II SA/Gd 11/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-04-06
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Mariola Jaroszewska, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane wykonane po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, ale przed faktycznym przekazaniem tego postanowienia inwestorowi przez dorosłego domownika, mogą stanowić podstawę do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że domniemanie skuteczności doręczenia zastępczego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, dokonane dorosłemu domownikowi, zostało obalone przez inwestora. Skoro inwestor wykazał, że faktycznie otrzymał postanowienie później niż ustaliły to organy, nie można mu przypisać wykonywania robót budowlanych po terminie wstrzymania. W związku z tym, organy naruszyły przepisy postępowania i prawo materialne, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzeniem postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego.Stan faktyczny
Skarżący D. M. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) i nakazała rozbiórkę części piątego budynku letniskowego, wykonanego po wstrzymaniu robót budowlanych. PINB nakazał rozbiórkę budynku wykonanego po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót z dnia 15 kwietnia 2013 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 50a Prawa budowlanego i art. 43 k.p.a., kwestionując datę doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robót, twierdząc, że otrzymał je dopiero 24 kwietnia 2013 r., a nie 17 kwietnia 2013 r., jak ustaliły organy na podstawie doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 listopada 2015 r. oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2015 r., umorzył postępowanie administracyjne i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2015 r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego D. M. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
D. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego z dnia 20 listopada 2015 r., nr [...], uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2015 r., nr [...] i nakazującą D. M. rozbiórkę wszystkich elementów piątego budynku (licząc od granicy pomiędzy działkami nr [...] – dr i nr [...], t.j. budynku przy granicy z działką nr [...] w miejscowości R. gmina U.), z wyłączeniem fundamentów obiektu, zlokalizowanego w zespole budynków letniskowych na działce nr [...] położonej w miejscowości R. gmina U. (objętych decyzjami Starosty nr [...], [...] z dnia 26 stycznia 2012 r. i nr [...], [...] z dnia 23 marca 2012 r.), wykonanego po dniu 17 kwietnia 2013 r., czyli po dniu doręczenia postanowienia nr PINB [...] z dnia 15 kwietnia 2013 r. dotyczącego wstrzymania prowadzonych robót budowlanych – powyższego zespołu budynków letniskowych.
Zaskarżona decyzja podjęta została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 50a pkt 2 , art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), a także art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 443).
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 23 czerwca 2015 r., na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał rozbiórkę części obiektu budowlanego tj. piątego budynku z wyłączeniem fundamentów wykonanego po dniu 17 kwietnia 2013 r., czyli po terminie doręczenia postanowienia z dnia 15 kwietnia 2013 r. dotyczącego wstrzymania prowadzonych robót budowlanych - zespołu budynków letniskowych na działce nr [...] położonej w miejscowości R. gmina U.
Pismem z dnia 7 lipca 2015 r., uzupełnionym pismami z dnia 29 lipca 2015 r. i 10 września 2015 r. D. M. wniósł odwołanie od tej decyzji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 443), do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia 28 czerwca 2015 r. decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 14 czerwca 2013 r. orzekł o braku podstaw do wydania decyzji nakazowej w oparciu o art. 51 ustawy Prawo budowlane w sprawie realizacji przez D. M. budowy zespołu budynków letniskowych na działce nr [...] położonej w R. WINB decyzją z dnia 3 października 2013 r., uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji. Jak ustalił organ odwoławczy Starosta decyzją z dnia 26 stycznia 2012 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił D. M. pozwolenia na budowę zespołu budynków letniskowych wraz z przyłączami wodnym i kanalizacyjnym na działce nr [...] w miejscowości R., obręb R., gmina U., kategoria obiektu XIV. Decyzją nr [...] z dnia 23 marca 2012r. Starosta zmienił swoją decyzję z dnia 26 stycznia 2012 r. wykreślając w projekcie zagospodarowania rysunek nr 1A i zatwierdzając załącznik nr 1A. Zgodnie z zatwierdzonym projektem miał powstać zespół pięciu wolnostojących domków letniskowych.
Podczas kontroli w dniu 15 marca 2013 r. stwierdzono, że posadowienie budynków jest zgodne z projektem (w trzech budynkach były prowadzone roboty wykończeniowe, w czwartym budynku konstrukcja była wypełniona płytami OSB, piąty budynek znajdował się na etapie wylanych fundamentów). Według dokumentacji fotograficznej załączonej do protokołu kontroli okapy nowopowstałych budynki zostały połączone. Następnie PINB postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r. uzupełnionym postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2013 r., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z przedmiotową inwestycją oraz nakazał przedstawienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia opinii technicznej wykonywanych robót budowlanych.
WINB ostatecznym i prawomocnym postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 15 kwietnia 2013 r. W dniu 15 marca 2013 r. trzy budynki były w trakcie robót wykończeniowych, czwarty budynek - konstrukcja wypełniona płytami OSB, piąty budynek na etapie wylanych fundamentów. Organ odwoławczy przywołał treść wpisów w Dzienniku Budowy w dniach 15 marca 2013 r., 8 kwietnia 2013 r., 22 kwietnia 2013 r. , 4 czerwca 2013 r. Twierdzi, że według wpisów i daty na stemplu pocztowym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, przesyłka pocztowa zaadresowana do D. M. (inwestora), zawierająca postanowienie z dnia 15 kwietnia 2013 r. została doręczona w dniu 17 kwietnia 2013 r.
Powołał się organ odwoławczy na art. 50a pkt 2 ustawy Prawo budowlane i pogląd doktryny, że art. 50a ma zastosowanie w przypadku, kiedy mimo wstrzymania postanowieniem robót budowlanych są one wykonywane w dalszym ciągu, czyli nakaz organu nie jest przez inwestora respektowany. O wykonywaniu robót budowlanych mimo ich wstrzymania postanowieniem można mówić po doręczeniu adresatowi postanowienia (art. 110 w związku z art. 126 k.p.a.).
Według organu roboty budowlane wykonane w ramach przedmiotowej inwestycji po dniu 17 kwietnia 2013 r. pomimo wstrzymania należało uznać za roboty budowlane wykonane w warunkach określonych w przepisie art. 50a pkt 2 ustawy. W ponownym rozpatrzeniu sprawy po uchyleniu decyzji z dnia 14 czerwca 2013 r. konieczne było ustalenie, jakie roboty budowlane zostały wykonane po dniu 17 kwietnia 2013 r. w stosunku do części przedmiotowej inwestycji zrealizowanej w warunkach określonych w przepisie art. 50a pkt 2 tej ustawy, a dopiero w dalszej kolejności (ewentualne) wydanie rozstrzygnięcia w trybie przepisów art. 51 ust. 1 tej ustawy.
Podczas kontroli w dniu 10 października 2014 r. stwierdzono, że na działce nr [...] istnieje kompleks pięciu budynków letniskowych konstrukcji drewnianej; w dniu kontroli budowa obiektów jest zakończona; obiekty nie były użytkowane; według oświadczenia D. M., po otrzymaniu postanowienia o wstrzymaniu robót po dniu 17 kwietnia 2013 r. wykonywane były roboty zabezpieczające przed warunkami atmosferycznymi - obiekty nr 5 i nr 4 zgodnie z wpisem kierownika budowy z dnia 24 kwietnia 2013 r. były bez okładzin zewnętrznych (ściany z płyt OSB), które były narażone na działania atmosferyczne. Obiekt nr 5 nie posiadał pokrycia dachowego; według oświadczenia Z. P., po dniu 17 kwietnia prowadzone były intensywne roboty budowlane łącznie z robotami wykończeniowymi, a przez sezon letni lipiec-sierpień 2014 r. były wynajmowane.
Przywołano wyjaśnienie kierownika budowy z dnia 4 czerwca 2013 r. odnośnie wpisu ze strony nr 5 do dziennika budowy nr [...] z dnia 1 marca 2013 r., a na etapie postępowania odwoławczego pismo z dnia 9 września 2015 r., w którym kierownik budowy stwierdza, że w dniu 22.04.2013 r. błędnie wpisał rozpoczęcie szkieletu domku nr 5 zamiast wpisać ukończenie budowy szkieletu domku nr 5.
