I SA/Gd 984/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Kolanowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 marca 2007 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 2006 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([..] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] w sprawie J. P. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był ustalony w sprawie, następujący stan faktyczny: Wójt Gminy ustalił wobec J.P. podatek od nieruchomości za rok 2006 w łącznej kwocie 735zł z tytułu posiadania nieruchomości budynkowych i gruntowych położonych w miejscowości B. gmina Z. Od decyzji tej podatnik złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i ustalenie wymiaru podatku od nieruchomości według zasad dotyczących budynków mieszkalnych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art.5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz błędne ustalenie wymiaru podatku od nieruchomości poprzez błędną interpretację przedmiotowego przepisu i nieprawidłowe wyłączenie budynku, w którym stale zamieszkuje z kategorii budynków mieszkalnych. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż organ potwierdził fakt jego zameldowania na pobyt stały. Zarzucił, iż organ nie przeprowadził innych czynności zalecanych przez SKO, natomiast jedyną przesłanką będącą podstawą wydania przedmiotowej decyzji jest interpretacja ministerstwa Finansów z dnia 27.04.2005r. Nr LK-833/PP/05/BM6-605. Zdaniem skarżącego dokumentacja budowlana danego budynku jest podstawowym ale nie jedynym kryterium zaliczenia danego budynku do odpowiedniej kategorii. Podnosi, iż przedmiotowy budynek spełnia wszelkie wymogi prawa budowlanego i powinien być zakwalifikowany jako mieszkalny. Faktycznie wykorzystuje go do celów mieszkaniowych, stanowi jego centrum spraw życiowych i służy on zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych skarżącego i jego żony E. Ponadto nie posiada on innego lokalu mieszkalnego. Rozpatrując przedmiotową sprawę w wyniku złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze przypomniało, że sprawa rozpatrywana jest po raz drugi. Podstawę ustalenia obowiązku podatkowego w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych ( t.j. Dz.U. Nr 121, poz 844 z 2006r.), które określają podmiot i przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 w/w ustawy, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych, które są m.in. właścicielami, użytkownikami wieczystymi lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości. Natomiast art. 2 ust. 1 cyt. ustawy wymienia przedmiot opodatkowania wśród którego są budynki lub ich części oraz grunty. Podstawę opodatkowania stanowi dla budynków ich powierzchnia użytkowa, a dla gruntów powierzchnia tych gruntów - art. 4 ust. 1 w/w ustawy. Kolegium podniosło, że bezsporne w sprawie jest fakt, iż skarżący jest właścicielem gruntów o pow. 1025m² oraz budynku o pow.66,70m² i z tego tytułu jest obowiązany do uiszczenia podatku od nieruchomości. Strona złożyła w 2003r. informację w sprawie podatku od nieruchomości, wykazując jako przedmiot opodatkowania pozostałe grunty o pow. 1025m² oraz budynek letniskowy o pow.66,70m². Zaskarżoną decyzją organ I instancji dokonał opodatkowania nieruchomości zgodnie ze złożoną przez podatnika informacją. Kolegium wskazało, że poprzednie swoje rozstrzygnięcie (sygn. akt 889/06) SKO oparło głównie o Uchwałę 5 sędziów NSA z dnia 22.04.2002r. (publ. ONSA 2002/4/143) stwierdzającej, iż o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art.5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych decyduje kryterium zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Rozpoznając powtórnie sprawę, Kolegium zauważyło, że aktualne poglądy doktryny na kwestię możliwości zaliczenia budynku letniskowego jako budynku mieszkalnego uległy zmianie. Powołały się w tym względzie na stanowisko prof. L.Etela oraz pismo MF z dnia 28.03.2006r. LK-833/46/KM/06/195 Biul.Skarb.2006/3/25. Organ odwoławczy stwierdził, iż o zakwalifikowaniu budynku jako mieszkalnego lub do kategorii budynków mieszkalnych decydować powinna ewidencja gruntów i budynków. W przypadku gdy jej nie ma - decydująca jest dokumentacja budynku, tj. pozwolenie na budowę. Stosownie do treści art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W związku z tym opodatkowanie budynku lub jego części stawką podatku przewidzianą dla budynków mieszkalnych jest możliwe, jeżeli w ewidencji gruntów i budynków budynek określony został jako mieszkalny. Natomiast organ podatkowy nie jest uprawniony do dokonania samodzielnego klasyfikowania funkcji budynku, opiera swoje ustalenia na zapisach w ewidencji gruntów i budynków. Zatem w przypadku gdy z dokumentacji budowlanej wynika, iż dany budynek jest budynkiem mieszkalnym, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości wg stawki jak od budynków mieszkalnych. Natomiast jeżeli z dokumentów urzędowych (przede wszystkim pozwolenia na budowę) nie wynika mieszkalny charakter budynku, budynek ten należy opodatkować podatkiem od nieruchomości ze stawką jak od budynków lub części budynków pozostałych. Odnosząc powyższy pogląd do realiów rozpoznawanej sprawy Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 16.06.1999r. skarżący złożył wniosek o pozwolenie na budowę domu letniskowego typ L-2 w B. [...] na działce nr [...]. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] zatwierdzono projekt budowlany oraz projekt zagospodarowania działki dla zamierzenia budowlanego: budynku letniskowego typ L-2 na działce nr [...] w B. na rzecz J. P. Z wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. wynika, iż przedmiotowa działka nr [...] jest działką letniskową przewidzianą pod zabudowę domkiem letniskowym. W świetle powyższego Kolegium uznało, że brak jest podstaw do opodatkowania przedmiotowego budynku wg stawek jak za budynek mieszkalny. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Podniosła w niej, że zwracała się kilkakrotnie o przekwalifikowanie domu letniskowego na dom mieszkalny. Ponadto strona wskazała, że jest zameldowana w spornym budynku na pobyt stały od 2004 r. i otrzymała od Wójta Gminy Z. dowód osobisty. W budynku tym faktycznie zamieszkuje na stałe wraz z żoną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy możliwości zakwalifikowania dla celów podatku od nieruchomości budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych. Przypomnieć należy, że art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 84 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w 2006 r., zwanej w dalszej części ustawą, upoważnia Radę Gminy do różnicowania stawek dla poszczególnych grup budynków, określając jednocześnie maksymalną wysokość stawek. Przepis ten rozróżnia m. in. kategorie budynków mieszkalnych, które korzystają z najniższych stawek podatku od nieruchomości. (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) cytowanej ustawy). Zdaniem organów orzekających w niniejszej sprawie, podstawowym kryterium dla kwalifikacji budynku do kategorii mieszkalnych jest zapis w ewidencji gruntów i budynków. W przypadku gdy jej nie ma rozstrzygającym będzie zapis w pozwoleniu na budowę. Wskazały ponadto, że za nieaktualny należy uznać pogląd wyrażony w uchwale 5 sędziów NSA z 22 kwietnia 2002 r., stwierdzającej, iż o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art.5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, decyduje kryterium zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę nie podziela tej argumentacji. Jak zasadnie podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. akt II FSK 1100/05, (nie publ.), dotychczasowa linia orzecznicza dotycząca opodatkowania domków letniskowych podatkiem od nieruchomości zachowuje aktualność na gruncie znowelizowanej z dniem 1 stycznia 2003 r. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2006 r, sygn. akt II FSK 307/05, niepubl.; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 2004 r, sygn. akt III SA 1314/03, LEX nr 149183). W uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezentowano pogląd zgodnie z którym ze względu na brak definicji budynku mieszkalnego w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, termin ten powinien być wyjaśniany w oparciu o znaczenie zaczerpnięte z języka potocznego (por. uchwała NSA z dnia 22 kwietnia 2002 r, sygn. akt FPK 17/01, publ. ONSA 2002/4/143; uchwała NSA z dnia 1 lipca 2002 r., sygn. akt FPK 2/02, publ. ONSA 2003/2/49; uchwała NSA z dnia 1 lipca 2002 r., sygn. akt FPK 3/02, publ. ONSA 2003/2/50). W tym ujęciu "budynek mieszkalny" oznacza budynek służący lub nadający się do mieszkania; natomiast "mieszkać" to przebywać gdzieś stale lub czasowo, zajmować jakiś lokal, mieć mieszkanie, zamieszkiwać ("Mały słownik języka polskiego" pod. red. Stanisława Skorupki, Warszawa 1968 r, str. 388). Kryterium decydującym o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych jest zatem posiadanie budynku w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych bądź w celu lokaty kapitału). W powołanych uchwałach za podstawę argumentacji przyjęto zasadę autonomii prawa podatkowego w stosunku do innych gałęzi prawa, zgodnie z którą w procesie wykładni językowej prawa podatkowego należy przede wszystkim poszukiwać "podatkowego" rozumienia pojęć używanych przez ustawodawcę. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, w cytowanym powyżej wyroku z dnia 20 lipca 2006 r., istotnym jest cel wprowadzenia najniższej stawki podatkowej dla budynków mieszkalnych. Opodatkowanie budynków mieszkalnych służących zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych człowieka podyktowane jest zamiarem realizacji celów pozafiskalnych: społecznych i gospodarczych. Obecnie ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w zakresie definicji budynku, zawiera odesłanie do prawa budowlanego (art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy). Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Ustawa podatkowa nie definiuje, oraz nie zawiera odesłania do innych aktów prawnych w zakresie pojęcia budynku mieszkalnego. Definicję taką zawierają przepisy prawa budowlanego, które za budynek mieszkalny jednorodzinny nakazują rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku (art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego). Z powyższego wynika, że również prawo budowlane definiując pojęcie budynku mieszkalnego posługuje się kryterium funkcjonalnym – "zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych". W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w pełni podziela dotychczasowy pogląd, jednolicie reprezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że rozstrzygającym dla zakwalifikowania budynku do kategorii budynków mieszkalnych jest to, czy służy on zaspakajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Opodatkowaniu najniższą stawką nie mogą zatem podlegać zamieszkiwane jedynie sezonowo budynki letniskowe, których główną funkcją jest wypoczynek i rekreacja. W związku z powyższym dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie koniecznym jest, aby w ponownie przeprowadzonym postępowaniu zweryfikować przedstawiony przez skarżącego stan faktyczny sprawy. W sytuacji, gdy faktycznie sporny budynek służy zaspakajaniu jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych, budynek ten niezależnie od treści wydanego pozwolenia na budowę, powinien być dla celów podatkowych zakwalifikowany do kategorii budynków mieszkalnych. Jeżeli natomiast przeprowadzone postępowanie wykaże, że budynek jest wykorzystywany sezonowo i służy zaspakajaniu potrzeb rekreacyjnych jego właścicieli, budynek ten nie może korzystać z preferencyjnego opodatkowania przewidzianego wyłącznie dla budynków mieszkalnych. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że w sprawie naruszono prawo materialne – art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a także poprzez brak dokonania ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia faktycznego sposobu korzystania ze spornego budynku przez skarżącego, naruszono prawo procesowe – art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które zgodnie z art. 200 P.p.s.a., Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej od organu administracji.