II SA/Gd 121/25

WyrokWSA w Gdańsku2025-07-09

Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Jolanta Górska, Justyna Dudek-Sienkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy mur oporowy wybudowany bez pozwolenia na budowę, pełniący funkcję zabezpieczenia terenu przed osuwaniem się ziemi, podlega obowiązkowi rozbiórki na podstawie art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane w przypadku braku złożenia wniosku o legalizację?
Ratio decidendi
Mur oporowy, który pełni funkcję zabezpieczenia terenu przed osuwaniem się ziemi, jest obiektem budowlanym wymagającym pozwolenia na budowę. W przypadku jego wybudowania bez wymaganego pozwolenia i niezłożenia wniosku o legalizację w ustawowym terminie, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany wydać nakaz rozbiórki. Sąd uznał, że organ prawidłowo zakwalifikował obiekt jako mur oporowy i prawidłowo zastosował przepisy prawa budowlanego, a skarga została oddalona.
Stan faktyczny
N. Sp. z o.o. wybudowała w 2019 roku mur oporowy na działce bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie nakazał rozbiórkę muru z powodu braku pozwolenia i niezłożenia wniosku o legalizację. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i wydał nową decyzję nakazującą rozbiórkę muru o określonych wymiarach i lokalizacji. Skarżąca kwestionowała kwalifikację obiektu jako muru oporowego, twierdząc, że jest to jedynie ogrodzenie. Sąd oddalił skargę, uznając, że obiekt pełni funkcję muru oporowego i wymaga pozwolenia na budowę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2024 r. nr WOP.7721.58.2022.EL w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. N. Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 grudnia 2024 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie (dalej: "organ I instancji", "PINB")decyzją z dnia 24 lutego 2022 r. nakazał N. Sp. z o.o. rozbiórkę muru oporowego zlokalizowanego na działce nr [...] obręb D., m. D., powiat k., wybudowanego zdaniem organu bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu wyjaśniono, że z ustaleń dokonanych m.in. podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 30.06.2020 r. oraz w dniu 11.05.2021 r. wynika, że na działce tej znajduje się m.in. obiekt budowlany - mur oporowy, na którego budowę dokonaną 2019 r. skarżąca nie posiada pozwolenia. W konsekwencji organ postanowieniem z 18 czerwca 2021 r. wstrzymał budowę muru oporowego i pouczył m.in. o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację. W związku z tym, że wniosek taki do organu nie wpłynął, organ za konieczne uznał wydanie na podstawie art. 49e pkt 1 w związku z art. 48a ust. 1 ustawy Prawo budowlane nakazu rozbiórki. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy", "WINB") rozpoznając odwołanie skarżącej decyzją z 17 grudnia 2024 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i nakazał N. Sp. z o.o. rozbiórkę obiektu budowlanego - muru oporowego o wymiarach: długość 4 m od budynku i 6 m wzdłuż granicy z działką nr [...] oraz głębokość do 1,2 m, zlokalizowanego na działce nr [...] obręb D., m. D., powiat k., wzniesionego bez wymaganego prawem budowlanym pozwolenia na budowę. Organ wyjaśnił, że na działce nr [...] były realizowane roboty budowlane związane z rozbudową budynku mieszkalnego i zmianą sposobu użytkowania z funkcji mieszkalnej na usługową, realizowane na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 17.04.2019 r. wydanego przez Starostę Kościerskiego dla R. S., przeniesionego następnie na skarżącą. W dniu 20.01.2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zgodności prac budowlanych z projektem zatwierdzonym przy pozwoleniu na budowę. Wskutek wyłączenia się przez niego ze sprawy, do jej prowadzenia wyznaczony został Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie. W toku postępowania organ I instancji ustalił m.in., że wykonano dodatkowe utwardzenie terenu wokół budynku oraz wykonano mury oporowe, o wymiarach 4m x 6m i głębokości do 1,2m. W związku z powstaniem nowego obiektu, który nie był objęty pozwoleniem na budowę, organ I instancji wszczął odrębne postępowanie dotyczące muru oporowego, który jest przedmiotem postępowania. Organ odwoławczy wyjaśnił, że konstrukcje oporowe są budowlami, o czym stanowi art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Definicja "konstrukcji oporowej" w polskim prawie została sformułowana w Polskiej Normie PN-83/B-03010, która określa zasady projektowania i obliczeń statycznych ścian oporowych oraz w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 63, poz. 735). Organ podkreślił jednak, że decydujące znaczenie