II SA/Gd 1297/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie sędzia NSA Anna Orłowska, asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.), Protokolant Robert Daduń, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody z dnia 7 sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu ze środków Funduszu Pracy kosztów wynagrodzenia młodocianych pracowników. uchyla zaskarżoną decyzję. 3 II SA/Gd 1297/03 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 26 czerwca 2003 r. Nr [...] Prezydent Miasta przyznał "A" środki Funduszu Pracy w łącznej wysokości 1.289,32 zł, w tym na wynagrodzenia 1.090,89 zł i składki na ubezpieczenie społeczne 198,43 zł oraz odmówił przyznania kwoty 147,62 zł w tym 124,90 zł na wynagrodzenia i 22,72 zł składki na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 z późn. zm.) środki Funduszu Pracy przeznacza się na finansowanie wynagrodzeń wypłaconych młodocianym pracownikom, zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, oraz składki na ubezpieczenie społeczne od refundowanych wynagrodzeń. Art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 20.12.2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65) stanowi jednak, iż refundacja wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne młodocianych pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, zawartych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (6.02.2003 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe nie dłużej niż do dnia 30.06.2005 r. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.05.2003 r. w sprawie refundowania ze środków Funduszu Pracy wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom zatrudnionym przez pracodawców na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego oraz składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanych wynagrodzeń (Dz. U. Nr 100, poz. 931) odnosi się wyłącznie do umów zawartych po dniu 5 czerwca 2003 r. W związku z tym przyjęto, że do umów zawartych w okresie od 6.02.2003 r. do 4.06.2003 r. brak jest podstaw do dokonania refundacji. Dlatego też uwzględniając fakt, że umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została zawarta przez Zakład [...] "B" w G. w dniu 17.02.2003 r. brak było podstaw do zrefundowania wynagrodzenia oraz składek na ubezpieczenie w tej części. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł K. W. stwierdzając, że w jego przekonaniu interpretacja przepisów prawa, z której wynika, że w odniesieniu do umów zawartych w okresie od 6.02.2003 r. do 4.06.2003 r. nie można dokonać refundacji jest błędna. W jego przekonaniu prawo do refundacji przysługuje bowiem na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 10 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a nie na podstawie rozporządzenia wykonawczego, dlatego też uważa, że brak jest podstaw do pozbawienia refundacji pracowników, którzy zawarli umowy w przywołanym wyżej okresie. Rozpoznając to odwołanie Wojewoda decyzją z dnia 7 sierpnia 2003 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Ustosunkowując się do podniesionych zarzutów organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z postanowieniami art. 5 ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 7, 15 i 26 w części dotyczącej art. 43 ust. 2, który wchodzi w życie z dniem 01.06.2003 r. (Ustawa zmieniająca została ogłoszona z dniem 22.01.2003 r., termin 14 dni z jej art. 5 upłynął zatem z dniem 05.02.2003 r.). W konsekwencji w świetle powyższego obowiązujące przepisy prawa dopuszczają dokonywanie przez organy zatrudnienia pracodawcom refundacji ze środków Funduszu Pracy na zasadach dotychczasowych kosztów związanych z zatrudnieniem młodocianych pracowników w celu przygotowania zawodowego, poniesionych w odniesieniu do umów zawartych do dnia 31.05.2003 r. Treść art. 5 ustawy zmieniającej powoduje bowiem, iż cała ustawa zmieniająca w odniesieniu do art.1 pkt 7 wchodzi w życie dopiero z dniem 01.06.2003 r. Zatem również art. 1 pkt 6 w zw. z pkt 7 tego przepisu ustawy zmieniającej wchodzi w życie z dniem 01.06.2003 r. Jak wynika z akt sprawy strona wniosła o dokonanie refundacji kosztów poniesionych za okres 01.01.2003 r. – 31.03.2003 r. w związku z zatrudnieniem 4 osób w oparciu o umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego w rzemiośle. Jednocześnie 1 osoba, tj. I. C. została zatrudniona w oparciu o umowę zawartą po dniu 04.02.2003 r. (dokładnie w dniu 17.02.2003 r.). W związku z powyższym organ I instancji prawidłowo dokonał refundacji powyższych kosztów poniesionych w okresie 01.01.2003 r. – 31.03.2003 r. w oparciu o umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego zawarte do dnia 04.02.2003 r., czyli zarazem do dnia 31.05.2003 r. Organ ten nieprawidłowo odmówił z powodu braku podstawy prawnej przyznania stronie refundacji tych kosztów poniesionych w związku z zatrudnieniem I. C. Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została zawarta do dnia 31.05.2003 r., zatem w okresie, w którym w dalszym ciągu obowiązywał art. 6 pkt 6 lit. e ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 4 ust. 4 i art. 5 ustawy zmieniającej. Jednakże w ocenie Wojewody stronie nie przysługuje refundacja kosztów poniesionych w związku z zatrudnieniem I. C. Jak stanowi § 1 ust. 2 cytowanego rozporządzenia nauka zawodu ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze wykwalifikowanego robotnika lub czeladnika i obejmuje praktyczną naukę zawodu organizowaną u pracodawcy na zasadach ustalonych w odrębnych przepisach oraz dokształcanie teoretyczne. Przyjęto jednak, że z przepisu tego wynika, iż w celu zdobycia uprawnień wykwalifikowanego robotnika lub czeladnika młodociany pracownik w zasadzie równolegle odbywa praktyczną naukę zawodu organizowaną u pracodawcy oraz dokształcanie teoretyczne. Dlatego też ustawodawca w przepisach rozporządzenia wyraźnie posługuje się dwoma pojęciami: "nauka zawodu" oraz "dokształcanie teoretyczne". Tymczasem z akt sprawy wynika jednoznacznie, że I. C. nie odbywała dokształcania teoretycznego. Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została zawarta w dniu 17.02.2003 r., zaś w dniu 23.05.2003 r. strona oświadczyła, że I. C. jest "przewidziana na dokształcanie teoretyczne w formie kursowej". Oświadczenie to dowodzi, iż pomimo upływu tak długiego okresu czasu od zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego pracownik młodociany nie podjął dokształcania teoretycznego w jakiejkolwiek dopuszczalnej formie. Dlatego też uznano, że mimo wszystko brak było podstaw do refundacji wynagrodzenia oraz składek na ubezpieczenie społeczne I. C. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł K.W. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności: - art. 57 ust. 1 pkt 10 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez bezzasadne przyjęcie, że warunkiem przyznania środków Funduszu Pracy na finansowanie wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom, jest zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, które może odbywać się równolegle w dwóch formach, to jest nauki zawodu i dokształcania zawodowego, - § 1 ust. 2 oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania poprzez bezzasadne przyjęcie, iż zdobycie uprawnień wykwalifikowanego robotnika lub czeladnika, w ramach nauki zawodu wymaga równoległego odbywania praktycznej nauki zawodu u pracodawcy oraz dokształcenia teoretycznego, - § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 4 grudnia 2002 r. w sprawie egzaminów kwalifikacyjnych na tytuł czeladnika i mistrza w zawodzie przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne lub rzemieślnicze (Dz. U. z 2003 r. Nr 20, poz. 171) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż zdobycie uprawnień wykwalifikowanego robotnika lub czeladnika, w ramach nauki zawodu wymaga równoczesnego odbywania praktycznej nauki zawodu u pracodawcy oraz dokształcania teoretycznego. W odpowiedzi na powyższą skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz podniósł, że obowiązek jednoczesnego wykonywania pracy i dokształcania wynika z postanowień art. 195 § 1 Kodeksu pracy określającego jakie warunki powinna spełniać umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego oraz z § 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, z którego również można wyprowadzić obowiązek równoczesnego odbywania praktycznej i teoretycznej nauki zawodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W rozpatrywanym przypadku okoliczności faktyczne pozostają bezsporne pomiędzy stronami postępowania. Różnice polegają natomiast na odmiennej interpretacji obowiązujących przepisów prawa w takim zakresie czy praktyczna nauka zawodu powinna być prowadzona równocześnie z przygotowaniem teoretycznym, czy też oba te elementy mogą być realizowane w różnych odcinkach czasowych. Rozwiązania tego problemu należy poszukiwać w postanowieniach rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia, którego § 10 ust. 1 określa, że teoretyczna nauka zawodu może być realizowana w następujących formach: a) skierowania na teoretyczne dokształcanie do zasadniczej szkoły zawodowej, b) skierowania na dokształcanie do ośrodka dokształcania i doskonalenia zawodowego, c) organizowania dokształcenia teoretycznego we własnym zakresie. Każda z wymienionych wyżej form dokształcenia teoretycznego z punktu widzenia prawa traktowana jest na takich samych zasadach. W przepisie tym nie określono jednoznacznie czy wymienione formy kształcenia teoretycznego mają być realizowane równocześnie z praktyczną nauką zawodu. Z § 10 ust. 1 cytowanego rozporządzenia wynika natomiast, że przedstawione wyżej formy dokształcenia teoretycznego różnią się od siebie z punktu widzenia stosowanych rozwiązań technicznych, a wyboru formy dokonuje pracodawca. W § 6 art. 1 cytowanego rozporządzenia określono, że nauka zawodu trwa nie krócej niż 24 miesiące i nie dłużej niż 36 miesięcy, z zastrzeżeniem postanowień § 12. Z przepisu tego wynika, że nauka zawodu ma charakter ciągły i realizowana jest przez okres czasu określony w tym przepisie. Dlatego też należy stwierdzić, że również spełnienie przesłanek połączenia pracy z teoretyczną nauką zawodu powinno być rozpatrywane w tym okresie czasu. W praktyce będą one zatem spełnione również wówczas gdy teoretyczna nauka zawodu będzie połączona z pracą w całym tym okresie. Nie koniecznie natomiast przez cały okres nauki zawodu osoba kształcona jednocześnie będzie musiała wykonywać pracę i uczyć się. Skoro bowiem nauka zawodu trwa przez pewien okres czasu, to i spełnienie przesłanek łączenia pracy z nauką powinno być rozpatrywane w tym okresie. Stanu tego nie zmieniają postanowienia § 1 ust. 1 oraz § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Pierwszy z tych przepisów określa bowiem jakie cele powinny być osiągnięte w wyniku nauki młodocianych zawodu. Drugi natomiast reguluje warunki jakie powinna spełniać umowa o pracę w celu nauki zawodu. Nie określają one natomiast, że nauka teoretyczna powinna przebiegać równocześnie z pracą. Stanu tego nie zmieniają również postanowienia art. 195 § 1 Kodeksu pracy regulującego jedynie esentialia negoti umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Dlatego też należy stwierdzić jaka już o tym była mowa wyżej, że przesłanka połączenia praktycznej nauki zawodu z teoretycznym przygotowaniem powinna być rozpatrywana tylko i wyłącznie w całym okresie obowiązywania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. W oparciu o takie ustalenia faktyczne i prawne powinna być dokonywana ocena spełnienia podstaw do refundacji na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 10 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W rozpatrywanym przypadku organ administracji dokonał odmiennej oceny obowiązujących przepisów prawa materialnego dlatego też zachodziły przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające orzeczenie jak w sentencji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne jedynie w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Zaskarżona i uchylona decyzja dotyczyła odmowy przyznania świadczenia i nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było zatem bezprzedmiotowe.