II SA/Gd 1064/24
WyrokWSA w Gdańsku2025-04-03
Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Dariusz Kurkiewicz, Jakub Chojnacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie, która nigdy nie podjęła stałego zatrudnienia, a jedynie prace dorywcze, i jest w wieku przedemerytalnym, nawet jeśli sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje tylko wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną a faktyczną rezygnacją z pracy lub jej niepodejmowaniem. Sam fakt sprawowania opieki lub znaczny stopień niepełnosprawności podopiecznego nie są wystarczające, jeśli wnioskodawca nigdy nie pracował na stałe, jest w wieku przedemerytalnym i nie wykazał, że jego bierność zawodowa wynika wyłącznie z konieczności opieki.Stan faktyczny
Skarżący S. Z. ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie zaszła przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania w celu sprawowania opieki, ponieważ skarżący nigdy nie pracował na stałe, a jedynie dorywczo, jest w wieku przedemerytalnym i jego bierność zawodowa wynika z innych przyczyn. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2024 r. nr SKO Gd/1555/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
S. Z. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2023 r. S. Z. zwrócił się o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad żoną, D. Z.
Z akt sprawy wynika, że D. Z. (ur. 7 listopada 1963 r.) jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 12 grudnia 2023 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Starogardzie Gdańskim. Symbol przyczyny niepełnosprawności to 05 -R i 02-P. Niepełnosprawność istnieje od 12-go roku życia, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 października 2023 r. Orzeczenie wydano do 31 grudnia 2029 r. Niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, a także zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i środki techniczne ułatwiające funkcjonowanie danej osoby.
Na podstawie ustaleń dokonanych przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu środowiskowego, a także na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń i dokumentacji ustalono, że D. Z. choruje na depresję, zwyrodnienie stawów, reumatyzm, RZS, ma problemy z poruszaniem się oraz z łąkotką, a rdzeń kręgowy uciska kręgi szyjne. Cierpi ponadto na otyłość, niewydolność i kołatanie serca, kamicę pęcherzyka żółciowego, refluks żołądkowo - przełykowy i torbiel nerki prawej. Ma usuniętą macicę z powodu mięśniaków, a w 2013 r. przeszła zakrzepicę żył głębokich kończyny dolnej lewej. Nie może zostać poddana operacji kolana i kręgosłupa z uwagi na reumatyzm. Z powodu nietrzymania moczu nocą korzysta z pampersów. Jest pod opieką lekarza rodzinnego, neurologa i psychiatry. Nie jest osobą leżącą, porusza się przy wsparciu drugiej osoby, laski lub balkonika. Nie opuszcza mieszkania samodzielnie. W czasie, gdy opiekun robi zakupy, zostaje pod opieką któregoś z synów. Ustalono, że małżonkowie mają dwóch dorosłych synów, którzy prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, są na własnym utrzymaniu i nie sprawują opieki nad matką, ponieważ nie zachodzi taka potrzeba.
Wnioskodawca pomaga żonie przy ubieraniu się, podczas kąpieli, w doprowadzeniu do toalety. Dawkuje i podaje leki. Przygotowuje i podaje posiłki oraz napoje, niekiedy karmi. Towarzyszy żonie podczas wizyt lekarskich i prowadzi gospodarstwo domowe.
Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nigdy nie pracował na umowę o pracę, podejmował jedynie prace dorywcze. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Starogardzie Gdańskim. Nie pobiera żadnych świadczeń z innych instytucji. Wraz z żoną utrzymują się z jej zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku mieszkaniowego.