przy kwalifikowaniu muru jako oporowego ma funkcja, jaką taki mur pełni. Nawet jeśli obiekt postawiony na granicy działki i będący murem oporowym pełni jednocześnie funkcję ogrodzenia, nie korzysta on ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Dlatego zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji wobec niezłożenia wniosku o legalizację, zasadnie nakazał skarżącej rozbiórkę. Jego decyzja musiała być jednak uchylona, ponieważ doprecyzowania w sentencji decyzji wymagała lokalizacja muru oraz jego wymiary, dlatego wydano orzeczenie reformatoryjne. Odnosząc się do argumentów odwołania wskazano, że inwestor obok zaprojektowanego obiektu budowlanego wybudował inny samodzielny obiekt budowlany - mur oporowy. Z projektu zagospodarowania działki, który znajduje się w projekcie budowlanym zamiennym wynika, że między działką [...] a działką [...] występuje różnica poziomu terenu. Ponadto strona sama przyznaje, że dokonała niwelacji terenu o ok. 1m, gdyż teren działki "opada lekkim skłonem w kierunku zachodnim". Zatem to w celu zabezpieczenia zniwelowanego terenu od strony działki nr [...] został wykonany mur oporowy. To zatem brak pozwolenia na budowę na wykonanie tego obiektu spowodował, że organ nadzoru budowlanego ma do czynienia z samowolą budowlaną i wszczął odrębne postępowanie. N. Sp. z o.o. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 grudnia 2024 r. wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej Instancji w całości oraz o umorzenie postępowania na podstawie art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji. Zdaniem skarżącej z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, z jakiego powodu decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie została uchylona. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wybudowany obiekt to konstrukcja oporowa, a następnie jedynie bronił tej tezy, nie przeprowadził obiektywnej analizy, jaki faktycznie obiekt w rozumieniu ustawy Prawo budowlane został wybudowany. Pominięty został fakt, że w pismach, w tym w odwołaniu, kierowanych przez skarżącą spółkę do organów obu instancji wskazywano na to, że przedmiotowa konstrukcja ma na celu jedynie odgrodzenie określonego obszaru nieruchomości dostępnej dla pacjentów od pozostałej jej części, która nie powinna być dla nich dostępna. W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, broniąc postawionej tezy, organ II instancji pisze, że strona sama przyznaje, że dokonała korekty ukształtowania terenu, niwelacji terenu około 1m. To twierdzenie jednak, mimo iż jest prawdziwe - chociaż 1m to wartość maksymalna na niewielkim fragmencie terenu - nie uzasadnia potraktowania spornego obiektu jako muru oporowego. Tak Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie, z uporem i tendencyjnie pomijają fakt, że zniwelowany teren w otoczeniu przedmiotowego obiektu zakończony jest skarpą, która kończy się u podstawy spornego ogrodzenia z zachowaniem kąta naturalnego stoku, charakterystycznego dla gruntu w tym terenie. Wybudowany obiekt nie przenosi jakichkolwiek naprężeń pochodzących z naporu gruntu, tj. nie zabezpiecza terenu przed osunięciem i przed erozją gruntu. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego argumentację tę całkowicie pominął i nie wyjaśnił, z jakiej przyczyny odmówił jej wiarygodności i mocy dowodowej. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł merytorycznie, a zatem przed wydaniem decyzji miał obowiązek ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe i szczegółowo wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wykonanie utwardzenia terenu na działce budowlanej nie wymaga zgody budowlanej. Skarpę na krawędziach tego elementu zagospodarowania wykonano w sposób świadomy, tak, aby wykonane ogrodzenie nie pełniło funkcji i konstrukcji muru oporowego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie wskazując, że materiał dowodowy (protokół oględzin, dokumentacja fotograficzna) pozwalał na wydanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne, w trakcie którego zgromadziły kompletny materiał dowodowy dający podstawę do właściwego zastosowania przepisów prawa budowlanego. W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że obiekt budowlany na działce nr [...] w D. został wzniesiony przez skarżącą w 2019 r. z naruszeniem przepisów prawa budowlanego, tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W konsekwencji wdrożono procedurę legalizacyjną z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), zwanej dalej "p.b.". Zgodnie z art. 48 ust. 1 ww. ustawy, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Co istotne, postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. Organ I instancji postanowieniem z 18 czerwca 2021 r., skierowanym do skarżącej, wstrzymał budowę ww. obiektu, kwalifikując go jako mur oporowy stanowiący jednocześnie ogrodzenie. W postanowieniu poinformowano o możliwości złożenia, w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację ww. obiektu Z uwagi na niezłożenie przez skarżącą wniosku o legalizację w wymaganym terminie, organ I instancji wydał decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego, która to decyzja została uchylona przez organ odwoławczy z uwagi na konieczność doprecyzowania jej przedmiotu. W efekcie organ odwoławczy nakazał skarżącej jako inwestorowi dokonanie rozbiórki muru oporowego o podanych wymiarach i lokalizacji. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 49e pkt 1 p.b., w myśl którego w przypadku niezłożenia przez inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego wniosku o legalizację w wymaganym terminie organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. W sprawie bezsporne jest, że skarżąca w ustawowym terminie nie złożyła wniosku o legalizację obiektu budowlanego. Na obecnym etapie postępowania skarżąca podważa zasadność wszczęcia postępowania legalizacyjnego z art. 48 p.b. wskazując, że sporny obiekt nie powstał w warunkach samowoli budowlanej. Skarżąca kwestionuje dokonaną przez organy nadzoru budowlanego kwalifikację obiektu twierdząc, że nie jest on murem oporowym wymagającym pozwolenia na budowę, a ogrodzeniem. W sytuacji niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie, tj. spełnienia hipotezy zawartej w art. 49e ust. 1 p.b., organ nadzoru budowlanego zasadniczo jest obowiązany do wydania nakazu rozbiórki. Nie wyklucza to jednak możliwości kwestionowania ustaleń zawartych w postanowieniu o wstrzymaniu budowy przy zaskarżeniu decyzji o nakazie rozbiórki, o ile postanowienie o wstrzymaniu budowy nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego. Taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Oznacza to dopuszczalność zbadania przez Sąd na obecnym etapie postępowania tego, czy rzeczywiście przedmiotowy obiekt budowlany stanowi mur oporowy, na budowę którego wymagane było pozwolenie na budowę. Stosownie do treści art. 3 pkt 3 p.b. ilekroć w ustawie jest mowa o budowli – należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak m.in. konstrukcje oporowe. Ustawa – Prawo budowalne nie zawiera definicji muru oporowego (konstrukcji oporowej). W literaturze wskazuje się, że mur oporowy to ściana pionowa lub nachylona, umacniająca uskok terenu, podcięcie stoku lub stanowiąca zewnętrzną obudowę tarasu ziemnego, przenosząca parcie ziemi (naziom) lub obiektów (np. drogi), które znajdują się powyżej niej (P. Saternus, Leksykon urbanistyki i planowania przestrzennego, Warszawa 2013 r., s. 282). W orzecznictwie z kolei wskazuje się, że przez mur oporowy (ścianę oporową) rozumieć należy samodzielną budowlę (konstrukcję) powstrzymującą poziome parcie gruntu pochodzące od nasypu przez nią podtrzymywanego. Może być wykonany z żelbetu, betonu, cegieł, pustaków, kamieni, gabionów lub bloków betonowych, ułożonych na zaprawie lub na sucho. Konstrukcje oporowe czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, z terenu położonego wyżej, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 53/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 758/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1407/16). Funkcją jaką pełnią konstrukcje oporowe jest podtrzymywanie nasypu ziemnego, którego poziom jest wyższy (często znacznie) od poziomu terenu chronionego murem (por. wyrok NSA z 16 lutego 2021 roku sygn. akt. II OSK 1766/18). Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Podkreślenia przy tym wymaga, że z punktu widzenia prawa budowlanego obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić. Nie ma przy tym znaczenia, że inwestor może traktować sporny obiekt w odmienny sposób, próbując mu przypisać inną funkcję niż ta rzeczywiście pełniona. Ponadto wskazać należy, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (zob. np. wyroki NSA: z dnia 29 września 2018 r. sygn. akt II OSK 109/18, z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1879/17, z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10). W tym kontekście to stan faktyczny z daty budowy obiektu istotny jest dla ustalenia istnienia obowiązku uzyskania pozwolenia na jego budowę. W aktach sprawy znajdują się protokoły oględzin przeprowadzonych w dniach 30 czerwca 2020 r. i 11 maja 2021 r. wraz z dokumentacją fotograficzną. Mur ma kształt litery L. Jego wymiary to 4 m długości od budynku i 6 m wzdłuż granicy z działką sąsiednią, głębokość do 1,2 m. Bezsporne jest, że poziom terenu na działce nr [...] zabezpieczony murem oporowym jest podwyższony w stosunku do działki sąsiedniej nr [...] i od części działki [...], od których ogrodzony jest przedmiotowym murem. Potwierdza to dokumentacja fotograficzna. Z wyjaśnień strony wynika, że dokonała ona korekty ukształtowania powierzchni terenu, niwelacji terenu około 1m, ze względu na ukształtowanie terenu, który "opada lekkim skłonem w kierunku zachodnim". Materiał dowodowy nie potwierdza twierdzeń skarżącej, aby przedmiotowy obiekt pełnił wyłącznie funkcję ogrodzenia. Wykonany obiekt ma za zadanie nie tylko rozdzielenie powierzchni działek sąsiadujących, ale przede wszystkim stabilizuje skarpę, na które posadowiony został budynek i zapobiega osuwaniu się nasypanej ziemi. Wynika to jednoznacznie z załączonej do protokołów oględzin dokumentacji fotograficznej. Akcentowana przez skarżącą okoliczność, że "zniwelowany teren w otoczeniu przedmiotowego obiektu zakończony jest skarpą, która kończy się u podstawy spornego ogrodzenia z zachowaniem kąta naturalnego stoku, charakterystycznego dla gruntu w tym terenie", nie pozbawia tego ogrodzenia funkcji muru oporowego stabilizującego masy ziemi przed osuwaniem. Opieranie się nasypu ziemnego o ogrodzenie nie jest warunkiem uznania, że stanowi on mur oporowy, bowiem może on pełnić funkcję zabezpieczającą masy ziemi przed osuwaniem się nawet jeśli masy te nie przylegają do muru bezpośrednio. Jak wyżej wskazano, mur oporowy to ściana pionowa lub nachylona, umacniająca uskok terenu, podcięcie stoku, przenosząca parcie ziemi, która znajduje się powyżej niej. Masy ziemne, które znajdują się za obniżeniem przy samym murze, niewątpliwie wymagają umocnienia, którą to rolę spełnia przedmiotowy obiekt budowlany. Zabudowa i zagospodarowanie terenu o bardzo wyraźnej różnicy poziomów niewątpliwie ma wpływ na stabilność gruntu i wiąże się z koniecznością rozwiązania problemów z tym związanych. Dodatkowo wskazać należy, że w projekcie zagospodarowania terenu w projekcie budowlanym zamiennym przedmiotowy obiekt budowlany oznaczony jest właśnie jako "istniejący mur oporowy wg. odrębnego opracowania", co też podważa twierdzenia skarżącej co do funkcji pełnionej przez przedmiotowy obiekt. Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) – zwanej dalej k.p.a., obowiązkiem organu administracji publicznej jest z urzędu lub na wniosek stron podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a następnie go rozpatrzyć. Następnie organ winien na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W ocenie Sądu organ obowiązkom wynikającym z powyższych przepisów sprostał. Kompleksowa ocena materiału dowodowego nie pozostawia wątpliwości co do pełnienia przez ogrodzenie funkcji muru oporowego. Reasumując, konstrukcje oporowe (mury oporowe) mają za zadanie przede wszystkim zabezpieczenie terenu (gruntu) przed osuwaniem się. Jeżeli zatem dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczenie przed osuwaniem się ziemi, to należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Na wzniesienie muru oporowego prawo budowlane wymaga pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, za wyjątkiem przypadków, gdy ustawa wyraźnie wyłącza taki obowiązek (art. 29 ust. 1 i 2 ustawy) lub wymaga dla określonych robót budowlanych zgłoszenia (art. 30 ust. 1 ustawy). Wykonywanie obiektu budowlanego w postaci konstrukcji oporowych, mających być zabezpieczeniem przed osuwaniem się ziemi, nie zostało zakwalifikowane ani jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, ani z obowiązku zgłoszenia, zatem ma do nich zastosowanie art. 28 ust. 1 p.b. i obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Jak ustaliły organy, inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę przedmiotowego muru oporowego, co - mając na uwadze obowiązek jego uprzedniego uzyskania - zobowiązywało organy do wdrożenia procedury legalizacyjnej z art. 48 p.b. Wbrew zarzutowi skargi, organ odwoławczy wyjaśnił z jakich powodów orzekł reformatoryjnie, uchylając decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty sprawy, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ wyjaśnił, że doprecyzowania w sentencji decyzji wymagała lokalizacja mu oporowego oraz jego wymiary. Parametrów tych rzeczywiście w sentencji decyzji organu I instancji nie zawarto, a są one istotne dla identyfikacji przedmiotu rozbiórki. Sąd nie dopatrzył się w takim rozstrzygnięciu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło