczonego przez sąd oraz co stanowi obrót takiego zarządcy. W kwestii tej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 kwietnia 2012 r., I FSK 820/11 i z dnia 28 czerwca 2012 r., I FSK 1538/11. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd i argumentację zawartą w uzasadnieniach powyższych wyroków, opierając na nich zasadniczą część swoich rozważań. W punkcie wyjścia odnotować należy, że zgodnie z art. 931 § 2 K.p.c. sąd odejmuje dłużnikowi zarząd zajętą w toku egzekucji nieruchomością i ustanawia innego zarządcę, jeśli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga. Unormowania zawarte w art. 935 – 941 K.p.c., szczegółowo określają pozycję prawną zarządcy. Zarządca nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma prawo pobierać zamiast właścicieli pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne. W sprawach wynikających z zarządu nieruchomością zarządca może pozywać i być pozywany. Zarządcy wolno zaciągać tylko takie zobowiązania, które mogą być zaspokojone z dochodów z nieruchomości i są gospodarczo uzasadnione (vide art. 935 § 1 i 2 k.p.c.). Do wydzierżawiania nieruchomości potrzebna jest zgoda stron, a w jej braku – zezwolenie sądu (vide zdanie ostatnie art. 936 k.p.c.). Zarządca nieruchomości składa sądowi w wyznaczonych terminach co najmniej raz w roku oraz po ukończeniu zarządu sprawozdania ze swych czynności, jak również udokumentowane sprawozdania rachunkowe. Sąd zatwierdza sprawozdania zarządcy albo odmawia ich zatwierdzenia w całości lub w części (art. 937 k.p.c.). Zarządca odpowiada za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków. Może być ukarany grzywną przez sąd w razie nie złożenia w terminie sprawozdania lub nie wykonania innych wydanych przez sąd poleceń ( art. 939 k.p.c.). Wysokość wynagrodzenia zarządcy określa sąd odpowiednio do nakładu pracy i dochodowości nieruchomości. Roszczeń o wynagrodzenie za sprawowanie zarządu i o zwrot poniesionych w związku z zarządem wydatków nie można dochodzić powództwem (vide art. 939 § 1 i 4 k.p.c). W art. 940 k.p.c. określona została też kolejność pokrywania przez zarządcę wydatków z dochodów z nieruchomości. Z art. 941 K.p.c. wynika, środki pieniężne uzyskane w trakcie wykonywania zarządu, a stanowiące dochód z nieruchomości, przede wszystkim służą zaspokojeniu należności wymienionych w art. 940, a ich nadwyżka włączana jest do sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości podlegającej podziałowi między wierzycieli lub przekazywana jest dłużnikowi w razie umorzenia egzekucji. Brzmienie powyższych przepisów wyraźnie wskazuje zatem, że zarządca sądowy co prawda działa na zlecenie sądu, jednak czyni to na rzecz właścicieli nieruchomości. To właściciele, a w razie braku ich zgody sąd, mają decydujący głos w sprawie sposobu korzystania z nieruchomości, w tym także w sprawie zawarcia umów dzierżawy. Także oni są beneficjentami zawartych umów dzierżawy, jak i wszelkich innych dochodów z nieruchomości, są one bowiem przeznaczane na pokrycie, bardzo ogólnie rzecz ujmując, ich zobowiązań związanych z postępowaniem egzekucyjnym. Zarządca sądowy otrzymuje wynagrodzenie za wykonywane czynności, które określane jest przez sąd. W ramach wykonywanych czynności zarządu, mimo kontroli ze strony sądu jest samodzielny, ponosi też odpowiedzialność za wykonywane w ramach zarządu czynności. Odbiorcami usług zarządcy są więc właściciele nieruchomości, co do której ustanowiony został zarząd przez sąd. W sytuacji, gdy zarządca działa w imieniu własnym, ale na rzecz właścicieli nieruchomości, to wbrew temu, co przyjęły organy w niniejszej sprawie, czynności wykonywane z tytułu zawartych przez zarządcę umów dzierżawy nie można odrywać od czynności samego zarządu, dzierżawa nieruchomości bowiem odbywa się w ramach czynności zarządu. Takie oderwanie czynności wykonywanych w ramach zawartych umów dzierżawy jest nie do pogodzenia nie tylko z samym charakterem czynności wykonywanych przez zarządcę wyznaczonego przez sąd, ale przede wszystkim z definicją obrotu zawartą zarówno w przepisach krajowych jak i wspólnotowych. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2 -22, art. 30 -32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Art. 29 ust. 1 ustawy o VAT jest implementacją art.11 część A ust.1 lit. a) dyrektywy 77/338/EWG obecnie art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE. W myśl tego przepisu w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74-77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia. W orzecznictwie ETS wskazuje się, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podstawa opodatkowania byłaby wyższa od kwoty, którą podatnik faktycznie otrzymuje (wyrok w sprawie C 427/98 Komisja Europejska przeciwko republice Federalnej Niemiec). Zasadą jest, że podstawa opodatkowania nie może przewyższać kwoty wynagrodzenia należnego z tytułu dostawy. Wynagrodzeniem zarządcy sądowego jest wynagrodzenie przyznane jemu przez sąd, to więc wynagrodzenie stanowi jego obrót, a nie należności z umów dzierżawy, z których zobowiązany jest się wyliczyć wobec właścicieli nieruchomości. Sytuacja jego w tym przypadku nie odbiega więc od sytuacji syndyka, co do którego nie ma wątpliwości, że obrotem jego jest wynagrodzenie przyznane mu przez sąd. Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku z dnia 2 kwietnia 2012 r. I FSK 820/11, wskazując, że sytuacja zarządcy nieruchomości wyznaczonego przez sąd jest podobna do sytuacji syndyka, zarządcy, czy nadzorcy sądowego powoływanych przez sąd w trybie ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60 poz. 535 ze zm.). W odniesieniu do syndyka w piśmiennictwie przyjmuje się, że syndyk jest samodzielnym organem postępowania upadłościowego powołanym przez sąd w celu realizacji zadań ściśle przez prawo upadłościowe określonych pod nadzorem sędziego-komisarza i sądu, w interesie wierzycieli i upadłego, syndyk działa na zlecenie sądu wyrażone w postanowieniu o jego powołaniu. Wykonywanie tego zlecenia jest przez sąd oceniane oraz wynagradzane (vide A. Hrycaj, Odpowiedzialność syndyka masy upadłości, Prawo Spółek, nr 9/2003, s. 41). W wyroku z 25 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 323/09 opubl. w LEX nr 579780 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że syndyk w sensie materialnoprawnym działa w interesie wierzycieli, a także upadłego, co oznacza, że podejmuje w tym postępowaniu czynności, z których podmioty te uzyskują jakąś korzyść, z czego oczywiście nie wynika, że wszystkie czynności wykonywane przez syndyka w tym postępowaniu są realizowane po ich myśli, gdyż syndyk częstokroć, musi swoimi poczynaniami godzić sprzeczne interesy uczestników tego postępowania. A zatem w tym znaczeniu w jakim wierzyciele oraz upadły są odbiorcami czynności syndyka, w wyniku których odnoszą korzyść majątkową (chociażby tylko potencjalną) - są oni beneficjentami usługi syndyka, jako organu realizującego zadania nałożone na niego przepisami prawa upadłościowego i naprawczego - realizowanej w oparciu o zlecenie sądu. Podsumowując należy stwierdzić, że to właściciele nieruchomości są usługobiorcami, a przedmiotem usługi są czynności zarządu. Jedną z tych czynności jest bezspornie zawieranie na rzecz właścicieli umów dzierżawy i podejmowanie działań niezbędnych do wykonania tych umów. Nie ma jednak racji Dyrektor Izby Skarbowej podnosząc w odpowiedzi na skargę, że skoro umowy dzierżawy zawarte zostały przez zarządcę nieruchomości i przez niego były wykonywane, to przychody z tego tytułu powinny zostać zaliczone do jego obrotu, jak już bowiem wyżej wskazano, zarówno zawarcie umów jak i ich wykonywanie następuje na rzecz właścicieli nieruchomości, w ramach czynności samego zarządu. Skarżący jako zarządca nie osiąga żadnych korzyści z dzierżawy, skoro musi się rozliczyć z umów zawieranych na rzecz właścicieli. Korzyść ta nie stanowi więc dla niego kwoty należnej w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o VAT i tym samym nie powiększa jego obrotu. W świetle wcześniejszych ustaleń nie powinno zatem budzić wątpliwości, że wspomniana wyżej kwota "całości świadczenia" w przypadku zarządcy sądowego obejmuje jedynie wynagrodzenie za "usługę zarządu" i nie może być zwiększana o żadne dodatkowe składniki, w szczególności o kwoty wpłat dokonywanych przez dzierżawców, gdyż do zabiegu takiego brak dostatecznej podstawy prawnej. Nie można przypisać skarżącemu statusu podatnika podatku VAT z tytułu umów dzierżawy z tego tylko powodu, że to on występuje w obrocie reprezentując interesy właścicieli. Tego rodzaju stan rzeczy wynika wszak z przywołanych uregulowań dotyczących zarządu nieruchomością, które nie mogą zmienić ekonomicznego sensu dokonywanych czynności, a co za tym idzie wpłynąć na zakres i wysokość obowiązku podatkowego. Obciążenie zarządcy nieruchomości obowiązkiem uiszczenia podatku od towarów i usług od kwot wpłat dokonywanych przez dzierżawców oznaczałoby oderwanie obowiązku podatkowego od czynności podlegających opodatkowaniu. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe rozważania Sądu. Kwoty uzyskane z tytułu wykonywania w ramach sprawowanego zarządu umów dzierżawy nie stanowią obrotu zarządcy w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy VAT. Obrotem takim są jedynie kwoty uzyskane z tytułu wynagrodzenia otrzymanego za sprawowanie sądowego zarządu nieruchomościami. W tej sytuacji organ zobowiązany będzie też ponownie rozważyć kwestię opodatkowania przychodu skarżącego w świetle art. 113 ustawy o VAT. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) uchylił zaskarżoną decyzję. Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W trzecim punkcie wyroku Sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło