I SAB/Gd 7/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi A. D. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie przyznania dotacji postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu radcę prawnego M. S. Dnia 27 lutego 2018 r. wyznaczony pełnomocnik stawił się w tut. sądzie i wykonał fotografie z akt sprawy (k. 95). Powziął także informację, iż na dzień 20 marca 2018 r. został wyznaczony termin posiedzenia niejawnego. W piśmie z dnia 1 marca 2018 r. (złożonym w dniu 2 marca 2018 r. – data prezentaty na piśmie) pełnomocnik wniósł o odroczenie rozprawy o dwa tygodnie w związku urlopem ojcowskim zaplanowanym na okres od 5 do 18 marca 2018 r., wskazując, iż ze względu na krótki termin pomiędzy zakończeniem urlopu a posiedzeniem niejawnym nie ma możliwości udzielenia skarżącej profesjonalnej pomocy prawnej, w tym skontaktowaniu się ze skarżącą celem omówienia sprawy i sporządzeniu pisma procesowego. W piśmie tym pełnomocnik zawarł także wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, iż nie zostały uiszczone w całości. Zarządzeniem z dnia 16 marca 2018 r. Sędzia uwzględnił wniosek pełnomocnika o zmianę terminu posiedzenia, który został wyznaczony na dzień 5 kwietnia 2018 r., o czym poinformowano pełnomocnika telefonicznie w dniu 19 marca 2018 r. (notatka urzędowa, k. 112). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. oddalił skargę. Odpis sentencji wyroku został doręczony pełnomocnikowi w dniu 18 kwietnia 2018 r. (potwierdzenie odbioru, k. 124). Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 21 maja 2018 r. wezwał pełnomocnika do złożenia w terminie 7 dni oświadczenia, jakie czynności podjął w niniejszej sprawie. Z oświadczenia pełnomocnika z dnia 14 czerwca 2018 r. (złożonego w dniu następnym – data prezentaty na piśmie), wynika, iż pełnomocnik w dniu 19 marca 2018 r. spotkał się ze skarżącą, zapoznał się z dokumentami przedstawionymi przez skarżącą oraz znajdującymi się w aktach sprawy, z przepisami prawa mającymi zastosowanie w sprawie, poglądami doktryny oraz orzecznictwem sądów (w szczególności postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2013 r. wydanego w sprawie V SA/Wa 1337/13, publ. LEX nr 1440973) i organów administracji w zakresie prawa ochrony środowiska. Po ich analizie pełnomocnik powziął wątpliwości co do właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy skarżącej i z tej przyczyny – pomimo pierwotnego zamiaru – nie składał żadnych pism procesowych. Po wydaniu wyroku w rozmowie telefonicznej uzyskał informację o jego treści, o czym poinformował skarżącą. Następnie, w dniu 18 kwietnia 2018 r. spotkał się ze skarżącą, która oświadczyła, iż nie chce występować o uzasadnienie wyroku i nie będzie podejmować żadnych czynności w sprawie (na dowód czego dołączył oświadczenie skarżącej). W tej sytuacji pełnomocnik odstąpił od dalszych działań w sprawie. Zgodnie z brzmieniem art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.), wyznaczony pełnomocnik (radca prawny) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04, z dnia 28 maja 2008 r., I OZ 341/08 i z dnia 16 czerwca 2010 r., II FZ 143/10, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). W ocenie referendarza sądowego, w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wnioskodawca, działając jako wyznaczony pełnomocnik nie podjął czynności, które można by uznać za rzeczywiste udzielenie skarżącej pomocy prawnej, za którą należałoby się wynagrodzenie. Zdaniem orzekającego podjęte przez wnioskodawcę czynności polegające na rozmowie ze skarżącą, zapoznaniu się z aktami sprawy oraz ich analizie faktycznej i prawnej, same w sobie – bez podjęcia dalszych czynności procesowych – nie są wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie rzeczywiście udzielona. Są to jedynie czynności poprzedzające faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz – w razie potrzeby – złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., I OZ 768/13; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, czynności pełnomocnika nie mające charakteru pomocy prawnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa. Referendarz sądowy zwraca uwagę, iż pełnomocnik, po analizie akt sprawy, przepisów prawa, poglądów doktryny oraz orzecznictwa sądów i organów administracji, doszedł do przekonania, iż właściwym do rozpoznania sprawy skarżącej jest sąd powszechny. Mimo to nie wystąpił z wnioskiem o cofnięcie skargi. Co więcej, rozstrzygnięcie sądu wydane w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, iż sąd administracyjny uznał się za właściwy do rozpoznania sprawy i wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. skargę oddalił. Pełnomocnik z chwilą powzięcia informacji o wyniku sprawy wiedział, iż jego stanowisko było błędne (gdyż sąd nie odrzucił skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a), a mimo to nie wystąpił z wnioskiem o uzasadnienie wyroku. Podkreślić przy tym należy, iż pełnomocnikowi, który odstąpił od złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku (który – co należy podkreślić – zapadł na posiedzeniu niejawnym) nie była znana argumentacja sądu, w związku z czym nie mógł przedstawić jej skarżącej – mógł ją jedynie poinformować o wyniku sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.