I SA/Gd 888/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 282/15 na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2009 r. postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Pani Ł. K. w dniu 27 lipca 2016 r. złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończenia prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 marca 2016 r. wydanego w sprawie sygn. akt I SA/Gd 282/15 w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2009 rok. Odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek skarżącej został doręczony pełnomocnikowi skarżącej. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2016 r. referendarz sądowy stwierdził, że wyrok jest prawomocny od dnia 28 maja 2016 r. Skarżąca jako prawną podstawę wniosku wskazała art. 272 w zw. z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") argumentując, że wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. P 49/13 potwierdza niezgodność z art. 2 Konstytucji RP przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2009 r. Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego nastąpiło w dniu 6 sierpnia 2014 r., natomiast zgodnie z wyrokiem Trybunału utrata mocy obowiązującej przedmiotowego przepisu nastąpiła po upływie 18 miesięcy – w dacie 6 lutego 2016 r. Strona wskazała, że żądanie wznowienia postępowania sądowego zostało zgłoszone w terminie określonym w art. 272 in fine p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem, jednakże można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, przy czym termin złożenia skargi o wznowienie biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W sytuacji określonej wyżej skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. W niniejszej sprawie należy uwzględnić, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. P 49/13 został wydany w dniu 29 lipca 2014 r. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydany w postępowaniu, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania został wydany w dniu 22 marca 2016 r., zatem w dacie orzekania przez Trybunał Konstytucyjny nie istniało przedmiotowe orzeczenie sądowe nieprawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony. W ocenie Sądu nie zachodzi prawna przesłanka określona w art. 272 § 2 zd. 2 p.p.s.a. warunkująca ustalenie, że skarga o wznowienie postępowania sądowego została wniesiona w terminie. Należy zauważyć, że w sprawie sygn. akt I SA/Gd 282/15 zakończonej wyrokiem z dnia 22 marca 2016 r. strona nie korzystała ze środków odwoławczych, zatem brak prawnych przesłanek rozważań na gruncie art. 272 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Termin wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 marca 2016 r. w sprawie I SA/Gd 282/15 upłynął, zgodnie z powołanym art. 272 § 2 zd. 1 p.p.s.a. w dniu 7 maja 2016 r., w tej dacie bowiem upłynął termin trzech miesięcy liczony od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego rozstrzygającego o niezgodności z Konstytucją przepisu ustawy, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarga o wznowienie postepowania złożona w dniu 27 lipca 2016 r. nie została wniesiona w terminie. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązany jest do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W analizowanej skardze skarżąca jako podstawę wznowienia wskazała wyrok Trybunału z 29 lipca 2014 r., P 49/13. Choć wyrok ten został ogłoszony w dzienniku ustaw 6 sierpnia 2014 r., to jednak termin do składania skarg o wznowienie postępowań, w których podstawą orzeczenia był uznany za niekonstytucyjny art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., nie rozpoczął tego dnia biegu. Wynika to z faktu, że Trybunał skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 190 ust. 3 Konstytucji do odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej wskazanego przepisu o 18 miesięcy, liczone od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. W uzasadnieniu wyroku Trybunał precyzyjnie wskazał, że podtrzymuje stanowisko zajmowane w dotychczasowym orzecznictwie, iż w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostały wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji) wystąpi dopiero po upływie terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu (por. wyroki Trybunału z: 31 marca 2005 r., sygn. SK 26/02, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29; 24 października 2007 r., sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108; 16 lutego 2010 r., sygn. P 16/09, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 12; 14 lutego 2012 r., sygn. P 17/10, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 14; postanowienie NSA z 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 360/16 i z 30 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 611/16). W sytuacji odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu Trybunał stwierdza istnienie niekonstytucyjności, dając zarazem ustawodawcy czas na dostosowanie systemu prawnego do wymagań konstytucyjnych. Zakwestionowany akt pozostaje na czas odroczenia w systemie prawnym, ale nie ma już wątpliwości co do tego, że jest on konstytucyjnie wadliwy. Jeżeli ustawodawca zmieni prawo w okresie przed końcem upływu terminu odroczenia, wówczas zmiana ta – genetycznie – ma swe źródło nie w derogacji trybunalskiej (wyrok TK), lecz w derogacji dokonanej przez ustawodawcę. Wtedy jednak ‒ gdy ustawodawca wprowadzi nowe przepisy w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału ‒ brak jest w ogóle warunków do wznowienia postępowań. Tak więc orzeczenie z odroczonym skutkiem – jako zasada – nie powoduje skutków w sferze spraw indywidualnych, opartych na konstytucyjnie zdyskwalifikowanej normie, jeśli ustawodawca w terminie wyda przepisy zastępujące przepisy, co do których orzeczono niekonstytucyjność. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem przed upływem osiemnastomiesięcznego terminu utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. ustawodawca uchylił ten przepis na mocy art. 1 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 16 stycznia 2015 r. (Dz. U. z 2015 poz. 251) o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy – Ordynacja podatkowa zmieniającej ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych z dniem 1 stycznia 2016 r. W konsekwencji nie można było przyjąć, że skarżąca oparła swą skargę na ustawowej przesłance wznowienia, bowiem uchylenie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. wynikało nie z wyroku Trybunału, lecz miało swe źródło w działaniach ustawodawcy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1295/16. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił analizowaną skargę odrzucić jako niedopuszczalną na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.