II SA/Gd 1534/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.), Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miasta w K. z dnia 29 grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia stawek czynszu regulowanego za najem lokali i czynszu za najem lokali socjalnych tworzących mieszkaniowy zasób Gminy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. określa, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana. Rada Miasta, na podstawie art. 40 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95 ze zm.) w związku z art. 25, 26a i art. 30 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787, z póź. zm.), uchwałą Nr [...] z dnia 29 grudnia 2000 r. określiła zasady ustalania stawek czynszu regulowanego za lokale mieszkalne oraz czynszu za wynajem lokali socjalnych. Wykonanie uchwały powierzono Zarządowi Miasta i postanowiono, że uchwała wchodzi w życie po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa z mocą obowiązującą od 1 lutego 2001 r. Projekt uchwały nie został skierowany do konsultacji przez organizacje związkowe. W związku z wejściem w życie w dniu 10 lipca 2001 r. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2001 r. nr 71, poz. 733, z póź. zm) uchylona została ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787, z póź. zm.) z wyjątkiem przepisów rozdziału 6, a tym samym uchwała Rady Miasta Nr [...]z dnia 29 grudnia 2000 r., która określała zasady ustalania stawek czynszu regulowanego za lokale mieszkalne oraz czynszu za wynajem lokali socjalnych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda domaga się stwierdzenia nieważności tej uchwały, wskazując na to, iż uchwała została podjęta z naruszeniem ustawowego obowiązku skierowania jej projektu do konsultacji przez organizacje związkowe w myśl art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1991 r. Nr 55, poz. 234 z póź. zm.). W odpowiedzi na skargę wniesiono ojej oddalenie, nie zgadzając się z zawartymi w niej wywodami. W przekonaniu Rady Miasta zaskarżona uchwała dotyczy zasad ustalania stawek czynszu regulowanego a nie wysokości stawek czynszu regulowanego. Nadto zdaniem Rady Miasta obowiązek organu samorządu terytorialnego zaciągnięcia opinii odpowiednich władz statutowych związków zawodowych dotyczy tylko założeń lub projektów aktów wykonawczych do ustaw podejmowanych przez organy samorządu terytorialnego w wykonaniu szczegółowej delegacji ustawowej, jeżeli treść tych aktów odnosi się wprost do przedmiotu działania związków zawodowych. Zdaniem Rady Miasta sprawa będąca przedmiotem zaskarżonej uchwały w żaden sposób nie dotyczy wprost praw i interesów ludzi pracy, ma ona szerszy zakres podmiotowy, bo dotyczy społeczności Gminy. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd orzekając w niniejszej sprawie miał na uwadze wykładnię art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym dokonaną w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 1994 r. W5/94 OTK 1994/2/44 zgodnie, z którą "Przez uchwałę podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95; zm.: z 1990 r. Nr 32, poz. 191; Nr 34, poz. 199; Nr 43, poz. 253 i Nr 89, poz. 518; z 1991 r. Nr 4, poz. 18; Nr 110, poz. 473; z 1992 r. Nr 85, poz. 428 i Nr 100, poz. 499; z 1993 r. Nr 17, poz. 78 oraz z 1994r. Nr 86, poz. 397), rozumie się również uchwałę, która wprawdzie została uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę. Przewidziana w powołanym wyżej przepisie skarga na uchwałę organu gminy jest dopuszczalna również wtedy, gdy uchwała ta została wprawdzie uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę." Sąd stanął na stanowisku, iż mimo uchylenia uchwały Rady Miasta Nr [...] z dnia 29 grudnia 2000 r., która określała zasady ustalania stawek czynszu regulowanego za lokale mieszkalne oraz czynszu za wynajem lokali socjalnych to uchwała ta może mieć zastosowanie do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie w tym przypadku od dnia 1 lutego 2001 r. do 10 lipca 2001 r. Sąd zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U.02.153.1270, z póź. zm) uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego stwierdza ich nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem albowiem nie poddano jej konsultacji przez organizacje związkowe zgodnie z art. 19 ust. I i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1991 r. Nr 55, poz. 234 z póź. zm.) zwaną dalej ustawą o związkach zawodowych. Przedmiotem niniejszej sprawy jest ustawowy obowiązek skierowania projektu uchwały dotyczącej stawek czynszu za lokale mieszkalne, mającej podstawę w art. 26 ust. 1 nieobowiązującej już ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 ze zm.) do konsultacji przez organizacje związkowe w myśl art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych. W judykaturze nie budzi sporu po pierwsze zaliczenie tego rodzaju uchwał do kategorii przepisów prawa miejscowego, po drugie, że na etapie projektu powinny być poddane konsultacji organizacji związkowej w myśl art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych (wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1998 r. sygn. akt I SA 713/98). Przepis art. 26 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.) upoważnia radę gminy do ustalenia w drodze uchwały zróżnicowanych stawek czynszu regulowanego za 1 m2 powierzchni użytkowej lokalu z uwzględnieniem czynników podwyższających lub obniżających jego wartość użytkową w szczególności czynników wymienionych w pkt 1-4 tego przepisu i z zachowaniem zasad, o których mowa w art. 25 tej ustawy. Uchwała rady gminy podjęta na podstawie art. 26 powyższej ustawy zawiera przepisy powszechnie obowiązujące na obszarze gminy, bowiem jej adresatami są opłacający czynsz regulowany najemcy lokali mieszkalnych położonych w danej miejscowości. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że uchwała wydana na podstawie cytowanego przepisu ustawy o najmie lokali mieszkalnych jest typowym aktem wykonawczym do tego aktu prawnego, ponieważ rada gminy została w tym przepisie upoważniona do ustalenia zróżnicowanych stawek czynszowych, z zachowaniem zasad określonych w art. 25 ustawy, oraz czynników opisanych w punktach 1-4 ustępu 1 w art. 26, a zatem do wydania przepisów konkretyzujących przepisy ustawy. Zgodnie z art. 19 ust. 1 oraz 2 ustawy o związkach zawodowych "Ogólnokrajowa organizacja międzyzwiązkowa, a także ogólnokrajowy związek zawodowy reprezentatywny dla pracowników większości zakładów pracy mają prawo opiniowania założeń i projektów ustaw oraz aktów wykonawczych do tych ustaw w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Organy władzy i administracji państwowej oraz organy samorządu terytorialnego kierują założenia albo projekty aktów prawnych, o których mowa w ust. 1, do odpowiednich władz statutowych związku, określając termin przedstawienia opinii, nie krótszy jednak niż 30 dni. Nie przedstawienie opinii we wskazanym terminie uważa się za rezygnację z prawa jej wyrażenia." Obowiązek organów samorządu terytorialnego zasięgnięcia opinii związków zawodowych o założeniach lub projektach aktów wykonawczych do ustaw dotyczy tylko tych aktów, których treść odnosi się wprost do przedmiotu działalności związków zawodowych, określonego w art. 1 ust. 1, art. 4 i art. 6 ustawy o związkach zawodowych. Zadania związków zawodowych wymienione w tych przepisach wskazują iż chodzi o reprezentację i obronę praw, interesów zawodowych i socjalnych ludzi pracy, obronę ich godności, interesów materialnych i moralnych, zbiorowych i indywidualnych, o tworzenie korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku. Tym samym nie można zgodzić się z wywodem organu gminy, że sprawa będąca przedmiotem zaskarżonej uchwały w żaden sposób nie dotyczy wprost praw i interesów ludzi pracy albowiem treść zaskarżonej uchwały, która jest aktem wykonawczym do ustawy o najmie lokali mieszkalnych wprowadzającą przepisy powszechnie obowiązujące na obszarze gminy, dotyczy interesów materialnych oraz bytowych ludzi pracy, o których mowa w art. 1 ust. 1, art. 4 i art. 6 ustawy o związkach zawodowych . Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 147 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U.02.153.1270, z póź. zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z póź. zm.) orzekł jak w. sentencji wyroku.