II SA/Gd 1124/22
WyrokWSA w Gdańsku2023-06-21
Skład orzekający: Diana Trzcińska, Dariusz Kurkiewicz, Justyna Dudek-Sienkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, jeśli zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia, a matka jest w stanie częściowo samodzielnie funkcjonować?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje tylko wtedy, gdy sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu jest na tyle absorbujące, że uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W przypadku, gdy osoba niepełnosprawna jest w stanie częściowo samodzielnie funkcjonować, a zakres opieki nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna, nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy uzasadniający przyznanie świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca M. Z. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej opieki nie jest na tyle znaczący, aby uniemożliwiał podjęcie zatrudnienia, a matka skarżącej jest w stanie częściowo samodzielnie funkcjonować. Skarżąca zarzuciła organom błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką oraz niewłaściwą ocenę zakresu opieki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r. nr SKO Gd/3449/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Skarga M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 9 listopada 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Liniewo z 26 maja 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką została wniesiona w następującym stanie sprawy:
W dniu 22 października 2021r. M. Z. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na matkę G. Z. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Liniewie.
Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji ustalił, że wnioskodawczyni zamieszkuje z synem O. Z. oraz matką G. Z. Posiada trzech braci: W. Z., zamieszkały w K., J. Z. zamieszkały w Anglii i S. Z. zamieszkały w S. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką, która polega na: pomocy przy wstawaniu z łóżka, codziennym myciu, ubieraniu; przygotowywaniu posiłków oraz leków; wykonywaniu obowiązków domowych, tj. przynosi drzewo, robi ogień, zakupy, pierze sprząta, wynosi wodę ze względu na brak szamba.
Syn G., W. Z. zawozi ją do lekarzy, ponieważ wnioskująca nie ma prawa jazdy. Wnioskodawczyni jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Wcześniej była zatrudniona w [...] na stanowisku opiekun w okresie od 2014-10-18 do 2021-09-30, po czym 22 października 2021r. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne.
G. Z. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym z posiadanych dokumentów wynika, że w/w jest osobą po zabiegu kolana i woreczka żółciowego, ma problemy z poruszaniem się. Nie ma 3 palców u lewej ręki, choruje na nadciśnienie. G. Z. samodzielnie zażywa leki oraz zjada posiłki. Porusza się przy pomocy laski. Zostaje sama na kilka godzin, gdy córka wyjeżdża po zakupy, do lekarzy lub załatwia sprawy urzędowe.
Załącznik do złożonego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stanowiło orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 4 grudnia 2017 r. wydane przez Powiatowy Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. Z dokumentu tego wynika, że matka wnioskodawczyni, ur. w dniu 28 maja 1940 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 27 października 2017 r., natomiast nie ustalono od kiedy niepełnosprawność istnieje. W orzeczeniu tym stwierdzono, że G. Z. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Decyzją Wójta Gminy Liniewo z 18 listopada 2021 r. odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na niespełnienie przesłanki wymienionej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło opinii organu I instancji o braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a swoje stanowisko o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oparło o brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ponadto zdaniem organu odwoławczego sprawowana przez skarżącą opieka pozbawiona jest takich znamion, które by uniemożliwiały zatrudnienie jej choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Materiał dowodowy wskazuje bowiem, iż matka skarżącej, mimo stwierdzonej choroby, nie jest osobą obłożnie chorą. Porusza się bowiem samodzielnie po mieszkaniu, jest w stanie sama spożywać przygotowane posiłki, zażywać lekarstwa, a także co do zasady załatwiać sprawy fizjologiczne. Jednym słowem wymaga wsparcia tylko przy niektórych czynnościach życia codziennego. Takie czynności jak przygotowywanie posiłków, pomoc przy kąpieli, czynności typowe dla prowadzenia każdego gospodarstwa domowego (pranie, sprzątanie, zakupy) nie mogą być uznane za czynności, które wymagają pełnej dyspozycyjności skarżącej. Nie absorbują one na tyle, by należało zapewnić podopiecznej ciągłą obecność czy też nieustający nadzór ze strony skarżącej. Wymienione powyżej czynności, mogą być bowiem wykonywane z pewnym wyprzedzeniem czasowym lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego i nie mogą usprawiedliwiać niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Kolegium wskazało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało.
W wyroku z dnia 06 maja 2022r., sygn. akt III SA/Gd 88/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, iż czynności polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej, myciu, czy podaniu leków, oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., IOSK 2859/20).
Dodatkowo skarżąca nie jest jedyną osobą zobowiązaną w oparciu o przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do wspomagania w chorobie swojej matki. Do pomocy w sprawowaniu opieki nad matką skarżącej zobowiązani są również z mocy prawa jej synowie, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Synowie, którzy pracują mogliby wspomagać matkę finansowo, np. w celu zapewnienia usług opiekuńczych, jeżeli takowe byłyby niezbędne w czasie pracy skarżącej.
W ocenie organu odwoławczego brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką powoduje, że nie został spełniony podstawowy warunek, wymieniony w art. 17 ust. 1 ustawy, od którego ustawodawca uzależnia możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
W złożonej skardze skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich pomimo spełnienia przez niego wszystkich ustawowych przesłanek.
b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych:
- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad matką podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje.
- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez córkę osoby wymagającej opieki, pomimo posiadania innych dzieci, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej.
W uzasadnieniu skargi została wskazana wadliwa argumentacja Kolegium, że skoro osoba niepełnosprawna posiada kilkoro dzieci zobowiązanych do alimentacji w równym zakresie to fakt ten wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich. Organ pomimo jednoznacznego ustalenia, że opiekę nad matką wypełnia w pełnym wymiarze skarżąca i nikt inny w tej opiece nie pomaga odwołuje się do argumentacji o wielości osób zobowiązanych do opieki. W ocenie skarżącej uszło uwadze organu, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej - co dotyczy tylko i wyłącznie skarżącej - a nie innych dzieci G. Z.
Kwestionuje skarżąca także ocenę organu odwoławczego co do zakresu i czasochłonności opieki wymaganej stanem zdrowia matki skarżącej. W jej ocenie przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego jest spełniona, bowiem jako opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swej matki, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Z tego powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.", a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z powołanego unormowania art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy jednak podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.
W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w kontrolowanym postępowaniu było ustalenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Organy winny były ustalić, czy niepodejmowanie zatrudnienia wynika z rzeczywistej potrzeby opieki i pomocy, której zakres wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącej, w tym choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że matka strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ustalonym od dnia 27 października 2017 r. na stałe. W orzeczeniu wskazano na konieczność stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Pracownik socjalny podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 5 maja 2022 r. ustalił, że wnioskodawczyni zamieszkuje w lokalu należącym do jednostki samorządu terytorialnego, ogrzewanym piecami węglowymi razem z niepełnosprawną matką i piętnastoletnim synem. Matka wnioskodawczyni nie posiada trzech palców u lewej ręki, przeszła zabieg kolana i ma problemy z poruszaniem się, czyni to przy pomocy laski. Nie korzysta z żadnej formy rehabilitacji czy sprzętu rehabilitacyjnego. Niepełnosprawna jest osobą chodzącą, samodzielnie przemieszcza się po domu. Jest samodzielna w wykonywaniu czynności fizjologicznych, sama spożywa przygotowane posiłki, sama wykonuje podstawowe czynności pielęgnacyjne, zażywa samodzielnie leki przygotowane przez skarżącą. Z oświadczeń skarżącej oraz treści wywiadu środowiskowego wynika, że opieka nad matką polega przede wszystkim na czynnościach takich jak: przygotowywanie ciepłych posiłków, pomoc przy ubieraniu, przygotowywanie leków, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, sprzątanie, pranie, palenie w piecu. Strona pozostaje do dyspozycji matki przez znaczną część doby. Skarżąca aktualnie pozostaje bez pracy, zarejestrowana jest w PUP. Zauważyć trzeba, że w zgromadzonym materiale dowodowym znajdują się również informacje o tym, że doraźnie pomoc matce skarżącej niosą również pozostałe dzieci, w tym syn W. zawozi matkę do lekarzy specjalistów, bowiem skarżąca nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami.
W ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy zgromadziły materiał dowodowy, co doprowadziło do stwierdzenia, że całokształt ujawnionych okoliczności faktycznych przeczy istnieniu związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej matce w związku z jej znacznym stopniem niepełnosprawności.
Niewątpliwie matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r.) ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przywołany wyżej przepis odsyła do definicji określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100), zwanej dalej ustawą o rehabilitacji. W art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji określono, iż do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Orzeczenie o niepełnosprawności w sposób wiążący określa zakres niezbędnej pomocy osobie niepełnosprawnej, którego nie mogą kwestionować organy orzekające o świadczeniach pielęgnacyjnych. Rolą organów administracyjnych w takiej sytuacji było zatem ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Wymagało to ustalenia zindywidualizowanych i konkretnych okoliczności niniejszej sprawy, które pozwoliłyby na zweryfikowanie istnienia rzeczywistego związku pomiędzy biernością zawodową skarżącej a sposobem zaspakajania potrzeb opiekuńczych w stosunku do matki. Samo bowiem posiadanie orzeczenia nie przesądza, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, sprawuje opiekę w sposób wykluczający go z jakiejkolwiek aktywności zawodowej.
Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak wyroki NSA: z 23 października 2020 r., I OSK 1148/20; z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11 oraz z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że pomimo znacznej niepełnosprawności matka skarżącej zdolna jest do częściowego samodzielnego funkcjonowania. Nie jest osobą leżącą i wymagającą nieprzerwanej opieki. Porusza się samodzielnie po domu, a pomocy wymaga doraźnie i w niektórych czynnościach. Samodzielnie spożywa przygotowane posiłki, nie potrzebuje ani pomocy, ani nadzoru w związku z codzienną higieną osobistą, w tym w zaspakajaniu potrzeb fizjologicznych. Matka skarżącego jest w stanie pozostać sama przez jakiś czas.
Sąd podziela ocenę organów, iż zakres obowiązków spoczywających na skarżącej nie usprawiedliwia jej całkowitej bierności zawodowej. Nie wykonuje ona bowiem przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby ją nieustannie i wymagały jej ciągłej obecności, nie pozwalając tym samym na aktywność zawodową, nawet w zmniejszonym wymiarze godzin. Ponadto w dacie czynienia ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie nie można było matki skarżącego uznać za osobę, która nie jest w stanie wykonać samodzielnie żadnych czynności.
W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2022 r., II SA/Łd 229/22, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie wykazano, aby zaangażowanie skarżącej w opiekę nad matką było przeszkodą w podjęciu aktywności zawodowej. Nie zachodzi zatem związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad rodzicem, który przemawiałby za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku strony skarżącej o rozpoznanie sprawy w tym trybie i braku sprzeciwu organu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło