I SA/Gd 885/13

WyrokWSA w Gdańsku2013-10-09

Skład orzekający: Małgorzata Tomaszewska, Ewa Wojtynowska, Elżbieta Rischka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa o dożywocie, w której nie określono kwoty za przeniesienie własności nieruchomości, stanowi odpłatne zbycie nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, skutkujące obowiązkiem zapłaty 19% podatku dochodowego?
Ratio decidendi
Umowa o dożywocie, polegająca na przeniesieniu własności nieruchomości w zamian za zobowiązanie do dożywotniego utrzymania, ma charakter odpłatny i wzajemny. Świadczenia nabywcy nieruchomości stanowią ekwiwalent za przeniesioną własność, co skutkuje powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 i art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli zbycie nastąpiło przed upływem 5 lat od nabycia.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni, osoba starsza i niepełnosprawna, przeniosła własność mieszkania na podstawie umowy o dożywocie w zamian za opiekę. Uważała, że nie powinno to skutkować obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, ponieważ nie uzyskała korzyści finansowych. Minister Finansów uznał jednak, że umowa o dożywocie jest odpłatna i stanowi podstawę do opodatkowania 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż zbycie nastąpiło przed upływem 5 lat od nabycia. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na tę interpretację.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi M. I. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 25 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę. WE WNIOSKU Z DNIA 9 STYCZNIA 2013 R. O UDZIELENIE PISEMNEJ INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ PRZEDSTAWIONO NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY: W dniu 28 grudnia 2011 r. wnioskodawczyni nabyła mieszkanie za 10% wartości nieruchomości. W dniu 11 stycznia 2012 r. mieszkanie zostało przeniesione na podstawie umowy o dożywocie czyli za opiekę w soboty, niedziele i święta, ponieważ Urząd Gminy nie zapewnił opieki w te dni. Obecnie wnioskodawczyni w ogóle nie korzysta z opieki z Urzędu Gminy. Ma zapewnioną opiekę, nie otrzymuje żadnych korzyści finansowych ani materialnych tylko opiekę. Jest inwalidką I grupy, ma 84 lata i tylko świadczenie z tytułu emerytury. Z treści wniosku wynikało, iż wnioskodawczyni pytała o skutki podatkowe - w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych - odpłatnego zbycia nieruchomości mieszkalnej w drodze zawartej w 2012 roku umowy o dożywocie. Przedstawiając własne stanowisko w sprawie wnioskodawczyni wskazała, że w takim wypadku nie powinna płacić żadnego podatku dochodowego od przeniesienia nieruchomości tylko za opiekę, bez korzyści finansowych i materialnych. Zbycie nieruchomości nastąpiło przed upływem 5 lat, ponieważ wnioskodawczyni potrzebowała i nadal potrzebuje opieki. W interpretacji indywidualnej z dnia 25 marca 2013 r. Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej, działając w imieniu Ministra Finansów, nie podzielił stanowiska wnioskodawczyni i stwierdził, że w zaprezentowanym stanie faktycznym, umowa o dożywocie polegająca na tym, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie - ma charakter umowy wzajemnej, a w konsekwencji jest czynnością prawną o charakterze odpłatnym, tj. w jej wyniku dochodzi do odpłatnego zbycia nieruchomości. Stwierdził zatem, iż wnioskodawczyni dokonując w 2012 roku w drodze umowy o dożywocie odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego zobowiązana jest do zapłaty 19% podatku dochodowego od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż odpłatne zbycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło przed upływem 5 letniego terminu, o jakim mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy. Organ podkreślił, że przychód dla celów podatkowych - stosownie do art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - stanowi wartość rynkowa wszystkich zbywanych na podstawie umowy dożywocia rzeczy lub praw majątkowych, określona na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia - pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, wnioskodawczyni wniosła pismem z dnia 11 kwietnia 2013 r. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zarzucając organowi podatkowemu dokonanie błędnej wykładni art. 10 ust. 1 pkt 8, art. 19 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez uznanie, iż przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy dożywocia stanowi odpłatną czynność prawną i w związku z tym przychód uzyskany w drodze zawarcia umowy podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Po dokonaniu analizy zarzutów przytoczonych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Dyrektor Izby Skarbowej, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdził brak podstaw do zmiany ww. indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, co przedstawiono w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zawartej w piśmie z dnia 9 maja 2013 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, strona zaskarżyła wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej powyższą interpretację indywidualną z dnia 25 marca 2013 r. i wniosła o jej uchylenie. Strona zarzuca organowi podatkowemu naruszenie przepisów: - art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a - c i art. 19 ust. 1 i 3 oraz art. 30e ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 roku, poz. 361), polegające na błędnej interpretacji w wyniku której przyjęto, iż umowa dożywocia zawarta w formie aktu notarialnego stanowi źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt. 8 ww. ustawy, - art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 roku, poz. 749) przez stosowanie wykładni przepisów prawa podatkowego w sposób rozszerzający, a co za tym idzie naruszający zaufanie do organów podatkowych, - art. 2, 7 i 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 roku, Nr 78, poz. 483) poprzez określenie obowiązków podatkowych w sposób inny niż w drodze ustawy. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 marca 2012 roku (sygn. akt I SA/Sz 39/12) trafnie zauważył, iż w dniu zawarcia umowy dożywocia nie jest znany ani czasookres, ani wartość dostarczanych dożywotnikowi środków utrzymania, są to bowiem świadczenia przyszłe i niepewne. Tym samym należy stwierdzić, iż niemożliwe jest określenie "ceny" wyrażającej wartość zbywanej nieruchomości, stanowiącej równocześnie przychód z jej odpłatnego zbycia w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Określona w umowie cena stanowi miernik wysokości przychodu ze źródeł przychodu określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 tejże ustawy. Ustawodawca nie przewiduje, poza przychodem z zamiany rzeczy lub praw, co reguluje art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych innego miernika tego przychodu, w sytuacji gdy z istoty samej umowy wynika, że świadczenie wzajemne otrzymywane przez zbywcę nie daje się wycenić, jak ma to właśnie miejsce w przypadku umowy dożywocia. Za całkowicie nieuprawnioną w świetle nadmienionej regulacji z art. 19 należy uznać leżącą u podstaw zaskarżonej interpretacji tezę, że wynikający z istoty dożywocia brak możliwości określenia w umowie ceny, za jaką zbywana jest nieruchomość, pozwala na określenie przychodu z tytułu zbycia na podstawie wartości rynkowej zbywanej nieruchomości. Ustawodawca nie wprowadził w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych uregulowań pozwalających określić wysokość przychodu uzyskiwanego przez dożywotnika ze zbycia nieruchomości w drodze umowy dożywocia. Zgodnie z art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Wywodzenie przedmiotu opodatkowania w sposób pośredni, bez wyraźnej i nie budzącej żadnych wątpliwości podstawy w ustawie podatkowej stanowi nie tylko naruszenie zacytowanej normy konstytucyjnej, ale również zasady praworządności, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Skarżąca uważa za trafny, wyrażony w wystąpieniu o wydanie interpretacji indywidualnej pogląd, iż zbycie nieruchomości w drodze umowy dożywocia związane jest z powstaniem bliżej nieokreślonego, przyszłego i niepewnego przychodu po stronie zbywcy, który nie jest wymieniony ani w ogólnym katalogu źródeł przychodu, ani też w wyjątkach zawartych w przepisach szczególnych ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w związku z art. 19 ust. 1 tejże ustawy. Na poparcie swych twierdzeń przywołała wyroki z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1115/11 oraz z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 453/12. Na okoliczność, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej, skarżąca przywołała uchwałę siedmiu sędziów z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt II FPS 8/10. W odpowiedzi na ww. skargę Dyrektor Izby Skarbowej, działający z upoważnienia Ministra Finansów, stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), stanowiąc w art. 1, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog zawiera art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej jako "p.p.s.a.". W określonych przez ten artykuł przedmiotowych granicach kognicji sądów administracyjnych mieści się m.in. orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a. p.p.s.a.). Stosownie do treści art 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu (np. interpretacji indywidualnej), ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić okoliczności niepowołane w skardze, lecz mające wpływ na tę ocenę. Po przeprowadzeniu analizy zaskarżonej interpretacji Ministra Finansów, WSA w Gdańsku doszedł do przekonania, iż skarga jest niezasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zawarcie umowy o dożywocie, która nie określa kwoty za jaką następuje przeniesienie własności, stanowi odpłatne zbycia nieruchomości, o którym mowa odpłatnej zbycia nieruchomości, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit, a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z póżn. zm.) - dalej jako u.p.d.o.f. Organ w zaskarżonej interpretacji uznał, że umowa o dożywocie ma charakter umowy odpłatnej i wzajemnej, co skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego, a uzyskany z tego dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem, określonym zgodnie z art. 19 ustawy a kosztami uzyskania przychodu, ustalonymi w oparciu 22 ust. 6c ustawy podlega opodatkowaniu 19% podatkiem wg zasad określonych w art. 30e ustawy. Przychodem wnioskodawczyni z tytułu zbycia przedmiotowej nieruchomości jest jej wartość rynkowa, którą należy określić na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. W tym miejscu wymaga przywołania art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., który stanowi, iż źródłem przychodów jest też odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie. Wskazać należy, że ustawodawca podatkowy nie definiuje pojęcia "odpłatnego zbycia", a jedynie określa w art. 19 u.p.d.o.f., co jest przychodem z tego źródła. Zgodnie z art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej. (...). W myśl ust 3 tego artykułu: "Wartość rynkową, o której mowa w ust. 1, rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia". Zgodnie natomiast z ust. 4 wymienionego artykułu: "Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający". Wymaga odnotowania, że określenie "odpłatne zbycie" (nieruchomości, praw majątkowych oraz innych rzeczy) jako odrębne źródło przychodów zostało wprowadzone do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nowelizacją ustawy z dniem 1 stycznia 2001 r. (ustawa z 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 104, poz. 1104). Zastąpienie dotychczas obowiązującego określenia "sprzedaż i zamiana" oznaczało, iż nastąpiło rozszerzenie katalogu źródeł przychodów także na inne, poza sprzedażą lub zamianą, czynności prowadzące do odpłatnego zbycia przedmiotów majątkowych. A zatem pojęcie "zbycie" jest pojęciem szerszym niż sprzedaż - jest to bowiem każde prawem dopuszczalne prześnienie prawa własności rzeczy na osobę trzecią. Dokonując takiego rozszerzenia źródła przychodów, określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., ustawodawca zachował zasadę, że przychodem z takiego zbycia wskazanych w nim przedmiotów majątkowych jest (poza zbyciem w drodze zamiany) - "ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie" (wcześniej: "(...) w umowie sprzedaży"). Z takiej redakcji ww. przepisów wynika, że ustawodawca przyjął, iż wielkość przychodu z odpłatnego zbycia określa cena wyrażona w umowie (art. 19 ust. 1 zdanie pierwsze) (z wyjątkiem zbycia w drodze zamiany - o czym mowa w art. 19 ust. 2), a cena ta - co do zasady - odpowiada wartości rynkowej rzeczy lub prawa. Wysokość przychodu na podstawie wartości rynkowej określana jest natomiast w sytuacji, gdy cena wynikająca z umowy odbiega, bez uzasadnionej przyczyny od cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawem tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu stopnia zużycia oraz czasu i miejsca zbycia. Wykładnia przepisów art. 10 ust. 1 pkt 8 i art. 19 u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, że źródłem przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości jest taka czynność, która po stronie zbywcy (podatnika) przynosi przysporzenie majątkowe, które można wycenić w momencie dokonania tego zbycia. Ocena tego, czy umowa o dożywocie mieści się wśród tak rozumianego odpłatnego zbycia wymaga odniesienia się do charakteru tego rodzaju czynności prawnej i stwierdzenia, czy po stronie zbywcy (podatnika) wskutek tej czynności wystąpi przysporzenie majątkowe. Niewątpliwie umowa o dożywocie to jedna z form zbycia nieruchomości (przeniesienia własności). Zgodnie z brzmieniem art. 908 kodeksu cywilnego treść umowy o dożywocie polega na tym, iż jedna ze stron przenosi na drugą własność nieruchomości, druga zaś zobowiązuje się w zamian za to do dożywotniego utrzymania zbywcy. Na zobowiązanie to-przy braku innego porozumienia (umowy) - składa się: obowiązek przyjęcia dożywotnika jako domownika, dostarczanie mu wyżywienia, ubrania, światła, opału, pomoc i pielęgnacja w czasie choroby oraz sprawienie mu na koszt nabywcy pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym (art. 908 § 1 i 3 k.c.). Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem tej nieruchomości prawem dożywocia, do którego to obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych art. 908 § 1 k.c). Treść prawa dożywocia uzyskanego w zamian za przeniesienie własności nieruchomości, a więc zakres zobowiązania się jej nabywcy do dożywotniego utrzymania zbywcy lub osób mu bliskich, określa z reguły umowa dożywocia. Z istoty prawa dożywocia, jako prawa do uzyskania przez dożywotnika (zbywcy nieruchomości lub osoby mu bliskiej) dożywotniego utrzymania, wynika, iż zakres związanych z tym obowiązków nabywcy winien sięgać tak daleko, aby uprawniony nie był zmuszony poszukiwać dodatkowo środków utrzymania z innych źródeł. Oznacza to, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości dożywotnik w ramach dożywotniego utrzymania otrzymuje określone świadczenia także o charakterze majątkowym mające zaspokoić jego potrzeby życiowe (a także pochówek, jako potrzebę pośmiertną). W tym znaczeniu za uzasadnioną uznać można tezę, leżącą - jak się wydaje - u podstaw zaskarżonej interpretacji, że zbycie nieruchomości w drodze dożywocia jest zbyciem na podstawie umowy nie tylko wzajemnej, ale także odpłatnej (ekwiwalentnej), przy którym otrzymywane przez dożywotnika (zbywcę lub osobę mu bliską) środki utrzymania stanowią odpłatę za zbytą nieruchomość. Odpłatne czynności prawne charakteryzują się tym, że każda ze stron uzyskuje jakąś korzyść majątkową, niekoniecznie w postaci pieniężnej: mogą to być także świadczenia innego rodzaju (usługi, rzeczy, wierzytelności, inne prawa), byleby dały się określić w pieniądzu. Za nieodpłatne, a w konsekwencji i niewzajemne uznać należy nie tylko umowy, w których nie zastrzeżono korzyści majątkowej (np. darowizna, użyczenie rzeczy), ale i takie, gdzie korzyść majątkowa ma charakter tylko symboliczny - np. sprzedaż samochodu za 1 zł (por. Z. Radwański Zobowiązania - część ogólna, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 1995 r., s. 125). Nadto, "umowa dożywocia jest umową wzajemną" (por. Z. Radwański Zobowiązania - część szczegółowa, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 1995 r. s. 261) Z kolei Witold Czachórski stwierdził wprost, że "Umowa dożywocia ma charakter umowy zobowiązującej, odpłatnej i wzajemnej", (por. Witold Czachórski, Adam Brzozowski, Marek Safjan, Elżbieta Skowrońska-Bocian: Zobowiązania zarys wykładu, Wydawnictwo PWN, 1995 r., s. 399). Warto też wskazać na pogląd E. Nezbeckiej, która stwierdza, że w piśmiennictwie przyjęło się traktować umowę dożywocia za umowę nazwaną odpłatną konsensualną, zobowiązującą, kauzalną przysparzającą, dwustronnie zobowiązującą, wzajemną, o charakterze losowym (por. Elżbieta Niezbecka, Komentarz do art. 908 Kodeksu cywilnego, program LEX; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 listopada 1995 r., sygn. I ACr 520/951). ./ Dla ustalenia charakteru umowy o dożywocie nie mogą umknąć uwadze dalsze regulacji kodeksowe tej instytucji, a mianowicie art. 913 § 1 i art. 914 Kodeksu cywilnego. Potwierdzają bowiem one w przekonaniu Sądu w sposób niebudzący wątpliwości odpłatność umów o dożywocie. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień. Z drugiego zaś wynika, że jeżeli zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa. Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że zawarta przez skarżącą umowa o dożywocie ma charakter odpłatny. Świadczenie podatniczki znajduje bowiem swój odpowiednik w świadczeniach nabywcy nieruchomości, szczegółowo opisane w treści aktu notarialnego. Tym samym trafnie organ interpretujący uznał, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z odpłatnym zbyciem nieruchomości, stanowiącym źródło przychodu, o jakim mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) i art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f., podlegającym opodatkowaniu zgodnie z zasadami podanymi w wydanej indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Op 334/12). Nie sposób przy tym podzielić zawartej w skardze argumentacji skarżącej, powielającej w istocie zapatrywanie przedstawione w przywołanych wyrokach WSA, które sprowadza się do twierdzenia, iż nie jest możliwe zastosowanie art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f, w którym przy ustalaniu podstawy opodatkowania bierze się wartość wyrażoną w umowie (lub wartość rynkową), gdyż ta w przypadku umowy o dożywocie nie występuje, ponieważ takie postępowanie prowadziłoby do ryzyka dowolnego i oderwanego od stanu faktycznego określenia przez organy podatkowe wielkości przychodu podległego opodatkowaniu. W tym stanie rzeczy skarga jest niezasadna. Nie można bowiem się zgodzić, że organ interpretacyjny dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie wykładani rozszerzającej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że jego stanowisko nie jest odosobnione i koresponduje z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym - wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 stycznia 2012, sygn. akt I SA/Bd 735/11, wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1101/10, wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt lI FSK 2625/10. Wbrew zarzutom skargi organ interpretacyjny nie dopuścił się również naruszenia art. 121 Ordynacji podatkowej. To że zaskarżona interpretacja nie odpowiada stanowisku skarżącej nie oznacza, że jest nieprawidłowa, ani też nie stanowi podstawy do stwierdzenia, iż organ naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do państwa. W świetle powyższego stanowisko Ministra Finansów zasługuje na aprobatę, a skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło