II SA/Gd 1342/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi S. O. i D. O. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 października 2024 r. nr WOP.7722.10.2024.KK w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Pismem z 27 czerwca 2023 r. D. O. (dalej: "Skarżący"), właściciel działki nr [...] w K., wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie słupskim (dalej: "PINB", "organ pierwszej instancji") z prośbą o interwencję w sprawie odprowadzania wód opadowych przez właściciela sąsiedniej działki nr [...], tj. M. P.. D. O. podał, że M. P. przyłączył rynnę z tyłu domu bezpośrednio w dół przy fundamencie bez studni chłonnej, co powoduje zalewanie domu na działce nr [...]. W dniu 12 lipca 2023 r. inspektor PINB przeprowadził rozmowę z M. P., który oświadczył, że D. O. wymienił pokrycie dachowe na swojej części wspólnego budynku mieszkalnego i podczas wykonywania tych robót odłączył istniejącą rurę spustową kanalizacji deszczowej, która odprowadzała wody opadowe z dachu do przylegającego do działki przydrożnego rowu (strumyka). M. P. wyjaśnił, że w związku z tym musiał przywrócić podłączenie kanalizacji deszczowej do stanu, jaki istniał przed wykonaniem robót przez D. O.. M. P. zaznaczył, że nie wprowadził żadnych zmian w sposobie odprowadzania wód opadowych z budynku, w związku z czym wykonywanie tych prac nie wymagało żadnych uzgodnień i zezwoleń. W dniu 24 lipca 2023 r. inspektor PINB przeprowadził rozmowę z D. O., który oświadczył, że po rozmowach w urzędzie gminy w K. otrzymał warunki techniczne na odprowadzanie wód opadowych wyłącznie na teren swojej działki. D. O. zaznaczył, że wody opadowe z połaci dachowej jego domu są odprowadzane na teren jego działki i chciałby, aby M. P. doprowadził do tego, aby wody opadowe z części dachu z tyłu domu spływały wyłącznie na teren jego działki, bo obecnie po deszczu wody z jego dachu podmywają fundamenty domu D. O.. W dniu 26 października 2023 r. inspektorzy PINB przeprowadzili kontrolę na działkach nr [...] i [...] w K.. Kontrolujący stwierdzili, że na działkach tych, za budynkami mieszkalnymi w zabudowie szeregowej, jest zlokalizowana zewnętrzna instalacja kanalizacji deszczowej. Obecny podczas kontroli D. O. oświadczył, że w 2021 r. wymienił pokrycie dachowe na swojej części wspólnego budynku mieszkalnego, a po wymianie pokrycia dachowego odprowadzenie wód deszczowych włączył do istniejącej zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody deszczowe do rowu będącego własnością gminy K.. Od tego momentu rura spustowa kanalizacji deszczowej z części dachu budynku na działce nr [...] zaczęła zalewać fundamenty części budynku na działce nr [...]. W protokole kontroli odnotowano, że najprawdopodobniej rura spustowa z części dachu budynku na działce nr [...] została odłączona od części podziemnej kanalizacji deszczowej. Zaznaczono, że takie podłączenie dwóch rur spustowych ze wspólnego budynku widoczne jest na mapach geodezyjnych. Odłączenie rury spustowej z części dachu budynku na działce nr [...] spowodowało zalewanie terenu działki nr [...]. Pismem z 6 grudnia PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu wobec S. O. i D. O. postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych budowy zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej przebiegającej po terenie działki nr [...] w K.. Postanowieniem z 11 stycznia 2024 r. PINB, na podstawie art. 81c ust. 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 oraz art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) - dalej: "Prawo budowlane", nałożył na S. O. i D. O. obowiązek sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej dotyczącej konieczności zagospodarowania wód opadowych na własnym terenie działki nr [...] w K. (biorąc pod uwagę: stosunek powierzchni utwardzonych do powierzchni chłonnej gruntu, rodzaj gruntu, wyniki zleconego badania geologicznego gruntu) oraz sposobu i rozwiązania odprowadzenia wód opadowych - do dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych (w przypadku braku możliwości zagospodarowania wód opadowych na terenie nieutwardzonym działki nr [...]), w terminie do 30 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu PINB wskazał m.in., że z dostarczonego przez D. O. pisma Starosty Słupskiego (dalej: "Starosta") z 30 października 2023 r. wynika, iż na terenie działek nr [...] i [...] nie ma zewnętrznej kanalizacji deszczowej. W związku z tym organ pierwszej instancji stwierdził, że na terenie tych działek istnieje samowolnie wybudowana zewnętrzna instalacja kanalizacji deszczowej. PINB podał, że zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.) - dalej: "Rozporządzenie", w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Podkreślono, że w myśl § 29 Rozporządzenia dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Organ pierwszej instancji podniósł, że w związku z zawiadomieniem o braku zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej (pismo Starosty z 30 października 2023 r.) i stwierdzeniem odprowadzania wód opadowych z dachu do gruntu w dalej nie znany sposób, należy doprowadzić sposób zagospodarowania wód opadowych do zgodności z prawem. Wobec braku zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej i braku sieci kanalizacji deszczowej gminnej PINB nałożył na właściciela działki nr [...] obowiązek odprowadzania wód opadowych wyłącznie na teren swojej działki, zaś wobec wybudowania podziemnej instalacji kanalizacji deszczowej - obowiązek wyjaśnienia, jak dalej odprowadzane są wody opadowe, z jakich materiałów została wybudowana instalacja i jak dalej zostały zagospodarowane wody opadowe na terenie działki nr [...]. W wyniku zażalenia wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie przez S. O. i D. O. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy") postanowieniem z 31 października 2024 r. uchylił je w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku, wyznaczając nowy termin do 30 kwietnia 2025 r., zaś w pozostałym zakresie utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu PWINB przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania podając następnie, że zgodnie z art. 81c Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia (ust. 2). W razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia (ust. 4). W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie występują uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego zabudowy działki nr [...] w związku z brakiem wskazania, w jaki sposób są zagospodarowane/odprowadzane wody opadowe na terenie tej nieruchomości. W dalszej kolejności wątpliwości w przedmiocie jakości wyrobów budowlanych i robót budowlanych są związane (według ustaleń kontroli) z wykonaniem podziemnej instalacji kanalizacji deszczowej oraz z wymianą (w 2021 r.) pokrycia dachowego na części wspólnego budynku mieszkalnego i następnie włączeniem odprowadzenia wód deszczowych do istniejącej zewnętrznej instalacji odprowadzającej wody deszczowe do rowu będącego własnością gminy K. (co ustalono na podstawie mapy geodezyjnej). PWINB zwrócił uwagę, że zaskarżone postanowienie zostało wydane również na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1, 3 i 4, art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 Prawa budowlanego, czyli w związku z przepisami rozdziału 6 tej ustawy regulującymi kwestie związane z utrzymaniem obiektów budowlanych. W świetle tych przepisów właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 oraz zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak (m.in.) intensywne opady atmosferyczne, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Organ odwoławczy podkreślił, że zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, jak i na etapie zażalenia S. O. i D. O. nie wykazali (jako właściciele działki nr [...] w K.), czy i w jaki sposób wykonują swoje obowiązki wynikające z przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego w kwestii zagospodarowania/odprowadzania wód opadowych w obrębie swojej działki. PWINB zaznaczył, że powyższe jest o tyle istotne, że ocena techniczna w przedmiocie sposobu zagospodarowania wód opadowych na terenie działki nr [...] umożliwi organowi pierwszej instancji podjęcie rozstrzygnięcia, czy, a jeżeli tak, to w jakim zakresie konieczne jest wydanie konkretnego obowiązku (nakazu) w celu usunięcia ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości. Zaznaczono również, że dokonując wyboru rozwiązania technicznego, które ma na celu usunięcie ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości, należy kierować się ekonomiką rozwiązań, tzn. znajdować rozwiązania najtańsze i najprostsze, jak również umożliwić zobowiązanemu zaproponowanie własnych rozwiązań (np. w ocenie technicznej). Zdaniem organu odwoławczego wątpliwości w powyższym zakresie znajdują dodatkowe potwierdzenie w świetle informacji udzielonych przez Starostę w odpowiedzi na pismo D. O.. Według tych informacji w działce nr [...] nie występuje kanalizacja deszczowa (przyłącze lub sieć kanalizacji deszczowej), w szczególności przyłącze o oznaczeniu ksD1110 (które, według załączonej do akt sprawy mapy i szkicu PINB, biegnie z działki nr [...] i następnie przez działkę nr [...] - naturalny spadek terenu - do rowu melioracyjnego) jest przyłączem sanitarnym. PWINB podkreślił, że fakt kwestionowania przez strony prawidłowości stanu zagospodarowania sąsiedniej nieruchomości i robót budowlanych wykonanych na jej terenie nie oznacza, że strony nie są zobowiązane do przestrzegania obwiązujących przepisów prawa (warunków technicznych) i do wykonywania obowiązków w zakresie przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego w obrębie swojej nieruchomości. Organ odwoławczy podał, że w toku postępowania zażaleniowego zwrócił się do organu pierwszej instancji z prośbą o przesłanie informacji czy, a jeżeli tak, to w jakim przedmiocie i zakresie są lub były prowadzone inne postępowania wobec działek nr [...] i nr [...] w K. (łącznie z informacją na temat podjętych w toku tych postępowań działań i rozstrzygnięć), jak również całości dostępnej archiwalnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej dotyczącej zabudowy ww. działek. PWINB wskazał, że po zapoznaniu się z dokumentacją przesłaną przez PINB stwierdził, iż potwierdza ona zasadność działań podjętych przez organ pierwszej instancji w trybie art. 81c Prawa budowlanego wobec działki nr [...] w K.. Organ odwoławczy podał, że sprawa dotycząca zagospodarowania wód opadowych na sąsiedniej działce nr [...] była przedmiotem odrębnych działań organu pierwszej instancji, w wyniku których decyzją z 11 stycznia 2024 r. (czyli równolegle z zaskarżonym postanowieniem), na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego nakazano S. P. i M. P. wykonanie odprowadzenia wód deszczowych z części połaci dachowej na tej działce w sposób opisany w sentencji tej decyzji, w terminie do 15 marca 2024 r. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania, przez co stała się ona ostateczna i podlega wykonaniu. W ocenie PWINB powyższe prowadzi do wniosku, że pomimo wydania ww. decyzji dotyczącej działki nr [...] aktualna pozostaje kwestia wyjaśnienia w trybie nadzoru budowlanego wątpliwości w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami prawa sposobu zagospodarowania/odprowadzenia wód opadowych na terenie działki nr [...]. Organ odwoławczy podniósł, że przesłana przez organ pierwszej instancji dokumentacja dotycząca działek nr [...] i [...] nie wyjaśnia tych kwestii odnośnie do (konkretnie) działki nr [...], natomiast potwierdza przedstawiony powyżej w uzasadnieniu niniejszej decyzji fakt, że na terenie tej działki nie występuje kanalizacja deszczowa (przyłącze lub sieć kanalizacji deszczowej). Ponadto według tej dokumentacji - w zakresie objętym projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty z 6 maja 2016 r. - przewidziana była budowa jedynie sieci wodociągowej i sieci kanalizacji sanitarnej w obszarze (według projektu zagospodarowania terenu) działek nr [...] i [...], przy czym już na ówczesnej mapie do celów projektowych (aktualnej na dzień 12 października 2015 r.) widoczne jest przyłącze o oznaczeniu ksD110 biegnące do rowu melioracyjnego, a na terenie działki nr [...] nie została przedstawiona inna infrastruktura/inne urządzenia umożliwiające zagospodarowanie/odprowadzenie wód opadowych. W skardze na postanowienie organu odwoławczego S. O. i D. O. zarzucili mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. w zw. z art. 67 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 68 k.p.a., art. 69 § 1 k.p.a. oraz art. 84 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie ustalenie, czy rzeczywiście odprowadzenie wód deszczowych zostało włączone przez Skarżących do istniejącej zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody deszczowe do rowu będącego własnością gminy K.; 2. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a także poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że D. O. odprowadza wody deszczowe do istniejącej zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody deszczowe do rowu będącego własnością gminy K., podczas gdy D. O. odprowadza wody deszczowe wyłącznie na teren własnej działki, a na jego działce w ogóle nie ma zewnętrznej kanalizacji deszczowej; 3. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez brak choćby uprawdopodobnienia ze strony organów nadzoru budowlanego, że Skarżący w sposób nieprawidłowy gospodarują wodami opadowymi, podczas gdy ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na organach administracji, które powinny wykazać, że istnieje podstawa do nałożenia na Skarżących stosownych obowiązków; 4. art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie słusznego interesu indywidualnego poprzez przyjęcie, że na Skarżących należy nałożyć obowiązki w postaci sporządzenia oceny technicznej dotyczącej stosunku powierzchni utwardzonych do powierzchni chłonnej gruntu, rodzaju gruntu, tudzież wyników zleconego badania geologicznego gruntu, podczas gdy wykonanie tych obowiązków nie służy wyjaśnieniu sprawy i nie wykaże, w jaki sposób Skarżący gospodarują wodami opadowymi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że Skarżący w sposób nieprawidłowy gospodarują wodami opadowymi, podczas gdy woda opadowa jest przez nich zbierana do beczki i na ich trawnik, Skarżący nie zalewają niczyjej posesji, a co za tym idzie brak jest podstaw do nałożenia na nich jakichkolwiek obowiązków. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżący zarzucili, że w ogóle nie zostali zawiadomieni o tym, iż na terenie ich działki ma odbyć się jakakolwiek kontrola i że to ich nieruchomość zostanie skontrolowana z punktu widzenia odprowadzania wód deszczowych. Skarżący przyznali, że zezwolili pracownikom nadzoru budowlanego na wejście na swoją nieruchomość, gdyż liczyli na to, że uzyskają stosowną pomoc ze strony organu administracji, który zobowiąże S. P. i M. P. do wykonania niezbędnych prac, które spowodują, że Skarżący nie będą zalewani. Tymczasem organ nadzoru budowlanego, zamiast skupić się na problemie, dopatrzył się nieprawidłowości u Skarżących i to na nich, a nie na sprawców zalewania, nałożył obowiązki, które zresztą nijak się mają do wykazania, w jaki sposób Skarżący odprowadzają wodę deszczową. Zdaniem Skarżących nałożenie na nich wymienionych w postanowieniu PINB z 11 stycznia 2024 r. obowiązków zostało oparte na błędnym założeniu, że D. O. rzekomo odprowadzanie wód deszczowych włączył do istniejącej zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody deszczowe do rowu będącego własnością gminy K.. Tymczasem D. O. nigdy nie oświadczył, że po wymianie pokrycia dachowego w 2021 r. odprowadzanie wód deszczowych włączył do ww. instalacji, albowiem na terenie działki nr [...] takiej instalacji nie ma. Skarżący podkreślili, że odprowadzają wody opadowe wyłącznie na teren swojej działki. Zdaniem Skarżących skoro w sprawie nie ma żadnego dowodu na to, że rzeczywiście istnieje jakakolwiek zewnętrzna instalacja kanalizacji deszczowej, to organ nie powinien był nakładać na nich jakichkolwiek dodatkowych obowiązków. Skoro organ administracji wywodzi określone treści to powinien ten fakt wykazać, a tego nie uczynił. W ocenie Skarżących w niniejszej sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do nałożenia na nich jakichkolwiek obowiązków, zaś okoliczności sprawy wyraźnie wskazują, w jaki sposób zagospodarowują oni wodę opadową - jest ona zbierana do beczki i na ich trawnik. Zarzucono, że organ nie wykonał żadnych prac odkrywkowych i nawet nie uprawdopodobnił, że Skarżący niewłaściwie gospodarują wodami opadowymi. Zdaniem Skarżących wykonanie obowiązków nałożonych na nich w postanowieniu z 11 stycznia 2024 r. jest nieracjonalne, a koszty przeprowadzenia stosownych badań są bardzo wysokie. Ponadto wykonanie nałożonych obowiązków spowoduje powstanie szkód u Skarżących. W ocenie Skarżących przeprowadzenie tych badań nic nie da, a jedynie potwierdzi, że w sposób prawidłowy gospodarują oni wodami odpadowymi. W takiej sytuacji wszelkie koszty powinny ponieść organu nadzoru budowlanego, w tym wypłacić Skarżącym odszkodowania, skoro mają oni zostać zmuszeni do wykonania nieracjonalnych obowiązków, które spowodują zniszczenie ich mienia. PWINB w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 31 października 2024 r. uchylające w części (dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków) postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie słupskim z 11 stycznia 2024 r. nakładające na S. O. i D. O. obowiązek sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej dotyczącej konieczności zagospodarowania wód opadowych na własnym terenie działki nr [...] w K. (biorąc pod uwagę: stosunek powierzchni utwardzonych do powierzchni chłonnej gruntu, rodzaj gruntu, wyniki zleconego badania geologicznego gruntu) oraz sposobu i rozwiązania odprowadzenia wód opadowych - do dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych (w przypadku braku możliwości zagospodarowania wód opadowych na terenie nieutwardzonym działki nr [...]). Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.), która w art. 81c ust. 2 stanowi, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (m.in. właścicieli lub zarządców obiektu budowlanego - przypisek Sądu), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W przytoczonej wyżej regulacji organy administracji architektoniczno-budowlanej i organy nadzoru budowlanego zostały wyposażone w istotne środki wspierające wykonywanie zadań powierzonych im przepisami Prawa budowlanego. Ocen technicznych i ekspertyz przewidzianych w art. 81c ust. 2 ww. ustawy organy te mogą żądać zarówno wówczas, gdy prowadzą postępowanie administracyjne, jak i niezależnie od prowadzonego postępowania. Za taką oceną przemawia umieszczenie tego przepisu w rozdziale dotyczącym organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, które nadaje mu ogólnego charakteru - środka służącego organom w każdym przypadku wykonywania nałożonych na nie obowiązków (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 21 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 613/16, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępnie na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W piśmiennictwie wskazuje się, że instytucja ta umożliwia organom wykonywanie ich ustawowych zadań. Postanowienie wydane w tym przedmiocie ma bowiem charakter dowodowy i tylko takim celom służy. Jest to regulacja szczególna wobec przewidzianego w art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) dowodu z opinii biegłego (zob. Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, s. 920 i 923). Zawarte w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego sformułowania: "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz" wskazują, że celem organu nadzoru budowlanego nakładającego obowiązek dostarczenia ekspertyzy lub oceny technicznej jest uzyskanie takich informacji o stanie technicznym obiektu budowlanego, które wymagają posiadania wiedzy specjalistycznej. Nakładając na podstawie omawianej regulacji obowiązek dostarczenia oceny technicznej organ w istocie dopuszcza dowód z opinii biegłego. Przeprowadzenie tego dowodu służyć ma uzyskaniu informacji na temat stanu technicznego obiektu budowlanego oraz czynności, jakie należy w związku z tym podjąć. Jak już jednak wskazano, art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 84 § 1 k.p.a. Co do zasady dopuszczając dowód z oceny technicznej lub ekspertyzy na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego należy mieć na uwadze szczególne uwarunkowania postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Omawiana regulacja powinna być stosowana wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, nie będą wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2778/19). Należy również podkreślić, że nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy lub oceny technicznej na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego znajduje uzasadnienie wyłącznie w przypadkach w nim wskazanych, tj. powzięcia przez organ uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. W wyroku z 12 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 865/1 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował pogląd, że z uwagi na użycie we wskazanym przepisie nieostrych pojęć "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednie ekspertyzy" zarówno określenie zakresu żądanej przez organ oceny technicznej czy ekspertyzy, jak i uzasadnienie podjętych działań w trybie komentowanego przepisu muszą być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy i wymagają uzasadnienia. Skorzystanie z rozwiązania zawartego w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego musi być powodowane uzasadnionymi wątpliwościami, a ponadto organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć. Omawiana regulacja daje organowi uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc nie jakiekolwiek, lecz o charakterze kwalifikowanym. Stosując ten przepis nie można dokonywać wykładni rozszerzającej. Stąd też organ, wydając postanowienie, obowiązany jest udowodnić, że istnieją uzasadnione wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym. W niniejszej sprawie obowiązek, o którym mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, został nałożony na Skarżących, będących właścicielami działki nr [...] w K., a więc na podmioty wymienione w omawianej regulacji, na który taki obowiązek może zostać nałożony i którzy niewątpliwie mają możliwość zapewnienia jego wykonania. Z przekazanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z 27 czerwca 2023 r. D. O. wystąpił do PINB z prośbą o interwencję w sprawie odprowadzania wód opadowych przez M. P., właściciela sąsiedniej działki nr [...]. W piśmie tym Skarżący podał, że M. P. przyłączył rynnę z tyłu domu bezpośrednio w dół przy fundamencie bez studni chłonnej, co powoduje zalewanie domu na działce nr [...]. Należy zauważyć, że powyższe pismo zainicjowało wszczęcie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem przez PINB decyzji z 11 stycznia 2024 r., którą, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego, nakazano S. P. i M. P. wykonanie odprowadzenia wód deszczowych z części połaci dachowej na działce nr [...] w K. poprzez wykonanie odłączenia rury spustowej zlokalizowanej za budynkiem w narożniku działki nr [...] oraz założenie na rurę kolana w celu skierowania spływających wód deszczowych powierzchniowo na nieutwardzony teren działki nr [...] tak, aby wody te nie spływały na sąsiednią działkę nr [...]. W decyzji nakazano, aby po wykonaniu odłączenia ww. rury spustowej jej odcinek przebiegający w części podziemnej zaślepić lub zdemontować, aby spływające wody deszczowe nie dostawały się do odłączonej części rury spustowej. W uzasadnieniu ww. decyzji PINB przywołał m.in. § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Ponadto, w myśl § 29 Rozporządzenia, dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Od ww. decyzji PINB z 11 stycznia 2024 r. nie wniesiono odwołania, przez co stała się ona ostateczna i podlega wykonaniu. Jak słusznie zatem zauważył organ odwoławczy - pomimo wydania ww. decyzji dotyczącej działki nr [...] aktualna pozostała kwestia wyjaśnienia w trybie nadzoru budowlanego wątpliwości w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami sposobu zagospodarowania/odprowadzenia wód opadowych na terenie działki nr [...]. Zgodnie zaś z art. 61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 (tj. użytkować obiekt w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej - przypisek Sądu) oraz zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak m.in. intensywne opady atmosferyczne, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Należy zauważyć, że zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowego Skarżący konsekwentnie kwestionowali zasadność nałożenia na nich obowiązku sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej dotyczącej zagospodarowania wód opadowych na terenie działki nr [...], jednak na żadnym etapie nie wykazali, czy i w jaki sposób wykonują swoje obowiązki wynikające z przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego w kwestii odprowadzania wód opadowych z tej działki. Za niewystarczające w tym zakresie należy uznać zawarte w skardze oświadczenie, że wody opadowe są zbierane do beczki i na trawnik. Twierdzenie to budzi uzasadnione wątpliwości w świetle poczynionych przez organy w ramach przeprowadzonego postępowania ustaleń faktycznych, które to wątpliwości powinny zostać wyjaśnione właśnie w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego uprawniającego organy do nałożenia na Skarżących obowiązku sporządzenia i dostarczenia oceny technicznej w tym zakresie. Należy również zwrócić uwagę na znajdującego się w aktach sprawy pismo Starosty Słupskiego z 30 października 2023 r., w którym organ ten wskazał, że na działce nr [...] w K., od północnej strony budynku, występuje przyłącze kanalizacji sanitarnej o oznaczeniu ksD110. Z pisma tego wynika zatem, że na działce nr [...] oficjalnie nie ma (i nie było) zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej. Tymczasem na istnienie takiej kanalizacji wskazał M. P. podczas rozmowy z pracownikiem PINB w dniu 12 lipca 2023 r. Również z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 26 października 2023 r. wynika, że dotyczyła ona "użytkowanej zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej na działkach nr [...] i [...] w K.". W protokole tym w sposób stanowczy odnotowano: "Kontrolujący (...) stwierdzili, że na działkach nr [...] i nr [...] (...) zlokalizowana jest za budynkami mieszkalnymi w zabudowie szeregowej zewnętrzna instalacja kanalizacji deszczowej". Nie ulega zatem wątpliwości, że pomiędzy pismem Starosty z 30 października 2023 r. a oświadczeniem M. P. z 12 lipca 2023 r. oraz protokołem kontroli z 26 października 2023 r. występuje sprzeczność co do faktu istnienia na działkach nr [...] i [...] zewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej. Uprawniało to tym samym organy do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, którego celem jest wyjaśnienie wątpliwości m.in. co do stanu technicznego obiektu budowlanego (w tym przypadku dotyczącego sposobu zagospodarowania wód opadowych), a te w niniejszej sprawie bezsprzecznie wystąpiły. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia przez organy rozstrzygnięcia co do podmiotu, na który należy nałożyć obowiązek przedłożenia oceny technicznej dotyczącej zagospodarowania wód opadowych na działce nr [...]. Ocenie tej nie sposób przy tym zarzucić dowolności. Należy podkreślić, że dla skutecznego zarzucenia organowi naruszenia art. 80 k.p.a. konieczne jest wykazanie, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego, bowiem jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające samo subiektywne przekonanie strony skarżącej o innej niż przyjął organ wadze (doniosłości) poszczególnych środków dowodowych i ich odmiennej ocenie niż ocena dokonana przez organ. Jak już wyżej wskazano, postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy i takim celom służy. Nie rozstrzyga ono sprawy co do istoty, nie kończy prowadzonego postępowania administracyjnego i nie jest orzeczeniem merytorycznym. Zdaniem Sądu znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy był wystarczający do przyjęcia na tym etapie postępowania, że obowiązek, o którym mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego prawidłowo został nałożony na Skarżących jako właścicieli działki nr [...]. Należy powtórzyć, że regulacja z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego umożliwia organom wykonywanie ich ustawowych zadań określonych przepisami tej ustawy, w szczególności prowadzenie postępowania dowodowego w celu uzyskania odpowiednich informacji (np. o stanie technicznym obiektu budowlanego), które to ustalenia mogą stanowić podstawę do podjęcia dalszych działań. Nałożenie omawianego obowiązku uzależnione jest od wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości samych robót budowlanych, tzn. w przypadku stwierdzenia, że zostały one wykonane niezgodnie ze sztuką budowlaną, czy też niezgodnie z obowiązującymi normami budowlanymi. Przepis ten ma również zastosowanie w przypadku, gdy stan techniczny obiektu budowlanego budzi wątpliwości organu administracji. Ustalenie istnienia ww. uzasadnionych wątpliwości wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, stosownie do reguł procesowych wyrażonych w art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż dopiero rezultat takiego postępowania może stanowić podstawę nałożenia obowiązku, o którym mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego i - w konsekwencji - narażenia strony na odpowiednie koszty. Dotyczy to zarówno samego obowiązku, jak też jego zakresu i wreszcie charakteru wymaganego od strony dokumentu, który powinien odpowiadać stwierdzonym wątpliwościom. Organ nadzoru budowlanego prowadzi bowiem określone postępowanie i wykonuje zadania ustawowe w ramach przyznanych mu kompetencji w zakresie kontroli przestrzegania prawa budowlanego. Oznacza to z jednej strony uprawnienie organu do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia zakresu istniejących nieprawidłowości, z drugiej konieczność jednoznacznego ustalenia występowania takich nieprawidłowości. Obowiązek sporządzenia oceny technicznej obejmuje tylko jeden z elementów procedury wyjaśniającej i powinien mieć miejsce, gdy organ dysponuje już wątpliwościami co do stanu technicznego obiektu budowlanego, a wątpliwości te uzasadnione są stwierdzonymi okolicznościami - jak w sprawie niniejszej. Zdaniem Sądu materiał zgromadzony w niniejszej sprawie potwierdza, że zaistniała przesłanka uzasadnionych wątpliwości w rozumieniu art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, przy czym nałożony na Skarżących obowiązek został określony w sposób precyzyjny. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.[pic]