WINB twierdził, że zaskarżona decyzja była prawnie uzasadniona co do nakazu rozbiórki piątego budynku z wyłączeniem fundamentów wykonanego po dniu 17 kwietnia 2013 r. Według organu nie ma podstaw do zakwestionowania faktu wykonywania robót związanych z budową piątego budynku po terminie doręczenia postanowienia 15 kwietnia 2013 r. Po dniu 17 kwietnia 2013 r. były wykonywane roboty, w wyniku których szkielet budynku nr 5 został obity deską i pomalowany oraz przykryty dachem z obróbkami blacharskimi.
Oświadczenia kierownika budowy z dnia 9 września 2015 r. nie można uznać za wiarygodne, skoro jest sprzeczne z wcześniejszymi wyjaśnieniami kierownika budowy (z dnia 4 czerwca 2013 r.) odnośnie wpisu ze strony nr 5 do dziennika budowy, a z drugiej strony zostało złożone po ponad dwóch latach od daty budowy przedmiotowego budynku (nr 5) i dopiero po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę tego budynku.
Ustalono, że zakres robót wykonanych po dniu 17 kwietnia 2013 r. obejmował wykonanie szkieletu budynku nr 5 - wykonanie konstrukcji nośnej parteru na podwalinie wraz ze stropem i obiciem tego stropu płytą OSB - łącznie z "pracami zabezpieczającymi", które polegały na wykonaniu dachu z obróbkami blacharskimi i elewacji docelowej.
Powołuje się organ na art. 50a pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane twierdząc, że konstrukcja budynku nr 5 powstała mimo wstrzymania wykonywania robót budowlanych, wobec czego konieczne było wydanie nakazu rozbiórki tej konstrukcji, bez fundamentów, które zostały wykonane przed wstrzymaniem.
Powołał się też organ na art. 52 ustawy Prawo budowlane wskazując, że inwestorem przedmiotowego zespołu budynków letniskowych oraz właścicielem budynków i działki nr [...] jest D. M.
Organ uznał konieczność uzupełnienia sentencji zaskarżonej decyzji o dane osoby zobowiązanej do wykonania nakazu rozbiórki i doprecyzowanie, który z obiektów z zespołu budynków letniskowych podlega rozbiórce w myśl przepisu art. 50a pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Nakaz rozbiórki nie dotyczy budynku nr 4, ponieważ konstrukcja tego budynku powstała jeszcze przed wstrzymaniem robót budowlanych.
Organ odwoławczy odniósł się na koniec do zarzutów odwołania dotyczących kwestii prac zabezpieczających, udziału Z. P. w postępowaniu jako strony oraz długiego okresu do wydania decyzji.
D. M. zarzucił zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego naruszenie:
1/ art. 50a ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane w związku z art. 43 kpa poprzez uznanie, że postanowienie nakazujące skarżącemu wstrzymanie prac doręczono 17.04.2013 r. i skarżący pomimo skutecznego doręczenia postanowienia wykonywał prace budowlane przy piątym budynku w okresie pomiędzy 17-24.04.2013 r.;
2/ art. 8 i 11 kpa poprzez brak wyjaśnienia jakimi przesłankami kierował się organ drugiej instancji uznając, że postanowienie z dnia 15.04.2013 r. wstrzymujące prace zostało skutecznie doręczone 17.04.2013 r. w sytuacji, gdy skarżący wyjaśnił, że nie otrzymał we wskazanym dniu przedmiotowego postanowienia, a pismo zostało mu przekazane po powrocie z podróży służbowej w dniu 24.04.2013 r.
Wniesiono w skardze o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Jak wynika z uzasadnienia skargi, powołując się na treść art. 50a pkt 2 ustawy Prawo budowlane skarżący wskazuje, że decyzja organu drugiej instancji mogła dotyczyć jedynie prac wykonywanych po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu prac, co oznacza, że znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie daty doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia 15.04.2013 r. Organ drugiej instancji powołuje się w uzasadnieniu na datę doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi – R. L. Skarżący na etapie postępowania administracyjnego w piśmie z dnia 29.07.2015 r. wskazywał, że postanowienie zostało mu przekazane dopiero 24.04.2013 r., na co przedstawił dowody. Organ drugiej instancji pominął tę kwestię, nie wypowiedział się ani co do twierdzeń skarżącego ani co do przedstawionego dowodu. Skarżący wywodzi z tego, że decyzja jest wadliwa, gdyż przyjmuje nieprawidłowe daty doręczenia postanowienia, tym samym nieprawidłowe ustalenia co do rzekomo wykonanych pracach po ich wstrzymaniu.
Postanowienie z dnia 15.04.2013 r. nie zostało w dniu 17.04.2013 r. doręczone skarżącemu, lecz dorosłemu domownikowi, co oznacza, że zastosowanie znajduje art. 43 kpa. Na skutek doręczenia zastępczego powstaje domniemanie skutecznego doręczenia pisma adresatowi. Jest to jednak domniemanie, które można obalić przedstawiając dowody, z których będzie wynikało, że zastępcze doręczenie było nieskuteczne z przyczyn niezależnych od adresata. Przywołano w skardze na poparcie tej tezy orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gd 825/14; wyrok NSA z dnia 5 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1175/13; wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 1099/14; wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 1098/10).
Jak twierdzi skarżący, w dniu 17.04.2013 r. postanowienie o wstrzymaniu prac nie zostało przez niego odebrane, wykonuje on zawód marynarza i w tym czasie przebywał na Morzu Śródziemnym, od 16.03.2013 r. Pobyt na statku skarżącego wydłużył się jednak do 23.04.2013 r., tego dnia został wyokrętowany w porcie na Cyprze, następnie wracał przez Ateny i Kopenhagę do Gdańska, w którym wylądował późno w nocy, dnia 24.04.2013 r. W tym dniu R. L. przekazała postanowienie o wstrzymaniu i tego dnia dokonano wpisu w dzienniku budowy. Jako dowód przedstawiono wyciąg z książeczki żeglarskiej skarżącego, historię lotów i oświadczenie R. L.
Zdaniem skarżącego decyzja organu jest sprzeczna z treścią art. 50a pkt 2 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 43 k.p.a., gdyż postanowienie o wstrzymaniu doręczono mu w dniu 24.04.2013 r.
Ponadto skarżący zarzuca wydanie zaskarżonej decyzji na przedstawieniu stanowiska i subiektywnych ocen organu drugiej instancji, co narusza art. 8 i 11 k.p.a., gdyż nie wyjaśnia w obiektywny sposób motywów i podstaw działania organu w zakresie ustalenia daty doręczenia postanowienia z dnia 15.04.2013 r. Pismem z dnia 29.07.2015 r. skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie terminu doręczenia mu przedmiotowego postanowienia i wyjaśnił okoliczności przyjęcia korespondencji przez R. L.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1469, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle przedstawionych kryteriów sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkiem zaś tego naruszenia organy naruszyły przepis prawa materialnego – art. 50a pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz.1409 ze zm.). Sąd uznał zarzuty skargi za zasadne i podzielił przedstawione w niej stanowisko odnośnie naruszenia przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego art. 50a ustawy Prawo budowlane oraz art. 43 k.p.a.
Stosownie do treści art. 50a tej ustawy właściwy organ w przypadku wykonywania robót budowlanych - pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem:
1) o którym mowa w art. 48 ust. 2 oraz w art. 49b ust. 2 - nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części;
2) o którym mowa w art. 50 ust. 1 - nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia albo doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego.
Jak wynika z ustaleń organu i niespornych okoliczności sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r. podjętym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z przedmiotową inwestycją (budową zespołu budynków letniskowych o konstrukcji drewnianej) oraz nakazał przedstawienie w terminie 30 od dnia doręczenia postanowienia opinii technicznej wykonywanych robót budowlanych. Jak wynika z akt, postanowienie skierowane do inwestora D. M. podjęte zostało pod jego ustalonym wcześniej adresem zamieszkania przez R. L. (oznaczoną przez pocztę jako "pełnomocnik") w dniu 17 kwietnia 2013 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oznaczono na odwrocie punkt 1b jako doręczenie dorosłemu domownikowi pełnomocnikowi (zob. postanowienie i potwierdzenie odbioru k. 13 akt administracyjnych pierwszej instancji).
Trafne jest stanowisko skarżącego, że istota sprawy sprowadza się do ustalenia daty otrzymania przez inwestora D. M. postanowienia o wstrzymaniu, bowiem w istocie jest niesporne, że wpis kierownika budowy w Dzienniku Budowy o wstrzymaniu został dokonany w dniu 24 kwietnia 2013 r., zaś pomiędzy datą 17 a 24 kwietnia 2013 wykonywane były roboty budowlane przy piątym budynku letniskowym.
Stosownie do treści art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Zatem w trybie doręczenia zastępczego, o jakim mowa w art. 43 k.p.a. w pierwszym zdaniu, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, w szczególności dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Dla skuteczności takiego doręczenia pisma jest konieczne, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1, ani z art. 43 k.p.a. (zob. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 1099/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt II SA/Po 311/15, dostępne w CBOSA ).
Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Niemniej domniemanie powyższe może zostać obalone przez adresata.
W niniejszej sprawie nie ma sporu, że odbierająca postanowienie z dnia 15 kwietnia 2013 r. R. L. jest "dorosłym domownikiem", o którym mowa w przywołanym przepisie. Nie ma w aktach administracyjnych dowodu, ani też strony nie powołują się na taką okoliczność, że R. L. była pełnomocnikiem D. M. w postępowaniu administracyjnym. Adnotacja poczty, że odbioru dokonała wymieniona jako "pełnomocnik" może zatem jedynie oznaczać, że była tzw. "pełnomocnikiem pocztowym". Tym samym zgodzić się trzeba, że sposób odbioru przedmiotowego postanowienia wyznaczają przesłanki określone w art. 43 k.p.a., ponieważ R. L. dokonała odbioru jako "dorosły domownik".
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1558/11 (dostępny w CBOSA) - domniemanie doręczenia pisma w sposób zastępczy określony w art. 43 k.p.a. może być wzruszone przez adresata pisma, natomiast nie byłoby wystarczające tylko to, że na pokwitowaniu doręczenia (potwierdzeniu doręczenia) nie ma adnotacji, że osoba, której pismo doręczono zobowiązała się oddać pismo adresatowi. O ile bowiem podjęcie się oddania pisma adresatowi jest warunkiem koniecznym skutecznego doręczenia pisma w sposób określony w art. 43 k.p.a., to adnotacja o tym na pokwitowaniu jest jedynie dowodem na okoliczność, iż osoba, której doręczono pismo podjęła się oddania pisma adresatowi. Nie jest w niniejszej sprawie przedmiotem sporu kwestia tej adnotacji na potwierdzeniu odbioru postanowienia z dnia 15 kwietnia 2013 r., istota sprawy sprowadza się bowiem do tego, że odbierająca R. L. zobowiązała się przekazać pismo adresatowi, ale mogła to uczynić, jak wykazuje stosownymi dowodami skarżący w skardze, a wcześniej w piśmie uzupełniającym odwołanie, dopiero w dniu 24 kwietnia 2013 r. Taką chronologię zdarzeń potwierdza właśnie stosowny wpis w Dzienniku Budowy z tej daty, o wstrzymaniu robót budowlanych (zob. fotokopia Dziennika Budowy w aktach administracyjnych pierwszej instancji).