Prezydent Miasta Starogardu Gdańskiego, decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r. odmówił wnioskodawcy przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej jako "u.ś.r.") albowiem nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją wnioskodawcy z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, a zakres sprawowanej opieki nie wyklucza strony z rynku pracy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 21 sierpnia 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w jego ocenie organ I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Kolegium zwróciło uwagę, że wnioskodawca jest osobą w wieku 62 lat i wraz z żoną utrzymują się z jej zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku mieszkaniowego. Dodatkowo synowie wspomagają ich swoimi dochodami. Wnioskodawca nigdy nie pracował na podstawie umowy o pracę i nie legitymuje się odpowiednimi dokumentami, które potwierdzałyby zatrudnienie lub wykonywanie jakiejkolwiek pracy. Na utrzymanie zarabiał wykonując prace dorywcze, a obecnie w ogóle nie pracuje. Zdaniem organu, w tej sytuacji nie można uznać, że wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad żoną. Kolegium zwróciło także uwagę, że prace dorywcze nie mieszczą się w definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zawartej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ dodatkowo podkreślił, że wnioskodawca zaprzestał wykonywania prac dorywczych już na 2-3 lata przed uzyskaniem przez żonę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W ocenie Kolegium nie można też mówić o niepodejmowaniu przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad żoną. Skoro wnioskodawca nigdy nie wykonywał stałej pracy, to brak jest podstaw do przyjęcia, że aktualnie byłby skłonny podjąć takie zatrudnienie, mimo że - jak oświadczył - jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Kolegium zwróciło także uwagę, że sam wnioskodawca w odwołaniu podkreślił, że za trzy lata osiągnie tzw. wiek emerytalny oraz, że nie została mu przedstawiona żadna oferta pracy przez PUP. W rezultacie, zdaniem organu należy przyjąć, że zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskodawca nie podejmuje nie ze względu na konieczność opieki nad żoną, albo nie tylko z tego względu, ale przede wszystkim ze względu na fakt, że nigdy zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie podejmował, wykonując jedynie prace dorywcze, a ponadto ze względu na fakt, że jest w wieku przedemerytalnym i brak dla niego ofert pracy. Zatem ani rezygnacja z zatrudnienia, ani jego niepodejmowanie, nie zostały wymuszone koniecznością opieki nad żoną.
Również zakres czynności wykonywanych w ramach opieki nad żoną nie uprawnia, zdaniem Kolegium, do stwierdzenia, że sprawowanie opieki wymusiło na stronie rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Niepełnosprawna nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie przy pomocy kul lub balkonika, posiłki spożywa samodzielnie; pomocy wymaga w utrzymaniu higieny osobistej, dojściu do toalety. Wnioskodawca przygotowuje żonie posiłki, towarzyszy jej w wizytach lekarskich, prowadzi gospodarstwo domowe. Organ zauważył jednocześnie, że czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wnioskodawca wykonuje nie tylko w związku z opieką nad żoną, ale również w związku ze swoimi potrzebami. Takie czynności wykonują również osoby pracujące po godzinach pracy, wobec czego nie można przyjąć, że wykluczają one możliwość podjęcia zatrudnienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. Z., reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego, wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. polegającej na: pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy oraz przyjęciu, że nie została spełniona przesłanka związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudniania przez skarżącego lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością opieki nad żoną. Zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez stronę i realnych możliwość sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną żoną w zakresie wymaganym stanem zdrowia niepełnosprawnej, a przez to nieuprawnione uznanie, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną oraz, że zakres sprawowanej opieki nie wyczerpuje znamion stałej opieki, albowiem nie zajmuje skarżącemu czasu na tyle, aby nie mógł on podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; zwanej dalej "P.p.s.a.") sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej jako: "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie przy jednoczesnym braku zaistnienia przesłanek negatywnych. W niniejszej sprawie organy prawidłowo zidentyfikowały brak możliwości przyznania świadczenia ze względów podmiotowych córce osoby posiadającej znaczny stopień niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną żoną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Rozstrzygnięcia natomiast wymaga, czy w sposób prawidłowy w sprawie ustalono, że skarżący nie spełnia przesłanek przewidzianych treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przytoczony przepis określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie: 1) w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W pierwszym przypadku chodzi zatem o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W drugim zaś o sytuację, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej itp.).
Z powyższego wynika, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
Zauważyć jednocześnie należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego, nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie ma natomiast stanowić zastępczego źródła dochodu w przypadku, gdy choć wnioskodawca wykonuje ciążący na nim obowiązek opieki nad członkiem rodziny, to nie musiał z tego tytułu rezygnować z zatrudnienia (nie był aktywny zawodowo i brak aktywności zawodowej nie jest wynikiem konieczności sprawowania opieki). Celem ustawodawcy nie było i nie jest traktowanie świadczenia pielęgnacyjnego jako źródła dochodu dla osoby, która nie odnajdywała się i nie odnajduje w realiach rynku pracy z różnych przyczyn, lecz zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej niejakiego ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na cel sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, dzieckiem lub rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku opieki nad tymi osobami, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Każdorazowo więc organy właściwe muszą zbadać, czy w odniesieniu do danego stanu faktycznego ziścił się ów związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. A. Kawecka, Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, publ. LEX/el. 2019).
Rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego obowiązkiem organów jest więc każdorazowe ustalenie, czy w okolicznościach sprawy istnieje związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia lub pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
W niniejszej sprawie organy administracji publicznej stanęły na stanowisku, że taki związek nie zachodzi.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela tę ocenę.
Jak bowiem wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, zarówno skarżący i jego wymagająca opieki żona, są osobami w wieku przedemerytalnym. W sprawie ustalono ponadto, w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący przez całe życie pozostawał bierny zawodowo i nigdy nie podjął zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, sporadycznie wykonując jedynie prace dorywcze.
Podzielić zatem należy stanowisko organów, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną, bo nigdy stałej pracy nie miał. Niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej również nie ma związku z opieką nad żoną, a raczej z faktem, że jest on osobą w wieku przedemerytalnym oraz z brakiem ofert pracy w urzędzie pracy. Podkreślić należy, że zasady logiki i doświadczenia życiowego nie pozwalają przyjąć, że osoba w wieku 62 lat, nigdy nie wykazująca się aktywnością zawodową chciałaby realnie podjąć zatrudnienie i nie podejmuje go jedynie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Zauważyć także należy, że skarżący zaprzestał wykonywania prac dorywczych na 2-3 lata przed uzyskaniem przez żonę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rezultacie należy przyjąć, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad żoną, a jego dotychczasowa bierność zawodowa nie pozwala też na przyjęcie, że właśnie wyłącznie z powodu niepełnosprawności żony zatrudnienia nie podejmuje. Tym samym zasadnie organy przyjęły, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy niepoodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Także zakres sprawowanej opieki nie wyczerpuje znamion stałej opieki i nie zajmuje wnioskodawcy czasu na tyle, aby nie mógł on podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
W orzecznictwie przyjmuje się, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 213/22; wszystkie powoływane przez Sąd orzeczenia są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest zrekompensowanie osobie uprawnionej - poprzez wypłatę określonej przepisami kwoty - utraty dochodu na skutek rezygnacji z aktywności zawodowej (art. 17 ust. 3 ustawy). Musi więc istnieć wyraźny i bezpośredni związek, tak czasowy, jak i co do motywów, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a sprawowaniem opieki nad wskazaną w ustawie osobą, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Powyższe oznacza, że ustalony stan faktyczny sprawy dowodzi braku podstaw do przyjęcia, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej, jak również, że zakres sprawowanej opieki wyczerpuje znamiona stałej opieki.
Podzielić należy zatem stanowisko organu odwoławczego, że sam fakt sprawowania obecnie opieki nad żoną, w niniejszej sprawie bezsporny, nie uprawnia skarżącego do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego wynika z jego wyboru w zakresie aktywności zawodowej i nie jest konsekwencją sprawowania opieki nad żoną. Nie znajduje więc potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy argumentacja odnośnie braku aktywności zawodowej jedynie z powodu sprawowania opieki nad żoną.
Aby organ mógł przyznać skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne musiałby zostać stwierdzony związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad żoną, a niepodjęciem lub rezygnacją przez niego z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżący takiego związku nie wykazał.
Zatem - nie kwestionując złego stanu zdrowia żony skarżącego i faktu sprawowania nad nią opieki - należy podkreślić, że sam znaczny stopień niepełnosprawności żony skarżącego, jak również konieczność sprawowania nad nią opieki nie stanowią, w świetle art. 17 ust. 1 ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżący nie spełnił ustawowych przesłanek, pozwalających na przyznanie jej tego świadczenia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. z uwagi na wniosek strony skarżącej i brak żądania organu administracji publicznej przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło