II SA/Gd 1019/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2024 r., nr SKO Gd/1945/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej I. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką H. K., załączając wydane matce na stałe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z tytułu chorób układu pokarmowego. Skarżąca oświadczyła, że pobiera zasiłek dla opiekuna, jednak zobowiązuje się do zrezygnowania z niego w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie skarżąca załączyła wykaz czynności wykonywanych w ramach opieki, z którego wynika, że skarżąca wyprowadza i karmi psa matki, pomaga matce w czynnościach związanych z higieną, pomaga się ubrać, przygotowuje i podaje jej pięć posiłków w ciągu dnia, podaje leki, mierzy ciśnienie, ścieli łóżko, zakrapla oczy, sprząta, pierze i wykonuje inne prace domowe, pomaga w spacerach, organizuje spotkania z koleżankami i wyjścia do kina, pomaga przy rehabilitacji, stosuje masaż ciała na materacu masującym i hydromasaż stóp, dwa razy w tygodniu zmienia aparat stomijny. W nocy skarżąca sprawdza dwa lub trzy razy stan matki, gdyż czasem zastaje ją śpiąca na siedząco. W czasie przeziębienia skarżąca opróżnia worek stomijny matki kilka razy dziennie i częściej zmienia aparat stomijny. Skarżąca wyjaśniła, że matka wymaga dokładniejszej opieki przy objawach żołądkowo-jelitowych, objawy gastryczne były bowiem nie raz zwiastunem niedrożności jelitowej, uwięźniętej przepukliny. W przypadku niedrożności układu pokarmowego matka wymaga natychmiastowej pomocy lekarza, czasem pielęgniarki. Matce zdarzają się zachwiania równowagi i upadki. Skarżąca podkreśliła, że ma wykształcenie pielęgniarskie, przedkładając przy tym cyplom ukończenia medycznego studium zawodowego, uprawniający do używania tytułu pielęgniarka a także dyplom ukończenia studiów na kierunku Pielęgniarstwo, potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego licencjata pielęgniarstwa. W toku wywiadu środowiskowego ustalono, że stan matki skarżącej jest bardzo niestabilny, od dni, kiedy jest w miarę dobrze do dni, kiedy matka ma zaburzenia równowagi, zapomina, kiedy była w kuchni, zdarzało jej się zostawić garnek na gazie. Skarżąca przygotowuje i układa odpowiednią dietę, przygotowuje posiłki, kontroluje przyjmowanie posiłków, rozmasowuje przepuklinę brzuszną, dwa razy w tygodniu zmienia stomię, raz w tygodniu wietrzy stomię, raz – dwa razy dziennie wykonuje ćwiczenia ruchowe, wspólne spacery, sprzątanie, pomaga w ubieraniu i czynnościach higienicznych, podaje leki 4-5 razy, organizuje wizyty lekarskie i badania (w maju 4 wizyty). Decyzją z 17 maja 2023 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż znaczny stopień niepełnosprawności matki został ustalony w 2013 roku, kiedy matka skarżącej miała 70 lat (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych - u.ś.r.). Po rozpoznaniu wniesionego odwołania decyzją z 6 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło tak wydaną decyzję i skierowało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, że na gruncie niniejszej sprawy brak jest podstaw do odmowy wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazało przy tym, że organ pierwszej instancji powinien zebrać dokładnie materiał dowodowy i ocenić, czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad matką. W toku postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził ponownie wywiad środowiskowy i zgromadził dokumentację medyczną matki skarżącej, potwierdzająca leczenie szpitalne matki skarżącej na oddziale ratunkowym, okulistycznym, w klinice chirurgii onkologicznej. Nadto do akt złożono zaświadczenie o pozostawaniu matki skarżącej pod opieką terapeutyczną psychologa-psychoterapeuty z powodu nawracających stanów depresyjnych, a także zaświadczenie lekarskie, że matka skarżącej pozostaje pod stałą opieką poradni kardiologicznej, neurologicznej, psychologicznej, okulistycznej, onkologicznej, ortopedycznej i dietetycznej. Z kolejnego zaświadczenia lekarskiego wynika, że matka skarżącej jest pod stałą kontrolą poradni onkologicznej z uwagi na stan po leczeniu raka odbytnicy w 2012 r. Z zaświadczenia lekarza ortopedy wynika natomiast, że matka skarżącej ma 80 lat i pozostaje pod opieką poradni ortopedycznej z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych. Matka skarżącej złożyła przy tym oświadczenie, że nie zgadza się na udostępnienie jej dokumentacji medycznej łącznie z wynikami badań. Skarżąca przedłożyła natomiast szczegółowy wykaz wykonywanych czynności opiekuńczych. W wywiadzie ustalono zaś, że matka skarżącej mieszka u skarżącej, zajmując jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki. Matka skarżącej choruje na nowotwór jelita grubego, powikłania stomijne, zakrzepicę żyły podobojczykowej, stan po zaćmie oka lewego i stan przed zabiegiem oka prawego, stan po operacyjnym leczeniu złamania nogi, stan po operacyjnym leczeniu przepukliny okołostomijnej, stan po usunięciu przydatków i macicy, osteoporozę, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia depresyjne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z 12 lutego 2024 r. ponownie odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, uwzględniając art. 17 ust. 1b u.ś.r. i wskazując, że niepełnosprawność matki skarżącej datuje się od 70-tego roku życia. Jednocześnie organ pierwszej instancji wskazał, że normalną rzeczą jest pomoc świadczona członkowi najbliższej rodziny w podeszłym wieku a okoliczność wykonywania czynności opiekuńczych wynika z ogólnego obowiązku alimentacyjnego. W uzasadnieniu podkreślono, że wiele osób pomaga rodzicom w podeszłym wieku, chociażby robiąc zakupy, zawożąc do lekarza i sprzątając mieszkanie, przy czym takie czynności nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 30 lipca 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym zasadności zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., wskazując na stanowisko sądów administracyjnych w tym zakresie. Kolegium uznało jednak rozstrzygnięcie za prawidłowe, gdyż brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą pracy zarobkowej a koniecznością opieki nad matką. W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że Kolegium nie wzięło pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny nie zakwestionował faktu sprawowania opieki i zakresu czynności deklarowanych przez skarżącą. Nadto w ocenie strony skarżącej, organ odwoławczy dokonał pobieżnej oceny przedłożonego zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. W opinii skarżącej wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że matka skarżącej potrzebuje w opisanym zakresie codziennej, stałej opieki. Za istotne uznano przy tym, że okoliczność, iż matka nie może samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki potwierdza orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazano także na ustalenia wywiadu w zakresie codziennych czynności opiekuńczych i przewlekłego chorowania matki. W ocenie skarżącej Kolegium pochopnie przy tym wykluczyło zwykłe czynności życia codziennego z zakresu opieki uprawniającej do świadczenia. Strona skarżąca przedstawiła stanowiska orzecznictwa sądów administracyjnych, nadto wskazała, że rolą organów nie jest weryfikacja potrzeby zapewnienia osobie niepełnosprawnej pomocy innych osób, gdyż w tej kwestii wypowiedział się organ w orzeczeniu o niepełnosprawności. Nadto podkreślono, że niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania świadczenia. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 – dalej powoływanej w skrócie jak wcześniej: "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nadto nie może ujść uwadze, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (pozytywne), przy braku przesłanek negatywnych z art. 17 ust. 5 u.ś.r. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 30 lipca 2024 r., mocą której organ ten utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Podkreślić należy, że przepis powyższy winien być interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uchylony przez art. 43 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz.U. poz.1429), zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Kolegium w zakresie braku podstaw do uzasadnienia odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia niespełnieniem przesłanek z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje zatem związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą pracy zarobkowej, a koniecznością podjęcia opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Jak wynika z przytoczonego wyżej już art. 17 ust. 1 u.ś.r., wnioskujący o to świadczenie musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zauważyć również należy, że przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Natomiast, to sprawowana faktycznie opieka musi uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Stąd też świadczenie jest przyznawane osobom rezygnującym z zatrudnienia lub z jego podjęcia nie za to, że sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz dlatego, że sprawując tą opiekę - ze względu na jej stały charakter – nie mogą podjąć pracy, gdyż jej zakres całkowicie taką możliwość wyklucza. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której obiektywnie nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok NSA z 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, CBOSA). Z oceny ustalonego stanu faktycznego dokonanej przez organy wynika, że opieka sprawowana przez skarżącą nad matką, nie spełniała wymogów opieki, o jakiej mowa we wskazanym przepisie. Zdaniem Sądu jednak, ocena ta została dokonana przedwcześnie, bez pogłębionej analizy dokumentacji medycznej oraz ustaleń wywiadu środowiskowego. Matka skarżącej ma 82 lata, jest wdową, ma troje dzieci, z których opiekę nad nią deklaruje skarżąca, będąca jej córką. Matka skarżącej mieszka z córką, zajmując jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki. Pozostałe dzieci pracują i mieszkają w innych miejscowościach. Skarżąca jest pielęgniarką i zakończyła ostatnią pracę zarobkową w 2012 roku. Następnie skarżąca otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką od 5 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. a w dalszej kolejności otrzymywała specjalny zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad matką. Matka skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z tytułu chorób układu pokarmowego. Z dokumentacji medycznej wynika, że matka przeszła szereg operacji. U matki skarżącej rozpoznano stan po przedniej resekcji odbytnicy z ileostomią protekcyjną, stan po laparotomii – wycięcie macicy z przydatkami prawymi, fragmentem pochwy, likwidacja przetoki jelitowej pochwowej, stan po cholecystektomii metodą laparoskopową, stan po operacji zaćmy oka prawego, stan po operacyjnym leczeniu nogi prawej po złamaniu, stan po operacyjnym leczeniu przepukliny okołostomijnej, stan po usunięciu jajowodu lewego, stan po zakrzepicy żyły podobojczykowej. Matka skarżącej posiada stomię z powodu raka odbytnicy w 2012 r. i była hospitalizowana z powodu przepukliny okołostomijnej, choruje także na nadciśnienie tętnicze, osteoporozę i zaburzenia depresyjne. Z powodu nawracających stanów depresyjnych pozostaje pod opieką psychoterapeutyczną, korzystając z wizyt raz w miesiącu. Pozostaje także pod opieką poradni kardiologicznej (wizyty dwa razy do roku), neurologicznej (raz w roku lub w zależności od potrzeb), okulistycznej, onkologicznej, ortopedycznej i dietetycznej. Pod opieką poradni onkologicznej pacjentka pozostaje z uwagi na stan po leczeniu raka odbytnicy w 2012 r. Korzysta z tej poradni dwa razy do roku, dodatkowo wyjazdy na badania. Natomiast pod opieką poradni urazowo-ortopedycznej matka skarżącej pozostaje z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych (wizyty co drugi miesiąc). Zdaniem Sądu, matka skarżącej, biorąc pod uwagę wyżej opisaną historię chorób, jest osobą dotkniętą licznymi, bardzo ciężkimi schorzeniami, jednak - mimo zaawansowanego wieku i tych chorób - cechuje się pewnym stopniem samodzielności. Z załączonego do wniosku zakresu czynności wynika, że matka chodzi ze skarżącą na spacery, do ogrodu, na działkę, odwiedza sąsiadów, spotyka się z koleżankami, chodzi do kościoła, wychodzi ze skarżącą do kina, na koncerty, czyta książki, gra ze skarżącą w karty albo kości, gra na komputerze, w logiczne gry słowne. Skarżąca wskazała, że zachęca matkę do wykonywania prostych czynności domowych, jak wytarcie kurzy, uczesanie psa, przygotowanie swoich ubrań. Jednakże, ustalenia wynikające z akt sprawy wskazują także, że taki stan matki skarżącej nie ma charakteru stałego. Skarżąca wskazuje bowiem na towarzyszące podopiecznej choroby psychiczne (demencja, depresja), które wpływają na możliwość jej samodzielnego funkcjonowania w środowisku domowym. W ocenie Sądu, o czym będzie jeszcze mowa poniżej, tych okoliczności organy nie wzięły pod uwagę, orzekając w sprawie. Skarżąca, mieszkając z matką, wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego tj. sprząta, nastawia pranie, myje naczynia, wykonuje resztę prac domowych, robi zakupy, wykonuje czynności ogrodnicze w ogródku warzywnym, kwietniku i trawniku, w razie potrzeby odśnieża. Czynności te są wykonywane przy tym we wszystkich gospodarstwach domowych, także w tych, gdzie są osoby pracujące. Wskazania przy tym wymaga, że część z ww. czynności skarżąca wykonuje także dla siebie a pozostała część jest ułatwiona, gdyż skarżąca mieszka z matką. Część przy tym stanowią czynności sporadyczne, jak opłacanie rachunków. Za czynność sporadyczna uznać można zakup leków czy wizyty lekarskie. Kolegium uznało, że przy właściwej organizacji dnia czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie stanowią przeszkody w podjęciu pracy zarobkowej. Wskazania jednak wymaga, że powyższe czynności należy rozpatrywać z uwzględnieniem pozostałych wszystkich innych czynności, które skarżąca świadczy wobec mamy. Matka wymaga bowiem specjalnej diety, a skarżąca przygotowuje 5 posiłków dziennie, pomaga w czynnościach higienicznych, pomaga w ubieraniu, podaje leki, mierzy ciśnienie, pomaga w ćwiczeniach, masażach, chodzi z matką na spacery, pomaga w układaniu do snu i opiece nad psem matki. Nadto matka skarżącej posiada stomię, która wymaga wietrzenia raz w tygodniu i zmiany worków stomijnych dwa lub trzy razy w tygodniu, czasem częściej. Dwa razy dziennie skarżąca sprawdza powłoki brzuszne, opróżnia worek stomijny kilkukrotnie w ciągu dnia. Kolegium w skarżonej decyzji uznało dbanie o stomię za zasadniczą część opieki świadczonej przez córkę, uznając jednak, że opróżnianie worka stomijnego kilka razy dziennie nie jest tak uciążliwe, jak twierdzi skarżąca. Kolegium nie odniosło się jednak do potwierdzonej w dokumentacji medycznej okoliczności, że matka skarżącej choruje przy tym na przepuklinę brzuszną (przepuklina okołostomijna) i była hospitalizowana z tego powodu, a także miała liczne zabiegi operacyjne z uwagi na niedrożność przewodu pokarmowego. Jak podała skarżąca w wykazie czynności wykonywanych podczas opieki, matka ma liczne zrosty w jelitach, dwie duże przepukliny, a w nich pętle jelit. Skarżąca podała także w wykazie czynności wykonywanych podczas opieki nad matką, że stan jej zdrowia potrafi się nagle zmienić i wymagać szybkiej reakcji, która pozwala na uniknięcie hospitalizacji (natychmiastowe podanie leków, masaż powłok brzusznych). Nadto, czego nie dostrzegło Kolegium, a co skarżąca podkreśla, że matka choruje na demencję, ma zawroty głowy. Z dokumentacji medycznej wynika przy tym, że przyjmuje lek stosowany w leczeniu zawrotów głowy i zaburzeń procesów poznawczych (nootropil). Matka choruje także na depresję, z dokumentacji medycznej wynika, że przyjmuje lek antydepresyjny (asertin) i korzysta z psychoterapii. Skarżąca podała w wywiadzie, że matka zapomina, że była w kuchni i zostawiła garnek na gazie, w wykazie czynności skarżąca podała, że trzeba matki pilnować, by nie zrobiła sobie krzywdy. Powyższe powoduje konieczność oceny, czy matka skarżącej może pozostać bez opieki w czasie, który pozwalałby córce na podjęcie pracy zarobkowej. Wskazania wymaga, że Sąd nie podziela przy tym rozważań Kolegium w zakresie sugerującym pomoc pozostałych członków rodziny w obowiązkach domowych. Przedmiotem oceny przez organy nie jest bowiem podział obowiązków domowych w rodzinie skarżącej a czynności opiekuńcze i stan zdrowia matki, mające wpływ na możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Bez wpływu na wynik postępowania pozostaje, kto wykonuje czynności domowe nie stanowiące czynności opiekuńczych. Natomiast w zakresie czynności opiekuńczych organy nie są uprawnione do ustalania sposobu podziału ich wśród członków rodziny skarżącej. Sąd nie podziela także stanowiska Kolegium, że skoro skarżąca zakończyła ostatnie zatrudnienie w dniu 21 czerwca 2012 r. to z uwagi na zachorowanie matki 9 lipca 2013 r. i wypowiedzenie umowy przez zakład pracy, nie było ono związane z koniecznością opieki nad matką. Wyjaśnić w pierwszej kolejności należy, że organ, wskazując datę zachorowania matki, uwzględnił datę ustalenia stopnia niepełnosprawności wskazaną w orzeczeniu z 29 listopada 2018 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. Kolegium nie uwzględniło jednak, że skarżąca pobierała wcześniej z tytułu opieki nad matką świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 5 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. (decyzja z 27 lutego 2013 r.), nadto z dokumentacji medycznej wynika, że w 2012 roku matka skarżącej była leczona z powodu nowotworu jelita grubego (odbytnicy). Nadto w ocenie Sądu sam fakt rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę pracy nie świadczy jeszcze o tym, że brak woli kontynuacji czy podjęcia późniejszego zatrudnienia nie nastąpił w związku z koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką. Zdaniem Sądu, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest przy tym to, czy aktualnie, tj. w dacie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Takiej oceny organ odwoławczy nie dokonał w sposób prawidłowy. Tym samym, skarżona decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 i 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich Sąd uznał, że wydana przez organ odwoławczy decyzja narusza powołane przepisy postępowania oraz przepis prawa materialnego – art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wobec powyższego, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (wynagrodzenie adwokackie). Ponownie orzekając w sprawie odwołania Kolegium, uwzględniając zawarte w uzasadnieniu wyroku rozważania, ponownie zweryfikuje, czy stan zdrowia matki pozwala na podjęcie przez skarżącą pracy zarobkowej, w szczególności zweryfikuje możliwość pozostawienia jej w domu samej przez pewien czas i podejmie rozstrzygnięcie adekwatne do tych ustaleń.