II SA/Gd 149/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję Wojewody z dnia 23 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oraz na zmianę sposobu użytkowania postanawia: odmówić Wspólnocie Mieszkaniowej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Wspólnota Mieszkaniowa wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 23 sierpnia 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia 30 marca 2017 r. nr [..], w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku garażowego oraz zmiany sposobu użytkowania na funkcję usługowo – handlową. Wraz ze skargą Wspólnota złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od powyższej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że wprawdzie w przedmiotowej sprawie Zarząd Wspólnoty udzielił pełnomocnictwa administratorowi J. C. do ich reprezentowania w tym postępowaniu, jednak w pismach z dnia 16 i 17 czerwca 2015 r. wniósł o kierowanie korespondencji i wydanych decyzji do Zarządu Wspólnoty i jego członków D. i L. L. Przez całe postępowanie przed organem pierwszej instancyji, wola strony była respektowana i Zarząd Wspólnoty posiadał wiedzę o toku postępowania bezpośrednio od organu, który kierował do niej decyzje, pisma i stanowiska w sprawie. Z uwagi na powyższe Zarząd Wspólnoty pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że również organ drugiej instancji będzie respektował wolę Wspólnoty i wszelkie pisma, a zwłaszcza decyzja, będą przesyłane przez ten organ bezpośrednio do Zarządu Wspólnoty. Na okoliczność, że przekonanie Wspólnoty było uzasadnione Wspólnota przedłożyła oświadczenie jej pełnomocnika J. C., z którego wprost wynika, że nie informował on Zarządu Wspólnoty, jak też żadnego z jej członków ani o treści decyzji organu drugiej instancji, ani o tym, że w ogóle taka decyzja zapadła, gdyż był przekonany, iż Wojewoda przesłał decyzję - tak jak to czyniło Starostwo Powiatowe - bezpośrednio do Zarządu Wspólnoty. Wspólnota wskazała, że wprawdzie analiza art. 40 k.p.a. prowadzi do wniosku, że w razie ustanowienia w sprawie pełnomocnika, należy jemu doręczać orzeczenia i termin do wniesienia odwołania biegnie od daty doręczenia decyzji pełnomocnikowi, to jednak mimo dominującego w literaturze stanowiska o bezskuteczności dokonywanych doręczeń w takiej sytuacji stronie, nie można było nie wywiązać się ze złożonej na ręce organu prośby o doręczanie stronie wszelkiej korespondencji, w tym decyzji. Co prawda, doręczenie decyzji stronie oraz ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi miało w stosunku do strony wymiar wyłącznie informacyjny, ale dawało jej możliwość zapoznania się z treścią orzeczenia i wywiedzenia skargi, w terminie doręczenia skutecznego pełnomocnikowi. Zdaniem Wspólnoty to w jej gestii leżało zachowanie terminu do złożenia odwołania i ustalenie czasu, w którym pełnomocnik skutecznie odebrał odpis decyzji Wojewody. Jednak postawa organu, który pozwolił Wspólnocie, nie korzystającej z pomocy fachowego pełnomocnika, pozostawać w błędnym przekonaniu, że zostanie poinformowana o treści decyzji z uwagi na wcześniejsze doręczenia w sprawie sprawiła, że Zarząd Wspólnoty dopiero w dniu 1 lutego 2018 r. dowiedział się o treści decyzji Wojewody z dnia 23 sierpnia 2017 r. Z akt sprawy oraz oświadczenia złożonego w dniu 1 lutego 2018 r. należy wysnuć wniosek, że pełnomocnik działał na szkodę Wspólnoty, albowiem nie doręczył jej decyzji organu drugiej instancji, ani nawet nie poinformował, że takowa została wydana. Powyższe potwierdził w oświadczeniu z dnia 1 lutego 2018 r., w którym wskazał że dopiero w dniu 1 lutego 2018 r. przekazał Zarządowi Wspólnoty decyzję Wojewody z dnia 23 sierpnia 2017 r., odebraną przez niego w dniu 28 sierpnia 2017 r. W piśmie tym zaznaczył, że wcześniej nie przekazał przedmiotowej decyzji żadnemu członkowi zarządu wspólnoty oraz nie poinformował ich o treści orzeczenia pozostając w przekonaniu, że stosownie do woli Wspólnoty, wyrażonej na piśmie, wszelka korespondencja, w tym decyzja zostanie przesłana zainteresowanej stronie. Według Wspólnoty okoliczności sprawy uprawdopodabniają, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. W jej ocenie niedoręczenie decyzji przez Wojewodę, mimo wyraźnej prośby zawartej w piśmie pochodzącym od strony "o doręczanie jej korespondencji" oraz nieprzekazanie jej treści przez pełnomocnika zarządowi Wspólnoty należą do okoliczności, które stanowiły przeszkodę niezawinioną przez stronę do wniesienia odwołania w terminie. Podkreśliła, że Wspólnota działając aktywnie w toku postępowań w obu instancjach, jak i zwracając się do Urzędu Wojewódzkiego o przedstawienie toku sprawy w piśmie z dnia 17 stycznia 2018 r., dochowała wszelkiej staranności, aby wykonać czynność odwołania w terminie. Dopiero na skutek udzielonej Wspólnocie przez Urząd Wojewódzki odpowiedzi na pismo odnośnie toku sprawy, Wspólnota dowiedziała się o wydanej przez Wojewodę decyzji. Skutkowało to otrzymaniem w tym samym dniu od pełnomocnika J. C. informacji o treści przedmiotowej decyzji i złożeniem, z zachowaniem siedmiodniowego terminu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności odwołania się, od krzywdzącej dla Wspólnoty decyzji organu drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ujawnionych okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarżąca Wspólnota nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Z akt administracyjnych zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że na przestrzeni całego postępowania administracyjnego w sprawie rozbudowy sąsiedniego budynku na działce nr [..] obręb [..] w L. skarżącą Wspólnotę reprezentował pełnomocnik J. C. – Wiceprezes B. Prawidłowość i skuteczność udzielonego pełnomocnictwa nie budzi wątpliwości Sądu. Potwierdza to znajdujący się w aktach administracyjnych dokument pełnomocnictwa podpisany zgodnie z zasadami reprezentacji przez trzyosobowy Zarząd Wspólnoty. Z akt nie wynika, ażeby w toku postępowania pełnomocnictwo udzielone J. C. zostało odwołane, a informacja o tym dotarła do organu. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa więc za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, ponosząc konsekwencje jego zaniedbań. Wobec tego wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza w tym zakresie żadnych wyjątków. W związku z tym, zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności, organy prowadzące postępowanie bezwzględnie zobowiązane są do doręczania wszystkich pism procesowych, w tym rozstrzygnięć (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Ponadto, zgodnie z judykaturą oraz ugruntowanymi poglądami doktryny, termin do wniesienia środka zaskarżenia przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej decyzja została doręczona stronie. Inne stanowisko w tym zakresie dowodzi błędnej interpretacji powołanego przepisu art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. Wskazywana przez Wspólnotę okoliczność, że pismami z dnia 16 i 17 czerwca 2015 r. zwróciła się do organu o dokonywanie wszystkich doręczeń w sprawie również do Zarządu Wspólnoty i ich członków, tj. do D. L. i L. L., a organ drugiej instancji z pominięciem tego wniosku decyzję odwoławczą doręczył tylko pełnomocnikowi, nie ma wpływu na ocenę zawinienia Wspólnoty. Otóż w orzecznictwie przyjmuje się, że doręczenie decyzji stronie, zamiast bądź równocześnie z doręczeniem jej pełnomocnikowi, ma wymiar wyłączenie informacyjny. Czynność ta wywołuje jedynie ten skutek, że strona zostaje poinformowana o treści pisma (orzeczenia). Natomiast skutki prawne związane z doręczeniem rozpoczynają się dopiero z chwilą (datą) skutecznego doręczenia pisma (orzeczenia) ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi. Doręczenie decyzji stronie, jeżeli działa ona przez ustanowionego pełnomocnika jest bezskuteczne. Podkreśla się, że w sytuacji, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, doręczenie pisma wyłącznie stronie z pominięciem pełnomocnika, jest prawnie bezskuteczne i stanowi naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, a doręczenie decyzji stronie wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o fakcie wydania i treści decyzji, natomiast o skutkach procesowych związanych z doręczeniem decyzji można mówić tylko w przypadku doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony (por. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2013 r., II OSK 1844/11, LEX nr 1358417 oraz z dnia 21 listopada 2014 r., I OSK 1855/13, LEX nr 1590998). Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja z dnia 23 sierpnia 2017 r. została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej – J. C. w dniu 28 sierpnia 2017 r. Z oświadczenia J. C. złożonego w dniu 1 lutego 2018 r. i załączonego do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wynika, że w dniu 1 lutego 2018 r. przekazał on Zarządowi Wspólnoty decyzję Wojewody z dnia 23 sierpnia 2018 r. Wyjaśnił, że wcześniej nie przekazał Wspólnocie decyzji ani nie poinformował jej członków o treści decyzji, albowiem pozostawał w przekonaniu, że zgodnie z wolą Zarządu Wspólnoty, wszelka korespondencja w przedmiotowej sprawie, w tym wskazana decyzja, jest doręczana bezpośrednio Wspólnocie. Podkreślić należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się pełnomocnika. Przykładając obiektywny miernik staranności w działaniu do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącej Wspólnoty nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik powinien zadbać o zabezpieczenie interesów procesowych swojego mocodawcy i po doręczeniu mu decyzji organu drugiej instancji poinformować o tym Wspólnotę. Z takiej dbałości nie zwalniało pełnomocnika przekonanie, że wszelka korespondencja, w tym decyzja Wojewody, jest doręczana również bezpośrednio Zarządowi Wspólnoty. Przekonanie takie nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej brak winy Wspólnoty w uchybieniu terminu, albowiem termin do wniesienia skargi przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi. Oznacza to, że prawnie relewantne jest tylko doręczenie dokonane wyznaczonemu w sprawie pełnomocnikowi strony. Skutki zaniedbania pełnomocnika obciążają w niniejszej sprawie Wspólnotę, a okoliczności powołane przez nią we wniosku nie uzasadniały uwolnienia się od nich. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu i w oparciu o wskazany przepis odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.