Pozostaje w błędzie organ odwoławczy (zob. str. 6 decyzji) twierdząc, że treść poszczególnych wpisów w dzienniku budowy na stronie nr 5 "jednoznacznie wskazuje, że kierownik budowy oraz – w domyśle inwestor mieli świadomość co do daty i wstrzymania robót budowlanych (...)", skoro wpis z 24 kwietnia 2013 r. powołuje się na prawomocność postanowienia. Po pierwsze, spór co do daty odbioru postanowienia nie dotyczy kwestii związanych z jego zaskarżeniem zażaleniem, bo nie miało ono miejsca jak wynika z akt sprawy, spór dotyczy wyłącznie skutków materialnych wynikających z zastosowania przez organy nakazu rozbiórki określonego przepisem art. 50a ustawy Prawo budowlane. Po drugie, wpisów do Dziennika Budowy dokonuje osoba (kierownik budowy), która nie jest adresatem postanowienia o wstrzymaniu. Posługiwanie się przez organ odwoławczy kategorią "domysłów" stanowi o wadliwości postępowania, w tym naruszenia art. 80 k.p.a. Domysły nie są kategorią prawną, a organy administracji publicznej mają obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Skarżący nie mógł odebrać postanowienia w dniu 17 kwietnia 2013 r., co wykazał już w toku postępowania odwoławczego (zob. pismo z dnia 29 lipca 2015 r. w aktach administracyjnych drugiej instancji wraz z dołączonym dowodem w postaci wpisu w książeczce żeglarskiej), gdyż wówczas odebrała je R. L., ale nie mogła pisma przekazać adresatowi, do czego się zobowiązała. Natomiast gdy przekazała skarżącemu postanowienie, tego samego dnia 24 kwietnia 2013 r. dokonany został przez kierownika budowy wpis o wstrzymaniu budowy.
Opisana chronologia wydarzeń zdaniem sądu świadczy po pierwsze o tym, że obalone zostało przez skarżącego domniemanie skuteczności doręczenia na podstawie art. 43 k.p.a. postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w dniu 17 kwietnia 2013 r., po drugie zaś, o wadliwym przeprowadzeniu przez organ postępowania wyjaśniającego przedmiotową kwestię. Organ odwoławczy naruszył tym samym w sposób istotny przepisy postępowania, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, a także art. 43 k.p.a. Nie odniósł się WINB do dowodów złożonych przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym przyjmując błędnie jako pewnik wiedzę skarżącego o postanowieniu, a nie dokonując ustaleń, kiedy de facto skarżącemu postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych przekazano. Jest to tym bardziej istotne, że skutki dotyczące terminu odbioru tego postanowienia nie mają w niniejszej sprawie charakteru procesowego (nie dotyczą bowiem kwestii związanych z terminowością wniesienia środka zaskarżenia), lecz materialny, wynikający z zastosowania normy określonej w przepisie art. 50a pkt 2 ustawy Prawo budowlane i orzeczenia nakazu rozbiórki.
W przedstawionych okolicznościach sąd uznał, że inwestor obalając domniemanie doręczenia mu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w dniu 17 kwietnia 2013 r. nie powinien zostać objęty dyspozycją art. 50a pkt 2 ustawy Prawo budowlane, ponieważ nie można przypisać mu wykonywania robót budowlanych po terminie, który został ustalony w zaskarżonej decyzji (po dniu 17 kwietnia 2013 r.). Rozstrzygnięcia obu organów sąd uznał za wadliwe, naruszające w sposób istotny wymienione przepisy procesowe jak i przepis prawa materialnego – art. 50a pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. "a") i inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynika sprawy (lit. "c"). Na podstawie przepisu art. 145 § 3 tej ustawy (dodanego nowelą z dnia 9 kwietnia 2015 r., Dz. U. z 2015 r., poz. 658) w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.
Zdaniem sądu zaistniały przesłanki umorzenia niniejszego postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 §1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję odpowiednio o umorzeniu postępowania w całości lub w części. Postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy Prawo budowlane jest bezprzedmiotowe, gdyż nie ziściła się przesłanka polegająca na prowadzeniu robót budowlanych mimo ich wstrzymania. Jak to bowiem wykazano, postanowienie o wstrzymaniu zostało przekazane adresatowi w innym dniu, niż ustaliły to organy.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c", § 3 oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżona decyzję, decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2015 r. oraz umorzył postępowanie administracyjne.
O kosztach postępowania sąd orzekł na wniosek skarżącego, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Na zasądzone od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. M. koszty postępowania składa się uiszczony w sprawie wpis sądowy w wysokości 500 zł oraz koszty zastępstwa procesowego 480 zł i opłaty od pełnomocnictwa 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło