I SA/Gd 860/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. M., P. W.-M., A. W. i T. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2015 r., uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 2 lipca 2015 r., A. M. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 29 m2, którego zakup sfinansował kredytem, utrzymuje się z emerytury w wysokości 3.700,08 zł brutto miesięcznie, ponosi wydatki na spłatę zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie ponad 1.700 zł miesięcznie oraz na leczenie, a także koszty związane z zamieszkaniem w M. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2015 r. skarżący nadesłał: - odpisy zeznań podatkowych PIT-37 za lata 2013-2014 r., w których wykazał dochody z emerytury oraz z działalności wykonywanej osobiście w łącznej wysokości 54.823,81 zł (za 2013 r.) i 49.547,32 zł (za 2014 r.); - odpis decyzji z dnia 2 marca 2015 r. o waloryzacji emerytury wojskowej, która wynosi 3.070,28 zł netto; - wyciąg z rachunku bankowego o numerze [...] w "A" S.A. za okres od 1 maja do 30 czerwca 2015 r., którego saldo końcowe wynosiło 406,58 zł; - wymiar opłat za mieszkanie położone w G. przy ul. L. [...]/[...], które od 1 lipca 2015 r. wynoszą 191,10 zł wraz z rozliczeniem wody za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2015 r.; - kopię umowy kredytu konsolidacyjnego z dnia 25 czerwca 2015 r. przyznanego na spłatę dotychczasowych zobowiązań w łącznej kwocie 18.815 zł oraz na dowolny cel konsumpcyjny w kwocie 19.190 zł w gotówce wraz z harmonogramem spłat, z którego wynika, że miesięczna rata wynosi 568,09 zł; - kopię zaświadczenia z "A" z dnia 26 czerwca 2015 r. o całkowitej spłacie pożyczek; - kopie umowy kredytu hipotecznego z dnia 3 czerwca 2014 r. zaciągniętego w "B" wraz z harmonogramem spłat, z którego wynika, że miesięczna spłata wynosi 1.070,10 zł; - dodatkowe oświadczenie, w którym podał, że działalność gospodarczą jedynie zarejestrował i nie osiąga z niej żadnego przychodu; nie posiada środków trwałych ani wyposażenia; nie posiada samochodu; nie wynajmuje mieszkania w G., które zostało nabyte w stanie deweloperskim i nie zostało jeszcze wykończone; poza opłatami za mieszkanie w G. ponosi wydatki na zakup oleju opałowego do ogrzewania domu w M., które wynoszą około 3.500 zł rocznie, tj. około 300 zł miesięcznie. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 r. odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. A. M. wniósł sprzeciw od tego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a", poprzez stwierdzenie, że nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji wniósł o uwzględnienie złożonego przez niego wniosku i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący podniósł, że nieprawidłowo ustalono, że otrzymuje emeryturę w kwocie 3.070,28 zł netto. Aktualna wysokość jego emerytury wynosi 2.808,19 zł (brutto). Dalej wnioskodawca wskazał, że uzyskał kredyt na zakup mieszkania w stanie deweloperskim. Poprzednie mieszkanie musiał zbyć z uwagi na zaległości finansowe Nowe mieszkanie jest tańsze, mniejsze, niewykończone. Ponadto z otrzymanego kredytu na wykończenie nowego mieszkania wpłacił 7000 zł na rachunek Zarządu Nieruchomości Komunalnych tytułem zaległości. Ustosunkowując się do nadwyżki w kwocie 964 zł, jaka powstała wyniku spłaty zobowiązań kredytem konsolidacyjnym, skarżący wyjaśnił, że przeznaczył tę kwotę na spłatę bieżących potrzeb życia codziennego. Dalej wnioskodawca podał, że rachunek o numerze [...] jest rachunkiem technicznym do rachunku o nr [...], który zabezpiecza spłatę kredytu w przypadku jego ewentualnego przeterminowania. Na rachunku [...] nie gromadzi żadnych oszczędności. Końcowo, skarżący podkreślił, że nieuwzględnienie wniosku uniemożliwi obronę jego prawa tylko z powodu okoliczności finansowych, a nie z powodu braku dobrej woli z jego strony. Do sprzeciwu skarżący załączył zaświadczenie z (...) Biura Emerytalnego z dnia 9 lipca 2015 r., dotyczące wysokości otrzymywanej emerytury, ugodę z ZNK z dnia 15 października 2015 r. wraz z aneksem do umowy dzierżawy nieruchomości przy A. G. H. [...] w G. oraz załącznik do umowy z "B" S.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie złożony został w dniu 12 czerwca 2015r., więc do jego rozpatrzenia zastosowanie ma art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., co wynika z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez stronę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1756/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Ze wspomnianego art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Ponadto rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez nią dochody. Zatem zasadniczym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" T., Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005 r. s. 631 i nast.). Odnosząc się do pierwszego aspektu, tj. wysokości kosztów postępowania, zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania sprowadzają się one do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Stosownie do treści § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w niniejszej sprawie wpis stały wynosi 500 zł. Przechodząc do szczegółowej oceny zasadności wniosku, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania. Skarżący podał, że utrzymuje się z emerytury, która przekazywana jest na jego rachunek bankowy w "A" S.A. o numerze [...] w kwocie 3.070,28 zł netto miesięcznie, z której jak wyjaśnił w sprzeciwie, dokonywane są potrącenia wierzytelności w łącznej kwocie 936,07 zł. Skarżący podał również, że miesięcznie na spłatę zobowiązań kredytowych, opłaty za mieszkanie, telewizję cyfrową, usługi świadczone przez "C" oraz zakup opału przeznacza kwotę 2.216,19 zł. W świetle powyższego stwierdzić należy, że miesięczne wydatki skarżącego przekraczają zadeklarowany dochód. W konsekwencji należy przyjąć, że posiadane przez wnioskodawcę środki finansowe na zaspokojenie bieżących kosztów utrzymania są w rzeczywistości większe. Ponadto wymaga odnotowania, że w dniu 26 czerwca 2015 r. na ten rachunek wpłynęły środki w łącznej kwocie 18.815 zł z kredytu udzielonego skarżącemu w dniu 25 czerwca 2015 r. na spłatę jego dotychczasowych zobowiązań kredytowych. Tego samego dnia skarżący dokonał całkowitej spłaty pożyczek w łącznej kwocie 17.851 zł (nadwyżka pomiędzy kwotą udzielonego kredytu konsolidacyjnego a spłatą zobowiązań wyniosła 964 zł) i wypłacił gotówkę w wysokości 1.500 zł. Podkreślić również należy, że w ramach kredytu konsolidacyjnego, poza środkami na spłatę dotychczasowych zobowiązań kredytowych, bank przyznał skarżącemu także kwotę 19.190 zł na dowolny cel konsumpcyjny. Środki te zostały postawione do dyspozycji skarżącego w dniu zawarcia umowy. W sprzeciwie skarżący podniósł z otrzymanego kredytu uregulował zaległości względem ZNK w kwocie 7000 zł. Sąd zauważa, że obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia jakichkolwiek postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu skarżącego i jego rodziny. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.