I SA/Gd 872/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Kwarcińska NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Rischki, sędziego NSA Sławomira Kozika oraz sędziego WSA Krzysztofa Przasnyskiego w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić wniosek. W piśmie z dnia 12 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżąca, pani K. S., złożyła wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego NSA Elżbiety Rischki, sędziego NSA Sławomira Kozika oraz sędziego WSA Krzysztofa Przasnyskiego z uwagi na naruszenie przepisów art. 45 ust. 1 w zw. z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie skarżącej sędzia NSA Elżbieta Rischka odrzucając postanowieniami z dnia 7 marca 2011 r. skargi kasacyjne wniesione w sprawach sygn. akt I SA/Gd 110-111/11 naruszyła zasadę niezawisłości sędziowskiej. Ponadto okoliczność, że sędzia NSA E. Rischka jest Przewodniczącą Wydziału I oraz członkiem Kolegium Sądu wywołuje u wnioskodawczyni wątpliwości, co do bezstronności pozostałych sędziów wskazanych we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję dla realizacji zasady bezstronności sądu. Stosownie do treści art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako "p.p.s.a." - sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: • w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; • swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; • osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; • w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; • w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; • w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; • dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; • w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Podkreślenia wymaga, że treść powyższego przepisu jednoznacznie wskazuje, że zawarte w nim wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na enumeratywny charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt GZ 4/04, ONSAiWSA 1/2004, poz. 7). Zgodnie zaś z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od sytuacji, w których sędzia wyłączony jest z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z ugruntowanym w literaturze i orzecznictwie poglądem wyłączenie sędziego na podstawie tego przepisu ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania, co do bezstronności sędziego (por. postanowienie NSA z 15 września 2008 r., II FZ 397/08, Lex nr 493907, postanowienie WSA w Białymstoku z 13 września 2011 r., sygn. akt II SO/Bk 15/11). Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy wniosek. W aktach niniejszej sprawy znajdują się oświadczenia sędziego NSA Elżbiety Rischki, sędziego NSA Sławomira Kozika oraz sędziego WSA Krzysztofa Przasnyskiego z których jednoznacznie wynika, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., uzasadniające wyłączenie sędziego od udziału w niniejszej sprawie. Podnoszone przez skarżącą w złożonym wniosku argumenty nie mogą prowadzić do uznania jego skuteczności. "Przyczyny wyłączenia", które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku, to wyłącznie przyczyny na które wskazuje art. 18 i 19 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała Sądowi przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 p.p.s.a. (a które Sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę również z urzędu), a także nie wskazała okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w danej sprawie art. 19 p.p.s.a. Sam fakt orzekania przez sędziego w innych sprawach skarżącej i podejmowanie rozstrzygnięć, które były dla niej niekorzystne, nie świadczy o braku jego bezstronności. (por. postanowienie NSA z 4 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 938/14). Marginalnie należy zauważyć, że sędzia NSA Elżbieta Rischka nie jest Przewodniczącą Wydziału I tut. Sądu. Podkreślenia przy tym wymaga, że subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia nienależycie rozpoznał jej inne sprawy nie może skutecznie uzasadniać wniosku o jego wyłączenie, chyba że możliwym byłoby wykazanie istnienia uprzedzeń sędziego względem strony (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08 – publ. w ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 97 oraz glosa A. Gomułowicza aprobująca stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, opubl. w OSP 2008, z. 11, s. 916 i n., a także postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2009 r. sygn. II OZ 378/09, z 18 września 2008 r. sygn. akt II OZ 979/08, oraz z 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 612/08, por. też J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., komentarz do art. 19, teza 2, s. 82). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 22 § 1 i § 2 wskazanej ustawy, orzekł jak w postanowieniu.