II SA/Gd 113/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwarcińska Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. J. o wyłączenie sędziów Jolanty Górskiej, Wandy Antończyk, Janiny Guść, Jacka Hyli, Katarzyny Krzysztofowicz, Zdzisława Kostki, Tamary Dziełakowskiej, Marioli Jaroszewskiej i Doroty Jadwiszczok od orzekania w sprawie II SA/Gd 113/14 w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Wojewody z dnia 27 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie robót budowlanych postanawia oddalić wniosek o wyłączenie sędziów W piśmie procesowym z dnia 18 lutego 2015 r. B. J. wniosła o wyłączenie sędziów Jolanty Górskiej, Wandy Antończyk, Janiny Guść, Jacka Hyli, Katarzyny Krzysztofowicz, Zdzisława Kostki, Tamary Dziełakowskiej, Marioli Jaroszewskiej i Doroty Jadwiszczok od rozpoznania niniejszej sprawy. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że sędziowie świadomie poświadczali w sprawach nieprawdę, działali na jej szkodę i przyczynili się do powstania zniszczeń jej domu poprzez ochranianie funkcjonowania samowoli budowalnej. Sędziowie Jolanta Górska, Janina Guść, Jacek Hyla, Katarzyna Krzysztofowicz, Zdzisław Kostka, Tamara Dziełakowska, Mariola Jaroszewska i Dorota Jadwiszczok złożyli oświadczenia, zgodnie z którymi wskazali, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako p.p.s.a., do wyłączenia ich od prowadzenia przedmiotowej sprawy. Z uwagi na długotrwałe zwolnienie lekarskie sędziego Wandy Antończyk, wyłączono tego sędziego od obowiązku składania oświadczenia określonego w art. 22 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia, osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator, dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). W myśl art. 19 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego od udziału w sprawie na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Stosownie do art. 22 § 1 p.p.s.a., o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa, wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest realizacja konstytucyjnego prawa obywateli do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Bezstronność sądu jest też elementem prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych. Także orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na temat bezstronności sędziego w świetle art. 6 ust. 1 wyżej powołanej Konwencji wyraźnie wskazuje na konieczność unikania sytuacji stwarzających wątpliwości co do bezstronności sędziego. Naruszenie jednak tego przepisu w kontekście podejmowania przez tego samego sędziego czynności na różnych etapach określonego postępowania Europejski Trybunał rozpatruje kazuistycznie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09). Należy zasygnalizować, iż w szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09). Ponadto sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżącza, był sprawozdawcą w innej sprawie z jej udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Kwestie związane z udziałem sędziego w wydaniu orzeczenia regulują przepisy art. 18 § 1 pkt 6 i 6 a p.p.s.a. W ocenie Sądu, skarżąca w złożonym przez siebie wniosku o wyłączenie sędziów nie wskazała żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wydanie takiego rozstrzygnięcia. Nie wykazała bowiem, że istnieją takie okoliczności, które skutkowałyby wyłączeniem sędziego z mocy prawa jak również, że istnieją okoliczności tego rodzaju, iż mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co bezstronności w danej sprawie wskazanych we wniosku sędziów. Ogólnikowe twierdzenia powołane przez skarżącą o szkodzie, jaka została zdaniem wnioskodawczyni wyrządzona wskutek orzeczeń wydanych przez wymienionych sędziów, nie mogą wskazywać na ich stronniczość czy niesprawiedliwość przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia nienależycie rozpoznał jej inne skargi nie może skutecznie uzasadniać wniosku o jego wyłączenie, chyba że możliwym byłoby wykazanie istnienia uprzedzeń sędziego względem strony (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08 - publ. w ONSAiWSA 2008, Nr 6, poz. 97 oraz glosa A. Gomułowicza aprobująca stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, opubl. w OSP 2008, z. 11, s. 916 i n., a także postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2009 r. sygn. II OZ 378/09, Lex nr 575305, z 18 września 2008 r. sygn. akt II OZ 979/08, Lex nr 527666 oraz z 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 612/08, Lex nr 527814; por. też J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., komentarz do art. 19, teza 2, s. 82). Podsumowując, samo wcześniejsze rozstrzyganie spraw z udziałem sędziów, których wniosek o wyłączenie dotyczy, w sposób niekorzystny dla wnioskodawczyni czy też jej zdaniem błędny, nie wystarcza do przyjęcia, by istniała uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych czy ich wyniku niekorzystnego dla strony, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziów wcześniej orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy, bowiem subiektywne przekonanie, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane faktem, że sędzia ten orzekał już kiedyś w innej sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla danej strony orzeczenie. Innymi słowy, sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Z tych względów Sąd stwierdził, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego zawarte w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. i orzekł o oddaleniu wniosku.