I SA/Gd 923/96
WyrokWSA w Gdańsku1998-03-20
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób fizycznych może być pominięty przez sąd w przypadku stwierdzenia jego sprzeczności z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd administracyjny, badając legalność decyzji administracyjnej, może dokonać pośredniej kontroli legalności aktów normatywnych niższego rzędu niż ustawa. W przypadku stwierdzenia sprzeczności takiego aktu z ustawą, sąd jest uprawniony do pominięcia przepisu wykonawczego w swoim rozstrzygnięciu. Przepis rozporządzenia sprzeczny z ustawą nie może stanowić podstawy do oceny stanu faktycznego sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatnika, który w 1994 r. podjął nową samodzielną działalność gospodarczą, a wysokość należnego podatku została określona na zasadach zryczałtowanego podatku dochodowego. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób fizycznych, wskazując na ich sprzeczność z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych.Rozstrzygnięcie
Uznano skargę za uzasadnioną i orzeczono na podstawie przepisów ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.Pełny tekst orzeczenia
Stwierdzenie, iż przepis par. 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1993 r. w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego /Dz.U. nr 132 poz. 635/ jest sprzeczny z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, oznacza, iż przepis ten nie mógł stanowić podstawy do oceny, iż podatnik w 1994 r. podjął nową samodzielną działalność gospodarczą, co w konsekwencji było przyczyną określenia wysokości należnego podatku na zasadach zryczałtowanego podatku dochodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uznać za uzasadnioną.
Stan faktyczny sprawy jest niesporny, zaś zarzut strony skarżącej sprowadza się głównie do naruszenia przepisu par. 1 ust. 2 pkt 1b i par. 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób fizycznych. Sąd w zasadzie nie kontroluje aktów normatywnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonych decyzji jednak w toku badania legalności tych decyzji może dokonać pośredniej kontroli legalności aktów normatywnych stopnia niższego niż ustawa i w przypadku stwierdzenia sprzeczności z ustawą pominąć je w swoim rozstrzygnięciu.
W orzeczeniu z dnia 27 czerwca 1957 r. 3 CR 702/56 /OSN 1958 nr 3 poz. 79/ Sąd Najwyższy stwierdził, że "sędziowie podlegający tylko ustawom są uprawnieni do kontroli legalności rozporządzeń wykonawczych pod kątem widzenia ich zgodności z ustawami" co prowadzi w konsekwencji do odmowy zastosowania przez Sąd przepisu wykonawczego jeżeli w jego ocenie jest on sprzeczny z ustawą.
W rozpoznawanej już uprzednio sprawie Naczelny Sąd Administracyjny na tle podobnego jak w niniejszej sprawie stanu faktycznego wyraził pogląd, że przepis par. 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1993 r. w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób fizycznych /Dz.U. nr 132 poz. 635/ pozostaje w sprzeczności z unormowaniem zawartym w art. 24 ust. 3 /ostanie zdanie/ ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.
Takie samo stanowisko zajął również w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 stycznia 1997 r. I SA/Gd 628/96 Sąd w obecnym składzie w całości podziela pogląd jak również argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 sierpnia 1996 r. SA/Gd 2693/95 jak i w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 stycznia 1997 r. I SA/Gd 828/96.
Stwierdzenie, iż przepis par. 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego jest sprzeczny z art. 24 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, oznacza, iż przepis ten nie mógł stanowić podstawy do oceny, iż podatnik w 1994 r. podjął nową samodzielną działalność gospodarczą, co w konsekwencji było przyczyną określenia wysokości należnego podatku na zasadach zryczałtowanego podatku dochodowego.
W tej sytuacji skarżący z tytułu prowadzonej w 1994 r. działalności gospodarczej winien zostać opodatkowany z wyłączeniem ryczałtu na zasadach ogólnych wynikających z przepisów cytowanej ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z tych względów Sąd na mocy art. 22 ust. 2 pkt 1, art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło