I SA/Gd 86/26
WyrokWSA w Gdańsku2026-03-11
Skład orzekający: Małgorzata Gorzeń, Zbigniew Romała, Joanna Zdzienicka - Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych powinien zostać uwzględniony, gdy zobowiązany posiada majątek, stałe źródło dochodu (emerytura, wynajem mieszkania) i potencjalną możliwość podjęcia pracy, mimo trudnej sytuacji zdrowotnej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły umorzenia kosztów egzekucyjnych. Mimo trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego, nie stwierdzono wystąpienia przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" ani "interesu publicznego", ponieważ skarżący dysponuje majątkiem, stałym źródłem dochodu (emerytura, wynajem mieszkania) i potencjalną możliwością podjęcia pracy, co pozwala na spłatę zadłużenia. Umorzenie kosztów egzekucyjnych w takich okolicznościach byłoby sprzeczne z interesem publicznym i zasadą równości wobec prawa.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych, powołując się na trudną sytuację zdrowotną (po operacji nowotworu) oraz zamiar spłaty głównego długu z pomocy rodziny i wynajmu mieszkania. Organy administracji odmówiły umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącego majątku (mieszkanie, samochód), stałe dochody (emerytura, planowany dochód z wynajmu) oraz potencjalną możliwość podjęcia pracy. Skarżący wniósł skargę, podnosząc, że organy nie wzięły pod uwagę wszystkich okoliczności, w tym trwającego sporu prawnego o zwrot nadpłaconych kwot, który wpływa na jego płynność finansową.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.) Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 listopada 2025 r. nr 2201- IEE.7192.2.294.2025.EW w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 listopada 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IAS" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez J.P. (dalej: "Wnioskodawca" "Skarżący" lub "Strona"), na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. (dalej: "Dyrektor Oddziału ZUS" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 6 sierpnia 2025 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775) - dalej jako "k.p.a." oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.) - dalej jako "u.p.e.a.", utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
Wnioskiem z dnia 2 czerwca 2025 r. Skarżący zwrócił się do Dyrektora ZUS
na podstawie art. 64e u.p.e.a. o umorzenie wszystkich należnych kosztów egzekucyjnych przypadających organowi egzekucyjnemu, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji w ramach pomocy de minimis.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, pismem z dnia 25 lipca 2025 r. organ zawiadomił Stronę o jego zakończeniu i pouczył o przysługującym prawie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Pismem z dnia 28 lipca 2025 r. Strona w piśmie ogólnym wskazała, iż jej sprawa dotyczy wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych i odrębnego wniosku o częściową spłatę większej części długu głównego z pozostałą częścią rozłożoną na raty.
Strona wyjaśniła, iż wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych złożyła
z założeniem, że decyzja o umorzeniu zawierałaby datę umorzenia z jednoczesnym warunkiem wcześniejszej, jednorazowej spłaty większej części długu głównego
(tj. kwota [...]). Umorzenie nastąpiłoby po spłacie tej części w wysokości określonej
w odrębnie złożonym wniosku dotyczącym spłaty ww. należności głównej wraz
z rozłożeniem pozostałej jego mniejszej części (tj. 54.000 zł) na 60 rat, a w pomoc
w spłacie zadłużenia w tej wersji zaangażowałaby się rodzina.
W dodatkowej korespondencji z dnia 4 sierpnia 2025 r. Wnioskodawca poprosił, aby przy podejmowaniu decyzji dotyczącej umorzenia kosztów egzekucyjnych wzięto pod uwagę także jego obecną trudną sytuację zdrowotną, gdyż jak m. in. wskazał jest po operacji nowotworu, która odbyła się 9 czerwca 2025 r. Obecnie przechodzi rekonwalescencję i prawdopodobnie czeka go dalsze leczenie onkologiczne, w związku z podejrzeniami zmian nowotworowych. Nadto, Wnioskodawca wskazał, że z uwagi na jego trudną sytuację, najbliższa rodzina postanowiła wspomóc go w spłaceniu większości długu głównego i jego części na raty.
W dniu 6 sierpnia 2025 r. Dyrektor Oddziału ZUS odmówił J.P. umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie 19.034,79 zł.
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż Strona prowadziła działalność gospodarczą, która od dnia 1 stycznia 2020 r. została zawieszona. Na koncie rozliczeniowym Strony figuruje zadłużenie z tytułu kosztów egzekucyjnych, które powstały w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wykazanych w sentencji postanowienia i dokonaniem na ich podstawie zajęć.
Kwota kosztów egzekucyjnych została zweryfikowana i ustalona według znowelizowanych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzonych ustawą z 4 lipca 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 poz. 1553), które weszły w życie 20 lutego 2021r.
Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wykazała, iż Wnioskodawca nie pracuje zarobkowo. Otrzymuje emeryturę w wysokości 1.762,47 zł brutto, z której dokonywane są potrącenia egzekucyjne w kwocie 272,82 zł na rzecz komornika sądowego. Od lipca 2025 r. będzie posiadał dochód z innych źródeł
- tj. wynajmu mieszkania w wysokości 900 zł – 1.800zł. Oświadczył również, że jest żonaty i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.
Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wskazano na łączną kwotę 922,22 zł (522,22 zł z tytułu miesięcznych opłat oraz 400 zł z tytułu opłat eksploatacyjnych).
Wnioskodawca nie wykazał, aby korzystał ze świadczeń z opieki społecznej
i innych form pomocy. Poinformował, że posiadał zobowiązania pieniężne (inne) za okres 2020-2024 w łącznej kwocie 32.000 zł, które były objęte egzekucją i zostały spłacone do 30 maja 2025 r. Podał natomiast, że posiada samochód osobowy marki [...] z 2001r., co zostało potwierdzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 70 m2, położonego w [...], przy ul. [...] (nr KW [...]), który to majątek oszacował na kwotę [...] zł. Wnioskodawca ponadto wymienił składniki mienia ruchomego takie jak: lodówkę o wartości 700 zł, telewizor o wartości 600 zł, zmywarkę o wartości 700 zł oraz komputer o wartości 1000 zł.
Skarżący wspomniał również o prawomocnym wyroku wydanym na jego rzecz
w sprawie o sygn. akt [...] i nadmienił, że remont, który został przeprowadzony na niższych piętrach spowodował w jego w lokalu mieszkalnym uszkodzenie ścian, instalacji ogrzewania elektrycznego, a następnie ogrzewania gazowego. Z tego powodu zamierza dochodzić odszkodowania zarówno od wspólnoty, jak i dostawcy gazu.
Skarżący dodatkowo powołał się na swoją trudną sytuację zdrowotną.
W piśmie z 4 sierpnia 2025 r. poinformował o przebytej operacji nowotworu, która odbyła się 9 czerwca 2025r. i że obecnie przechodzi rekonwalescencję. Prawdopodobnie czeka go też dalsze leczenie onkologiczne.
Organ przy rozważaniach wskazał także, iż koszty egzekucyjne będące przedmiotem wniosku Strony związane są z dochodzeniem należności za okres 11.2004-10.2024. Zaległości są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W uzasadnieniu postanowienia organ wymienił czynności, które miały wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia oraz wskazał na podstawę prawna w oparciu o którą działał. Wskazał też przy tym, iż koszty egzekucyjne za okres 01.2020-09.2024 zostały przypisane w wyniku prawidłowo prowadzonego postępowania egzekucyjnego i zostały naliczone przed złożeniem przez Stronę dokumentu wyrejestrowującego płatnika składek.
W związku natomiast z tym, że Wnioskodawca posiada status przedsiębiorcy ZUS dokonał analizy wniosku także pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających
z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną.
Oceniając organ doszedł do wniosku, że spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki wynikające z ww. przepisu prawa gdyż:
1) należności z tytułu składek stanowią środki publiczne w rozumieniu ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024r., poz. 1530),
2) umorzenie następuje w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podmiotu,
a decyzja w sprawie przyznania pomocy zależy od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, 3) za pomoc publiczną uznawane jest wsparcie udzielane przedsiębiorcy na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku. Przesłankę tę uznaje się za spełnioną, jeżeli przedsiębiorca otrzymuje pomoc, której nie uzyskałby w normalnych warunkach rynkowych. Tak też byłoby w przypadku umorzenia należności.
4) udzielony przez ZUS środek może zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji oraz może wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Przedsiębiorca działa na rynku otwartym na konkurencję. Ponadto zakłócenie konkurencji dotyczy zarówno aktualnie istniejącej konkurencji, jak i zakłóceń potencjalnych - środek pomocowy może skutkować istotnymi trudnościami w wejściu na rynek dla przedsiębiorstw, które dopiero zechcą w nim uczestniczyć, jak też odwrotnie - wzmocnić pozycję przedsiębiorcy i umożliwić mu wejście na rynki innych Państw Członkowskich. Udzielenie pomocy de minimis jest możliwe wówczas, gdy łączna wartość pomocy deminimis dla jednego beneficjenta nie przekroczyła równowartości 300 tys. euro w okresie minionych 3 lat. Z akt sprawy wynika, że ww. wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 300 tys. euro.
W związku z powyższym organ stwierdził, że ewentualne umorzenie kosztów egzekucyjnych mogłoby w przypadku Wnioskodawcy stanowić pomoc de minimis.
Zdaniem Dyrektora Oddziału ZUS, analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała jednak okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie ww. przepisów. Organ wskazał, iż w sprawie nie wystąpił "ważny interes zobowiązanego".
W toku prowadzonego postępowania w sprawie o umorzenie kosztów egzekucyjnych, zdaniem organu, Strona nie udowodniła trudnej sytuacji materialno-bytowej, zdrowotnej czy rodzinnej, która mogłaby stanowić podstawę do umorzenia powstałych kosztów egzekucyjnych.
Za udokumentowane organ uznał problemy zdrowotne Skarżącego, jednak podniesione okoliczności miałyby zastosowanie wówczas, gdyby pozbawiały go możliwości pozyskiwania dochodu. W przypadku Strony ta przesłanka nie zachodzi, ponieważ dysponuje ona stałym źródłem utrzymania w postaci emerytury. W dalszym ciągu pozostaje przedsiębiorcą, którego działalność jest zawieszona. A ponadto, jak Strona sama poinformowała, zamierza (o ile stan zdrowia po operacji jej na to pozwoli), podjąć pracę w zawodzie.
W związku z tym brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia Skarżącemu uzyskiwanie środków pozwalających na spłatę kosztów egzekucyjnych.
Ustalenia Zakładu potwierdziły również, że ww. otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 1.762,47 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia egzekucyjne w kwocie 272,82 zł na rzecz komornika sądowego. Nie można zatem stwierdzić, że regulowanie zaległości w ramach wpłat egzekucyjnych pozbawia Stronę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, ponieważ ze świadczenia można potrącić na poczet zadłużenia tylko pewną część kwoty. Ponadto Skarżący wskazał, że od lipca 2025 r. będzie posiadał dochód z innych źródeł (wynajmu mieszkania) w kwocie 900 zł -1.800 zł.
Skarżący oświadczył także, że jest żonaty i samodzielne prowadzi gospodarstwo domowe. Poza tym, jak organ podał, w toku postępowania nie udowodniono, aby Strona podjęła działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego w formie dotacji, zasiłków lub innych form pomocy materialnej dotowanych ze środków instytucji socjalnych. Strona nie wykazała też, że korzysta z zasiłków stałych, okresowych czy celowych, dedykowanych rodzinom znajdującym się w ciężkiej sytuacji bytowej (np. na zakup opału, opłat za media czy zakup posiłków lub żywności).
Posiadanie natomiast innych zobowiązań nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. O ile spłata tychże zobowiązań była ważna, to nie powinna zostać pominięta spłata zadłużenia wobec organu.
Ponadto, jak organ podał, Strona nie zakończyła prowadzenia działalności gospodarczej a ją zawiesiła. Jak sama podała, zamierza również podjąć pracę
w zawodzie, o ile stan zdrowia jej na to pozwoli. Większą część zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek związaną z odsetkami i długiem głównym Strona zamierza dodatkowo spłacić ze środków, które otrzyma od najbliższej rodziny w postaci darowizny ok. 250.000 zł, a pozostałą część długu 50.000 zł zamierza uregulować
w ratach ze środków pieniężnych pochodzących częściowo z wynajmu.
Organ wspomniał także, że na przedstawioną sytuację materialną mają wpływ nie tylko comiesięcznie uzyskiwane dochody, ale także posiadany majątek. Strona pozostaje właścicielem lokalu mieszkalnego, posiadany zaś przez niego majątek prywatny Strona oszacowała na [...] zł.
Organ dokonując dalszych rozważań ocenił, że w sprawie nie wystąpiła także przesłanka interesu publicznego, gdyż istnieje możliwość spłaty zadłużenia
w przyszłości. Podjęcie natomiast decyzji o umorzeniu kosztów egzekucyjnych na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem nieuzasadnionym.
Z kolei uznaniowy charakter instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych oznacza, że postanowienie o umorzeniu kosztów egzekucyjnych przysługuje Dyrektorowi Oddziału ZUS, który w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek umorzeniowych może, ale nie ma obowiązku umorzyć należnych mu kosztów. Z kolei
w przypadku braku okoliczności potwierdzających wystąpienie przesłanek z art. 64e u.p.e.a., organ egzekucyjny ma ustawowy obowiązek odmówić umorzenia należnych mu kosztów.
Nie zgadzając się z podjętym przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięciem Skarżący złożył zażalenie.
Na skutek rozpatrzenia zażalenia Dyrektor IAS, po analizie akt sprawy uznał, że zaskarżone postanowienie należy utrzymać w mocy.
Na wstępie organ wskazał na treść art. 64e §1 i § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. Oceniając dalej organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 64e u.p.e.a. tj. interesu publicznego ani ważnego interesu zobowiązanego.
Wypowiadając się co do sposobu ich rozumienia, organ powtórzył, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącego z dnia 2 czerwca 2025 r., którym wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Złożony wniosek Skarżący uzasadnił tym, że:
- zamierza spłacić zobowiązanie w wysokości 250.000,00 zł ze środków otrzymanych od najbliższej rodziny, które otrzyma w postaci darowizny, pozostałą zaś część zadłużenia spłaci ratalnie m.in. z wynajmu mieszkania,
- umorzenie kosztów egzekucyjnych pozwoli na szybsze wydobycie się z pętli zadłużenia, tym bardziej, że jak Skarżący podał, jest po operacji usunięcia nowotworu,
prawdopodobnie czeka go dalsze leczenie onkologiczne,
- zadłużenie Skarżący zamierza spłacić wynajmując mieszkanie. Niestety wskutek zbiegu szeregu okoliczności nie udało się tego zamiaru zrealizować, m.in. z uwagi na wybuch epidemii COVID i konieczność opieki nad ojcem, który ostatecznie zmarł
w 2021r. a także z uwagi na szkody w lokalu spowodowane remontem klatki schodowej tj. uszkodzenie ścian, uszkodzenie ogrzewania elektrycznego i gazowego, a także odcięcie tych mediów.
Organ podał, iż z zebranych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji dokumentów i oświadczeń wynika, że:
1. na dzień wpływu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie Skarżący posiadał zaległości z tytułu:
1) ubezpieczenia społecznego za okresy: 11,12/2004, 09/2007, 01,05,09/2008, 01,05,0
9/2009, 01,05-12/2010, 01-04,08,12/2011, 04,11/2012, 02,06,10/2013, 02,06,08,12/201
4, 04,05,09/2015, 01,05,09,10/2016, 01,05,06,09,12/2017, 03,07,11/2018, 03,05,09,12/
2019, 04,08,11/2020, 03,07,09/2021, 01,05,09/2022, 01,04,09/2023, 01,04,06,09/2024,
2) ubezpieczenia zdrowotnego za okresy: 11/2007, 03,07,11/2008, 03,07,11/2009, 03,0
5-12/2010, 01-04,08,12/2011, 04,10,11/2012, 05,06,10/2013, 02,06,08,12/2014, 04,05,
06,09/2015, 01,05,09,10/2016, 01,05,06,09,12/2017, 03,07,11/2018, 03,05,09, 12/2019, 04,08,11/2020, 03,07,09/2021, 01,05,09/2022, 01, 04, 09/2023,01,04,06,09/2024,
3) fundusz pracy za okresy: 11/2004, 06/2006, 09/2009, 01,05-12/2010, 01-04,08,12/20
11, 04,08,11/2012, 03,06,10/2013, 02,06,08,12/2014, 04,05,09/2015, 01,05,09,10/2016 01,05,06,09,12/2017, 03,07,11/2018, 03,05,09/2019,
4) kosztów upomnienia w kwocie 771,20 zł;
5) oraz kosztów egzekucyjnych w kwocie 19.034,79 zł - przedmiot sprawy.
Wymienione zaległości w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami powstały w związku z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą, która pozostaje zawieszona od 1 stycznia 2020 roku.
Organ przypomniał, że Skarżący utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego
w kwocie 1.762,47 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia egzekucyjne
w kwocie 272,82 zł na rzecz komornika sądowego. Od 1 lipca 2025r. zamierza wynająć mieszkanie, z którego będzie uzyskiwać dochód w kwocie 900 zł -1.800 zł. Skarżący zamierza też, o ile stan zdrowia po operacji na to pozwoli, podjąć pracę w zawodzie.
J.P. jest żonaty, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem to kwota 922,22 zł.
Skarżący ponadto jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 70 m2, położonego w [...] którego wartość wynosi około [...] zł. Ponadto, posiada samochód osobowy marki [...] z 2001 r. oraz inne składniki mienia ruchomego, do których należą: lodówka o wartości 700 zł, telewizor o wartości 600 zł, zmywarka o wartości 700 zł oraz komputer o wartości 1000 zł,
Z oświadczeń Skarżącego wynika, że część należności ok. 250.000,00 zł na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Skarżący chciałby uregulować ze środków pozyskanych z darowizny od rodziny, która na ten cel weźmie kredyt, zaś pozostałą część ok. 60.000 zł ratalnie z ww. dochodów.
Analizując zasadność umorzenia Skarżącemu przedmiotowych kosztów egzekucyjnych na podstawie kryteriów określonych w przepisach art. 64e §1 i § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie. Organ stwierdził, że łącznie natomiast zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, dlatego ewentualne umorzenie kosztów egzekucyjnych mogłoby stanowić pomoc de minimis.
Stwierdzając, że nie wystąpił "ważny interes zobowiązanego" organ wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania Skarżący nie udowodnił trudnej sytuacji materialno-bytowej, zdrowotnej czy rodzinnej, która stanowiłaby podstawę do umorzenia powstałych kosztów egzekucyjnych. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwiała Skarżącemu spłatę zaległości, w tym kosztów egzekucyjnych. Podjęcie takiej decyzji byłoby przedwczesne i nieuzasadnione, zaś skorzystanie z prawa umorzenia uzasadnione jest wtedy, gdy faktycznie nie ma szansy na odzyskanie tych należności.
Problemy zdrowotne Skarżącego zostały udokumentowane i organ uznał, że są one dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji. Jednak brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia Skarżącemu uzyskiwanie środków pozwalających na spłatę kosztów egzekucyjnych, bowiem posiada on stałe źródło dochodu w postaci emerytury. Posiada również mieszkanie, które zamierza wynajmować. Organ wziął też pod uwagę fakt, że Skarżący pozostaje przedsiębiorcą, którego działalność jest zawieszona oraz oświadczenie, że zamierza (o ile stan zdrowia pozwoli) podjąć pracę w zawodzie. Nadto, organ wskazał, że na sytuację materialną ma również wpływ posiadany przez Skarżącego majątek w postaci lokalu mieszkalnego
o znacznej wartości.
Uznano zatem, że istnieje interes publiczny, który przemawia przeciwko umorzeniu zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych, bowiem jest możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości.
Organ wziął ponadto pod uwagę stanowisko Dyrektora Oddziału ZUS, w którym stwierdzono, iż sposób, w jaki Skarżący dysponował przychodami, nie może w chwili obecnej decydować o przyznaniu ulgi w spłacie należności. Zadłużenie jest wynikiem braku wywiązywania się z obowiązku regulowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Z kolei koszty egzekucyjne powstały w związku
z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym celem odzyskania nieopłaconych należności. Organ egzekucyjny jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych zobligowany jest do uwzględniania interesu publicznej, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. Zatem oceniając przesłankę "ważnego interesu publicznego" organ przyjął, że należy respektować wartości wspólne dla całego społeczeństwa, jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy. Tym samym w interesie publicznym jest to, by Państwo, pod względem obciążeń w zakresie zobowiązań publicznych stworzyło równe dla wszystkich warunki i zasady prowadzenia działalności gospodarczej. Wysokość kosztów egzekucyjny jak i zasady ich pobierania wynikają z przepisów prawa. Organ zgodził się też ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest szczególnego rodzaju ulgą stanowiącą odstępstwo od zasady równości traktowania zobowiązanych, a zatem jej stosowanie może mieć miejsce
w okolicznościach nadzwyczajnych, które w omawianej sprawie nie zaistniały. Umorzenie zaś kosztów egzekucyjnych stanowiłoby uprzywilejowaną pozycję Skarżącego w stosunku do podmiotów wywiązujących się z obowiązku terminowego opłacania należności publicznoprawnych.
Rozstrzygnięcie organu jest zatem wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie nie kwestionowano podniesionych przez Skarżącego okoliczności i faktów, niemniej, jak podał organ, po dokonaniu analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie uznano, że nie wystąpiły przesłanki do udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie. Nie stwierdzono, by egzystencja Skarżącego jako zobowiązanego była zagrożona, a spłata zadłużenia z tytułu kosztów egzekucyjnych pozbawiłaby możliwości zaspokojenia niezbędnych jego potrzeb życiowych.
Końcowo Dyrektor IAS ocenił, iż rozstrzygnięcie, w którym ustalono, że nie zaistniały przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych, zostało wydane po podjęciu wszelkich niezbędnych działań. Dokonano wystarczającego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy oraz zgromadzono niezbędny materiał dowodowy. Postępowanie zaś zostało przeprowadzone w sposób pełny i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Na postanowienie Dyrektora Izby z dnia 3 listopada 2025 r. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Wniósł on o uwzględnienie skargi i uchylenie rozstrzygnięcia:
- w związku z okolicznościami, o których zarówno Skarżący jak i organ II instancji nie wiedział oddalając skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 6 sierpnia 2025r.
- w związku z okolicznościami, których Dyrektor IAS nie wziął pod uwagę wydając decyzję o odmowie udzielenia ulgi.
W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że jest w sporze prawnym o zapłatę,
którego suma roszczenia dochodzi do [...] tys. zł (należność główna plus odsetki).
W dacie pisania uzasadnień do wniosku o przyznanie ulgi Skarżący nie wiedział, że sprawa wszczęta w maju 2025 r. przed Sądem Rejonowym w [...] o zwrot nadpłaconych kwot względem W. w [...] (ul. [...]) z winy Sądu, przeciągnie się przez kolejnych kilka miesięcy zanim się realnie rozpocznie, co spowodowało problem w zaplanowaniu spłaty długu względem ZUS. W związku z tym Skarżący zwrócił się o uchylenie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wraz z jednoczesnym zawieszeniem postępowania do czasu wydania wyroku w sprawie [...] toczącej się przed wspomnianym Sądem Rejonowym w [...]. Jednocześnie Skarżący zastrzegł, że gdyby WSA w Gdańsku w niniejszej sprawie nie przychylił się do jego wniosku o zawieszenie postępowania, Skarżący podtrzymuje swoje dotychczasowe argumenty i jednocześnie wnosi o uwzględnienie okoliczności, których zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji, utrzymujący w mocy zaskarżone postanowienie, nie wzięły pod uwagę, a związanych z wysokością rzeczywistego zadłużenia Skarżącego na rzecz ZUS .
W związku z powyższym Skarżący wniósł o uwzględnienie kosztów egzekucyjnych w wysokości adekwatnej do zadłużenia, uwzględniając okres zawieszenia działalności gospodarczej od 1 stycznia 2020 roku wskazując przy tym na decyzję Naczelnika US nr [...] oraz na k – 2 zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS. Dodatkowo Skarżący podał, iż z uwagi na okres zawieszenia działalności gospodarczej od 1 stycznia 2020 r., wnosi o umorzenie części kosztów egzekucyjnych od nieistniejącego zadłużenia z tytułu ubezpieczenia społecznego za okresy: 04,08,11/2020, 03,07,09/2021, 01,05,09/2022, 01,04,09/2023, 01,04,06,09/2024, ubezpieczenia zdrowotnego za okresy: 04,08,11/2020, 03,07,09/202
1,01,05,09/2022,01,04, 09/2023, 01,04,06,09/2024. Jednocześnie Skarżący podkreślił, że nie uchyla się od spłacenia całości pozostałej części długu należnej ZUS, częściowo w całości a częściowo w ratach, korzystając z możliwości wynajmu mieszkania
i pieniędzy odzyskanych od dłużników.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 6 lutego 2026 r. odmówił zawieszenia postępowania (sygn. akt I SA/Gd 86/26).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143) - dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowania, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi
w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części zgodnie z art. 151 p.p.s.a.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (które to zastrzeżenie w niniejszej sprawie nie ma zastosowania).
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
W związku z tym, że zaskarżone postanowienie podlega powyższym kryteriom, Sąd rozpoznał sprawę w oparciu o ww. podstawę prawną, w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, co odpowiada wymogom art. 120 p.p.s.a.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa procesowego, materialnego, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora ZUS Oddział w G., w którym Skarżącemu odmówiono umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 19.034,79 zł powstałych wskutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie wystawionych przez organ tytułów wykonawczych, które szczegółowo wymienione zostały w sentencji postanowienia organu pierwszej instancji (w rozbiciu na poszczególne rodzaje należności tj. z tytułu ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego, oraz Funduszu Pracy).
Spór w sprawie koncentruje się zatem wokół oceny, czy orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia Skarżącemu kosztów egzekucyjnych oraz, czy zaskarżone postanowienie mieści się
w granicach uznania administracyjnego.
W związku z tym, w ramach niniejszej sprawy administracyjnej kontroli sądowej poddane może być tylko działanie organów w granicach postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Wskazania w tym miejscu wymaga, że koszty egzekucyjne, w myśl przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych są z środkami publicznymi (niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym)
i stanowią dochód budżetu państwa. Wysokość kosztów egzekucyjnych wynika
z przepisów prawa. Obowiązek zaś ich uiszczenia istnieje nie tylko wówczas, gdy należność zostaje wyegzekwowana, ale także wtedy, gdy podjęte czynności egzekucyjne nie doprowadzają do ściągnięcia należności. Zatem, stosowanie instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być regułą, a stanowi wyjątek od zasady wyrażającej się w obowiązku ich zapłaty. Istotnie jest bowiem, że gdyby wolą prawodawcy było zwolnienie od tego ciężaru wierzycieli wykonujących zadania publiczne, stanowiłby o tym konkretny przepis rangi ustawowej.
Według art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. Stosownie zaś do art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) cytowanej ustawy koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.
Zgodnie z art. 64e § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela prowadzących działalność gospodarczą, może umorzyć w całości lub
w części koszty egzekucyjne, jeżeli umorzenie:
1) nie stanowi pomocy publicznej;
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie
- w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
3) stanowi pomoc publiczną: a) mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, b) mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, c) zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenia inne niż wymienione
w lit. a i b.
W przypadku pomocy publicznej, o której mowa w § 4 pkt 3 lit. a i b, można umorzyć koszty egzekucyjne w całości lub w części, jeżeli w przepisach odrębnych zostały określone szczegółowe warunki udzielania tej pomocy zapewniające jej zgodność
z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej (§ 5). Z kolei zgodnie z § 6 art. 64e u.p.e.a pomoc publiczna, o której mowa w § 4 pkt 3 lit. c, może być udzielana na przeznaczenia określone w przepisach wydanych na podstawie art. 64 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych i zgodnie z warunkami określonymi w tych przepisach (§ 6).
Dokonując zatem rozważań zauważyć należy, iż w treści zacytowanego art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.t.u. przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ egzekucyjny jest uprawniony do umorzenia kosztów egzekucyjnych tj. "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny". Podkreślić jednak trzeba, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej. Stąd,
w przypadku stwierdzenia, iż w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a., organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy umorzyć koszty egzekucyjne, czy też nie.
W sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki,
o których mowa w omawianym przepisie, a więc nie występuje ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania i przyznanie ulgi jest wykluczone (zob. wyrok NSA z 3 grudnia 2015 r., II FSK 3103/15, CBOSA).
W przypadku z kolei, gdy z wnioskiem o umorzenie wystąpi przedsiębiorca zastosowanie w sprawie dodatkowo znajdują przepisy art. 64e § 4 u.p.e.a. Niezależnie jednak od warunków określonych w art. 64e § 4 u.p.e.a., najpierw - w każdym przypadku - muszą zostać spełnione przesłanki wymienione w art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a., tj. ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, bowiem ich brak wyklucza możliwość dalszego procedowania w oparciu o warunki z art. 64e § 4 u.p.e.a.
Zatem, przesłanki wymienione w art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. wymagają, by ocena ich spełnienia została przeprowadzona na tle okoliczności faktycznych danej sprawy, w oparciu o kryteria obiektywne, nie zaś subiektywne przekonanie podatnika lub organu.
Co ważne, sąd administracyjny dokonując kontroli aktu o charakterze uznaniowym, jakim niewątpliwie jest zaskarżone postanowienie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż leży ono w granicach wyłącznej kompetencji organu administracji. Nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcie takie może zostać podjęte dowolnie.
Wydanie postanowienia w powyższym zakresie musi zostać zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą
- z zachowaniem wymogów proceduralnych - co winno znaleźć odzwierciedlenie
w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Dopiero w takich warunkach podjęta decyzja uznaniowa może być uznana nie za dowolną, lecz za mieszczącą się
w granicach uznania administracyjnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym pozostaje pogląd, iż kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2002 r. sygn. akt III SA 830/00, dostępne
w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl – zwaną dalej "CBOSA"). Ocenie, w związku z tym podlegać może legalność działania organu podatkowego, a nie zasadność i celowość odmowy. Z tego też względu sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1811/96, wyrok WSA z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 646/05, CBOSA).
W związku z powyższym, orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone
w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O tego natomiast rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
W tego rodzaju sprawach sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a także czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach (zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Sąd wobec tego ocenia, czy wydane postanowienie poprzedzono przeprowadzonym prawidłowo postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie może natomiast badać wydanego przez organ zaskarżonego postanowienia, tak jak oczekuje tego Skarżący, pod kątem jego słuszności, czy sprawiedliwości.
Na wstępie należy podać, iż koszty egzekucyjne stanowiące przedmiot niniejszej sprawy dotyczące należności z okresu 11.2004 – 10.2024, pozostają wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Koszty za okres 01.2020 – 09.2024 zostały natomiast (jak wskazał organ) przypisane w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego
i naliczone przed złożeniem przez Stronę skarżącą dokumentu o wyrejestrowaniu Strony, jako płatnika składek.
Tut. Sąd dokonując oceny w sprawie stwierdza, iż organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a tym samym nie uchybiły wskazanym przepisom k.p.a., wyznaczającym zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Uczyniły zadość stawianym wymogom i prawidłowo ustaliły sytuację rodzinną oraz materialną Skarżącego, a ustalony w ten sposób stan faktyczny stał się podstawą oceny do tego, czy w sprawie ziściły się przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, iż ustawodawca nie zdefiniował w ustawie wskazanych powyżej pojęć, tj. "ważnego interesu zobowiązanego", czy "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy
z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "interesu publicznego" decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości.
Odnosząc się do przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" należy zauważyć, że pod tym pojęciem rozumie się nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu zobowiązanego, a więc sytuacje, gdy
z powodu nieprzewidzianych, losowych przypadków, nie jest on w stanie uregulować kosztów egzekucyjnych, czy też sytuacje, w których niemożność spłaty należności wynika z działania czynników, które są niezależne od sposobu jego postępowania. Pojęcie "ważnego interesu" uwzględnia także normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz ponoszonych wydatków, w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego oraz członków najbliższej rodziny. Co istotne, ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego wyjątkowy charakter. Subiektywne z kolei przeświadczenie zobowiązanego, iż taki właśnie jest jego interes
w uzyskaniu ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych nie jest wystarczającym dla uznania tejże przesłanki za spełnioną, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne nie potwierdzają tego.
Przez "interes publiczny" natomiast należy rozumieć zasadę postępowania nakazującą mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa,
a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości. Trzeba przy tym mieć na względzie, że instytucja umorzenia kosztów stanowi wyjątek od zasady ich naliczania i ponoszenia,
a więc przesłanki zawarte w art. 64e u.p.e.a. nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający (wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2008r. sygn. akt I SA/Kr 1297/07, CBOSA). "Interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być "ważny". Zatem tylko w wyjątkowych, szczególnych sytuacjach należy stosować ww. instytucję umorzenia kosztów egzekucyjnych. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a więc należność związana z przymusowym dochodzeniem zobowiązania.
Przesłanka "ważnego interesu publicznego" nie może być w związku z tym oceniana jednostronnie. Konieczne w tym przypadku jest wyważenie interesu publicznego zarówno z punktu widzenia sytuacji finansowej strony, jak i ochrony interesu budżetu państwa.
Na tle powyższych rozważań, za prawidłowe i zgodne z zebranym materiałem dowodowym, Sąd uznał stanowisko organów, co do braku wystąpienia przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "interesu publicznego".
Z zebranych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji dokumentów
i oświadczeń wynika, że na dzień wpływu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie tj. 2 czerwca 2025 r., Skarżący posiadał zaległości z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, funduszu pracy, których wysokość (według informacji
o stanie należności z ww. tytułów – 36 akt administracyjnych) wynosiła ogółem [...] zł – tytułem należności głównej, [...] zł – tytułem odsetek, 771,20 zł tytułem odsetek (naliczonych na dzień 5.06.2025 r.) oraz 19.034,79 zł – tytułem kosztów egzekucyjnych – stanowiących przedmiot niniejszej sprawy. Podane zaległości powstały w związku z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą.
W ocenie Sądu, na tle ustalonego stanu faktycznego nie wynika, by w sprawie zachodziły okoliczności potwierdzające istnienie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, określonych w art. 64e § 2 pkt 1a u.p.e.a.
Organy prawidłowo przeanalizowały sytuację Skarżącego i przekonująco uzasadniły powody, które legły u podstaw odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Skarżący nie wykazał, iż konieczność spłaty tych kosztów doprowadzi do pozbawienia go możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.
Organy dokonując oceny z tym zakresie podały, iż Skarżący utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.762,47 zł (brutto), z którego potrącane są należności w kwocie 272,82 zł na poczet zaległości dochodzonych w drodze egzekucji. Prawidłowo zatem stwierdzono, że Skarżący dysponuje stałym źródłem utrzymania. Do tego, jak Strona podała sama, od lipca 2025 r. zamierzała wynająć lokal mieszkalny
i uzyskiwać z tego tytułu dodatkowe źródło dochodu w wysokości 900 zł – 1.800 zł. Strona oświadczyła również, iż nie uzyskuje dodatkowego wsparcia finansowego
w formie dotacji, zasiłków lub innych form pomocy materialnej od instytucji socjalnych. Nie wykazała, iż wymaga wsparcia w postaci korzysta z zasiłków stałych, okresowych czy celowych, dedykowanych rodzinom znajdującym się w ciężkiej sytuacji bytowej (np. na zakup opału, opłat za media czy zakup posiłków lub żywności). W związku z tym stwierdzić należało, że potrzeby życiowe Strony przy uwzględnieniu stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem – w wysokości 922,22 zł - są zaspokojone, bez konieczności zwracania się do instytucji socjalnych.
Sytuacja majątkowa Strony również nie uzasadnia, by na aktualnym etapie sprawy zasadnym było umorzenie kosztów egzekucyjnych. Mianowicie, jak wykazano, Strona pozostaje właścicielem lokalu mieszkalnego o pow. ok. 70 m2 położonego
w [...]. Posiada samochód osobowy marki [...] rocznik 2001. Pozostałe składniki mienia ruchomego przedstawiające wartość handlową to lodówka i zmywarka – każda o wartości 700 zł, telewizor o wartości 600 zł oraz komputer o wartości 1.000 zł.
Strona podając oszacowaną wartość swojego majątku wskazała, iż wynosi on [...] zł. Zatem i w tym przypadku nie można było twierdzić, by sytuacja ekonomiczna Strony była na tyle trudna, by w żaden sposób nie pozwalała na przyszłe spłacenie długów.
Nie bez znaczenia na płaszczyźnie sprawy pozostają również deklaracje Strony na temat wsparcia rodziny w spłacie zaległości m. in. poprzez możliwość uzyskania od nich darowizny w wysokości ok. 250.000 zł. Poza tym, Wnioskujący zwrócił uwagę, że ma możliwość uzyskania dodatkowego źródła dochodu w granicach od 900 zł do 1.800 zł tytułem wynajmu posiadanego lokalu mieszkalnego.
Przy ocenie sytuacji Strony nie można pominąć także i tego, że (jak sam Skarżący poinformował) posiadał inne zobowiązania pieniężne za okres 2020 – 2024,
w łącznej wysokości 32.000 zł, które wprawdzie były objęte egzekucją lecz zostały spłacone do 30 maja 2025 r., co świadczy o zdolności Strony do spłaty również pobocznych zadłużeń.
Z kolei problemy zdrowotne, które przywołał Skarżący, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia należności powstałych z tytułu kosztów egzekucyjnych. Nie jest kwestionowane, że Skarżący poddany został operacyjnemu leczeniu nowotworu i oczekiwał na kontynuację leczenia. Niemniej, jak sam podał, zamierza podjąć pracę w zawodzie, o ile zdrowie mu na to pozwoli. Natomiast, dotychczas prowadzona przez Stronę działalność gospodarcza została z dniem 1 stycznia 2020 r. zawieszona a nie wykreślona, co także nie wyklucza, iż w przyszłości działalność ta może przynieść dochody pozwalające na uregulowanie zadłużenia.
Zatem przyznanie ulgi w postaci umorzenia należności powinno być rozpatrywane po wyczerpaniu możliwości ich uregulowania także innymi sposobami.
W przeciwnym razie udzielenie ulgi byłoby sprzeczne także z interesem publicznym. Względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane,
a zobowiązany nie był pochopnie z niego zwalniany. Instytucja umorzenia przewidziana jest dla przypadków szczególnych, gdy ze względu na obiektywne, niezależne od dłużnika okoliczności nie jest możliwe uzyskiwanie przez niego dochodów.
Obciążenie zaś kosztami egzekucyjnymi ma na celu pokrywanie przez zobowiązanego realnych kosztów powstających w toku konkretnych czynności egzekucyjnych, a nie przez Skarb Państwa. Ponadto, stanowi pewien rodzaj sankcji za nieterminowe regulowanie należności. Z tego powodu ustawodawca nadał kosztom egzekucyjnym szczególne znaczenie, gdyż z kwot uzyskanych z egzekucji, to właśnie koszty egzekucyjne pokrywane są w pierwszej kolejności. Z kolei umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowiłoby jednocześnie nieuzasadnione uprzywilejowanie Skarżącego w stosunku do pozostałych dłużników oraz bezpowrotną rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa, a więc nie byłoby to zgodne z interesem Skarbu Państwa. Ulga ta powodowałaby w istocie przerzucenie na budżet państwa dodatkowego ciężaru.
W interesie publicznym leży tymczasem dążenie przez organy Państwa do sprawiedliwego traktowania wszystkich jego obywateli – co oznacza także sprawiedliwość w ponoszeniu obciążeń publicznoprawnych (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 18/24, CBOSA).
W związku z przedstawionymi okolicznościami zgodzić się należy, że ocena dokonana przez organy w kwestii możliwości spłaty przez Stronę zaległości – kosztów egzekucyjnych pozostaje prawidłowa.
Wyjaśnić też przy tym trzeba, że umorzenie zaległości przed niewykorzystaniem możliwości egzekwowania należności byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Okoliczność prowadzenia egzekucji w stosunku do świadczenia emerytalnego Strony może doprowadzić do uzyskania środków pieniężnych na pokrycie chociażby części zaległości, w tym przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Jest to tym bardziej uzasadnione, iż egzekucja prowadzona jest zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, która stanowi wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości
i pozwala na zaspokojenie potrzeb, które nie mogą być odłożone w czasie. Zasada ta dopuszcza prowadzenie egzekucji z majątku zobowiązanego tylko w zakresie, w którym nie zostanie zagrożone minimum utrzymania, a kwoty wolne od zajęć są ustalone przepisami prawa.
Prawidłowe są zatem wnioski, że przedstawiona przez Stronę sytuacja, nie uzasadnia umorzeniu wobec niej zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych, co
z kolei czyni, że zarzuty podniesione w tej mierze są nieuzasadnione. Tut. Sąd wskazuje natomiast, iż nic nie stoi na przeszkodzie w złożeniu przez Stronę ponownego wniosku o zastosowanie ulgi uznaniowej w sytuacji, gdy wystąpiły nowe okoliczności
w stosunku do przedstawionego wyżej stanu faktycznego.
Nieuzasadnionym w tym zakresie pozostaje również zarzut, w którym Strona wskazuje na niewzięcie pod uwagę przy podanej ocenie wysokości rzeczywistej wysokości zadłużenia na rzecz ZUS, jak również i tego, że organ powinien uwzględnić koszty egzekucyjne w wysokości adekwatnej do zadłużenia uwzględniającego okres zawieszenia działalności tj. od 1 stycznia 2020 r.
Odnosząc się do powyższego należy przypomnieć, iż przedmiotem sprawy nie jest ubieganie się przez Stronę o przyznanie jej ulgi – umorzenia - zaległości ze wszystkich tytułów tj. ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego, Funduszu Pracy, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a jedynie z tytułu kosztów egzekucyjnych. Dokonując oceny organ wskazał też na łączną wysokość zadłużenia Strony (tj. [...] zł) z odsetkami, która powstała w związku z prowadzoną przez Stronę działalnością gospodarczą. Niemniej, kwestia istnienia oraz wysokości kosztów egzekucyjnych nie może stanowić przedmiotu kontroli, dokonywanej w sprawie dotyczącej ich umorzenia, gdyż poza ramami postępowania dotyczącego umorzenia kosztów egzekucyjnych, znajduje się kwestia prawidłowości, zasadności i wysokości ich ustalenia. Powyższe jest domeną odrębnego postępowania, w związku z czym podniesione w tej kwestii zarzuty są nieuzasadnione.
Wobec tego, w ocenie Sądu stanowisko organu w kwestii odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych jest prawidłowe, zaś wyciągnięte wnioski w tej materii nie noszą cech dowolności, gdyż jak wynika z okoliczności sprawy, sytuacja Skarżącego nie jest na tyle wyjątkowa, by przyznanie mu wnioskowanej ulgi było zasadne. Sąd uznał przy tym także, że organy wyczerpująco – na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - przyjęły i w rezultacie przedstawiły w motywach rozstrzygnięcia - że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 64e § 2 pkt 1 lit a) u.p.e.a.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także wniosek Strony, w którym domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora IAS wnosiła jednocześnie
o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania orzeczenia w sprawie
o zapłatę toczącej się przeciwko W. ul. [...] przed Sądem Rejonowym w [...] o sygn. akt [...]. Rozstrzygnięcie bowiem tutejszej sprawy nie zależy od wyniku rzeczonej sprawy cywilnej. Innymi słowy, pomiędzy obiema sprawami nie istnieje taki związek, że wynik toczącego się postępowania cywilnego będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy zawisłej przed tutejszym Sądem. Stąd, tut. Sąd postanowieniem z dnia 6 lutego 2026 r. odmówił zawieszenia postępowania (sygn. akt I SA/Gd 86/26).
Reasumując, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Wobec powyższego, w podanych okolicznościach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło