I SA/Gd 935/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości z tytułu I raty za 2009 rok oddala skargę. Pismem z dnia 8 maja 2009 r. M.P. zwrócił się z wnioskiem o umorzenie pierwszej raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości, od budynku związanego z działalnością gospodarczą. Decyzją z dnia 29 czerwca 2009 r. Wójt Gminy odmówił podatnikowi udzielenia wnioskowanej ulgi. Organ ustalił, że M.P. jest właścicielem budynku mieszkalnego o powierzchni 150 m2, działki 0,5 ha oraz budynku, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza. Ponadto ustalił, że w okresie od 6.12.2008 r. do 30.04.2009 r. podatnik przebywał na zwolnieniu lekarskim. W tym czasie, lokal w którym wykonywana jest działalność gospodarcza podatnika był prowadzony przez osoby zatrudnione na umowę zlecenie. Organ wskazał także, że podatnik uzyskuje dochód ze sprzedaży towaru, na bieżąco reguluje swoje rachunki i otrzymuje pomoc od rodziny. W następstwie rozpoznania wniesionego przez podatnika odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 października 2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że obowiązek podatkowy wynika z samego faktu posiadania nieruchomości, niezależnie od tego, w jaki sposób jest wykorzystywana i czy przynosi ona przychody. Dalej organ aprobując ustalenia organu I instancji wskazał, że podatnik, z tytułu stałych kosztów ponosi wydatki w łącznej wysokości [...] zł. Jednocześnie w 2006 roku w ramach pomocy de minimis otrzymał kwotę [...] zł. na zakup sprzętu grającego. Organ zaznaczył, że dochody z prowadzenia klubu są wprawdzie niewielkie, jednakże w spłacie opłat wspomaga podatnika rodzina. Powyższe okoliczności, w ocenie organu odwoławczego, nie dają podstaw do umorzenia zaległości, albowiem jak to stwierdził prawidłowo organ I instancji, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika, ani ważnego interesu publicznego. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego M.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący wskazał, że z uwagi na przebywanie na zwolnieniu lekarskim, w okresie od grudnia 2008 r. do końca maja 2009 r. nie był zdolny do pracy. Dodał też, że z dniem 31 maja 2009 r. zakończył prowadzoną działalność gospodarczą i jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i środków do życia. Skarżący podkreślił, że jakkolwiek jest świadom ciążącego na nim obowiązku podatkowego, to jednak brak zapłaty podatku został spowodowany nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci wypadku w pracy i zawału serca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i dodatkowo podniósł, że jednym z powodów kłopotów podatnika jest brak należytego utrzymania przez Gminę drogi użytkowanej przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego, co upoważniałoby Sąd do jej uchylenia w całości lub w części, w oparciu o powołany powyżej przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), stanowiący, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wydana na podstawie cytowanego przepisu ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. To od decyzji organu zależy czy uzna, że w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jednocześnie ich wystąpienie nie determinuje pozytywnej decyzji organu podatkowego, albowiem jest on uprawniony, a nie zobowiązany do rozważenia, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość może być umorzona. Zauważyć przy tym należy, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, a nie zwalnianie podatników z tego obowiązku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 1991 roku, SA/Gd 295/91, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego z 1994 r. Nr 1, poz. 7). Z tego względu ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeciwnie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika oraz, że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2004 roku, I SA/Wr 735/02, LEX nr 129659; zob. też P. Roksisz, Uznanie administracyjne w ramach instytucji umorzenia zaległości podatkowych, Dor. Podatk. z 2004 r. Nr 1, s . 37). Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Sprowadza się ona w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 roku, I SA/Ka 498/00, PP z 2001 r. Nr 45, s. 14; tak też R. Mastalski [w:] B. Adamiak et. al., Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005, Wrocław 2005, s. 308). Sądowa kontrola decyzji o charakterze uznaniowym obejmuje więc samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Skoro zatem Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę uznania organów podatkowych. W świetle wskazanego wyżej przepisu Sąd nie jest bowiem uprawniony, ani do oceny słuszności, ani celowości zaskarżonej decyzji. Jeżeli więc organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości podatkowe, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem. Istotne jest przy tym, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1999 r., III SA 7580/98, Lex Polonica Maxima w wersji na październik 2006 r.). Mając powyższe względy na uwadze Sąd uznał, że organ odwoławczy, podejmując zaskarżoną decyzję, nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu przez organ odwoławczy wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad postępowania przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i finansową skarżącego, żebrały informacje o jego sytuacji zdrowotnej i osobistej oraz poddały ocenie racje, na które powołał się skarżący. Sytuacja skarżącego nie została jednak uznana jako szczególna i wyjątkowa. Zdaniem Sądu ocenie tej nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni wyżej cytowanego przepisu dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej, mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. W sytuacji, gdy organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. Za prawidłowe Sąd uznał również uzasadnienie dokonanego przez organy podatkowe wyboru co do jednego z alternatywnych rozstrzygnięć. W tej mierze organy podatkowe przytoczyły bowiem okoliczności wskazujące na brak podstaw do umorzenia zaległości podatkowych podając, że nie mogą za tym przemawiać niepowodzenia w prowadzeniu działalności gospodarczej oraz stan chorobowy skarżącego. Zaznaczyły także, że brak zysków z prowadzonej działalności gospodarczej nie może być rekompensowany poprzez umarzanie zaległości podatkowych, a negatywnych konsekwencji wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej nie można przerzucać na Skarb Państwa. Organy podatkowe odmawiając podatnikowi umorzenia zaległości podatkowej wskazały również na to, że podatnik dysponuje majątkiem w postaci nieruchomości, co w konsekwencji daje możliwość przymusowego wyegzekwowania należnego świadczenia. Słusznie więc doszły do wniosku, że w realiach przedmiotowej sprawy, umorzenie zaległości podatkowej byłoby przedwczesne. Jak to bowiem zostało wskazane w przywoływanym przez Dyrektora Izby Skarbowej wyroku NSA z 21 czerwca 2000 r. I SA/Ka 14/99, dopóki istnieją niewykorzystane możliwości wyegzekwowana zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podejmując zaskarżoną decyzję, nie wykroczyło poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 p.p.s.a.