II SA/Gd 16/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. S. Z. w złożonym wniosku zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazał, że niedotrzymanie terminu przez niego było efektem wprowadzenia w błąd przez organ. Składając oświadczenie o swoim stanie posiadania podał, że posiada sklep i mieszkanie o pow. 200 m2 i wartości 500 tys. zł, samochody fiat ducato o wartości 15 tys. zł i dwie sztuki carbodies o wartości 12 tys. zł. Podkreślił, że posiada liczne długi i zobowiązania, a dochód z prowadzonego sklepu wynosi 2 tys. zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym – o co się ubiega skarżący w niniejszym postępowaniu - następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Na tle tego przepisu jak i szeroko rozumianej instytucji prawa pomocy ukształtował się i utrwalił pogląd, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i majątku. Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, jednak reguła ta nie odnosi się do sytuacji, w których osoby wnioskujące o przyznanie tego prawa nie mają realnej, obiektywnej możliwości uzyskania z posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu (por. post. NSA z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 912/12, z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt II GZ 747/13). Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08 - treść wszystkich orzeczeń powoływanych w niniejszym uzasadnieniu dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, a także to, że skarżący jest aktualnie zobowiązany do uiszczenia tytułem kosztów sądowych w sprawie wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł, stwierdzić należało, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania w niniejszej sprawie oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych na wezwanie referendarza dokumentów wynika, że skarżący nie należy do osób ubogich. Posiada źródło utrzymania (działalność gospodarcza w zakresie sprzedaży detalicznej i hurtowej części do pojazdów samochodowych i motocykli, działalność usługowa w transporcie lądowym i produkcja mebli), z którego według oświadczenia uzyskuje miesięcznie ok. 2 tys. zł netto. W skład jego majątku wchodzi: budynek mieszkalny i usługowy w C. przy Alei [...] o wartości 500 tys. zł, dom w C. przy ul. T. 26 (zakupiony w 2015 r. o wartości z daty zakupu 319.590 zł) działka rolna w C.; posiada 12 pojazdów mechanicznych o łącznej wartości wedle oświadczenia ponad 30 tys. zł. Skarżący reguluje na bieżąco wydatki związane z opłacaniem rachunków, płaceniem rat kredytu obrotowego w kwocie 723,72 zł miesięcznie, spłaty kredytu na zakup domu w C. w miesięcznej wysokości 1947,10 zł, nie posiada nikogo na utrzymaniu. Analiza zestawienia rocznego dochodów za 2017 r. z działalności gospodarczej pozwala ustalić, że w maju 2017 dokonał skarżący zakupów na kwotę 218.829 zł, wynagrodzenia wyniosły 23.889 zł, a dochód wyniósł 28.788 zł, w lipcu 2017 r. dochód wyniósł 55.842 zł, w sierpniu 39.450 zł. W firmie skarżącego na liście płac figuruje 13 osób. Na rachunku bankowym Raiffaeisen Polbank saldo jest ujemne i dotyczy jedynie obsługi kredytu obrotowego w rachunku. Mimo wezwania nie przedstawił skarżący wyciągu z rachunku osobistego w PKO BP związanego z obsługą kredytu hipotecznego. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że posiadany stan majątkowy, stabilne źródło utrzymania przynoszące dochody dużo wyższe niż deklarował skarżący w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skala prowadzonej działalności i przychodów z tego tytułu, wskazuje bez wątpienia, iż skarżącego nie można zaliczyć do osób ubogich. Należy zauważyć, że wykazane przez skarżącego przychody przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego, uzyskanie kredytów bankowych nie potwierdza stanowiska skarżącego o jej trudnej sytuacji finansowej. Obowiązek spłacania obciążających stronę kredytów czy rat zakupu nieruchomości mieszkalnych (skarżący posiada dwa domy mieszkalne o powierzchni 160 m2 i 105 m2) nie może przesądzać o jego zwolnieniu z obowiązku poniesienia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądów administracyjnych (por. chociażby postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II GZ 747/13), zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa nad zobowiązaniami publicznoprawnymi, a jak wynika z oświadczenia strony skarżącej, spłaca on raty kredytu obrotowego, raty związane z zakupem nieruchomości mieszkalnej, co oznacza, że dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe w sprawie i wynajęcie fachowego pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, należało zatem stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym czy częściowym. Skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia stanowisko, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie oraz ewentualnie opłacenie profesjonalnego pełnomocnika spowoduje zachwianie jego sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.