I SA/Gd 884/18

Dnia 14 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2019 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. i J.G. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2019 r. w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 roku oraz orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić przywrócenia terminu Postanowieniem z dnia 14 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie M.S. i J.G. na postanowienie tego Sądu z dnia 8 marca 2019 r. w przedmiocie odrzucenia skargi, z uwagi na uiszczenie wpisu od zażalenia z uchybieniem terminu. W piśmie z dnia 24 maja 2019 roku pełnomocnik skarżących złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik wskazał, że wpis został uiszczony z opóźnieniem wskutek pomyłki, jaka zaszła w kancelarii pełnomocnika. Pełnomocnik potwierdził, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone w dniu 8 kwietnia w godzinach popołudniowych, jednakże zarejestrowano je w dniu 9 kwietnia. Błędne zarejestrowanie daty doręczania przesyłki nastąpiło z powodu błędu pracownika kancelarii. W związku z tym, zdaniem pełnomocnika, opóźnienie do wniesienia opłaty nastąpiło bez jego winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W sprawie należy mieć także na uwadze, że skarżący są reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od zażalenia nastąpiło bez winy pełnomocnika. Pełnomocnik strony uzasadniając brak swojej winy powoływał się na fakt wadliwego zarejestrowania daty doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia. Błąd, zdaniem pełnomocnika, spowodowany był przez pracownika kancelarii, co uzasadnia brak winy w niedochowaniu wymaganego terminu. Sąd rozpoznający wniosek nie podziela argumentacji przedstawionej przez pełnomocnika stron. Powołana okoliczność w postaci pomyłki pracownika kancelarii nie usprawiedliwia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Błędne zarejestrowanie daty doręczenia przesyłki z sądu, skutkujące w konsekwencji nieprawidłowym obliczeniem końcowego terminu, w którym należało uiścić wpis od zażalenia, jest uchybieniem mającym charakter niedbalstwa w dokonywaniu czynności procesowych. Winę za ten błąd pracownika kancelarii, tj. personelu podlegającego bezpośrednio pełnomocnikowi, ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji jego mocodawca. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tytułem przykładu wskazać można na postanowienie NSA z dnia 26 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 679/14 (LEX nr 1465298), w którym to orzeczeniu NSA stwierdził: "Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. W szczególności dotyczy to błędów organizacyjnych w pracy kancelarii profesjonalnego adwokata lub radcy prawnego. Tym samym błędne zaadresowanie skargi kasacyjnej przez pracownika kancelarii adwokackiej, nie może być uznane za okoliczność niezawinioną". Podobnie w postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 336/14 (LEX nr 1461922): "(...) ustanowiony pełnomocnik odpowiada za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za wysłanie skargi do sądu dopuści się zaniedbania to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu", czy w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 310/13 (LEX nr 1320749): "Fachowy pełnomocnik zobowiązany jest (...) w taki sposób zorganizować pracę prowadzonej przez siebie kancelarii, aby z powodu jego nieobecności reprezentowane przez niego strony nie poniosły szkody związanej z uchybieniem terminu do dokonania czynności procesowych. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy w kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.