II SA/Gd 214/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 lutego 2025 r., nr SKO Gd/3637/24 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję. Pani N. S. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (SKO) z 5 lutego 2025 r. w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wójt Gminy Kościerzyna decyzją z 28 maja 2024 r. ustalił Skarżącej odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w S. (DPS) jej babci – E. T.: od 30 października 2023 r. do 31 października 2023 r. w wysokości 155,69 zł, od 1 listopada 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w wysokości 500 zł miesięcznie, a od 1 stycznia 2024 r. w wysokości 1.000 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dochody uzyskiwane przez E. T. nie wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania w DPS, w którym przebywa od 30 października 2023 r. Różnica między nimi wynosiła: od 30 października 2023 r. do 31 października 2023 r. - 284,81 zł, od 1 listopada 2023 r. do 29 lutego 2024 r. - 4.414,60 zł, od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. - 5.059,60 zł, a od 1 kwietnia 2024 r. - 4.90564 zł miesięcznie. Organ ustalił, że babcia Skarżącej jest wdową, a jej jedyni żyjący zstępni to Skarżąca oraz wnuk P. K. Skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z mężem, dochód na osobę w rodzinie wynosi 4.213,25 zł, a wydatki rodziny wg informacji udzielonej podczas wywiadu środowiskowego wynoszą 5.557,10 zł miesięcznie. Organ wyjaśnił następnie, że Skarżąca jako wnuczka E. T. jest zobowiązana do partycypowania w opłacie za jej pobyt w domu pomocy społecznej, spełnia też drugi warunek do ponoszenia opłaty, tj. dochód na osobę w rodzinie przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 1.800 zł). Ponieważ Skarżąca odmówiła zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 ust. 2d i 2e ustawy o pomocy społecznej w takim przypadku wysokość opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej i uznał, że opłata w wysokości ustalonej w decyzji jest adekwatna do możliwości finansowych skarżącej. Kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty jest wyższa od 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. SKO rozpoznając odwołanie Skarżącej, decyzją z 5 lutego 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że dochód na osobę w rodzinie Skarżącej przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej (tj. 1.800,00 zł) o kwotę 2.413,25 zł. Oznacza to, że Skarżąca powinna ponosić opłaty za pobyt babci w DPS w wysokości 2.413,25 zł miesięcznie. Wyraziła ona jednak zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego i do tego wywiadu doszło, a następnie odmówiła zawarcia umowy w przedmiocie opłaty za pobyt babci w domu pomocy społecznej. W tym kontekście organ wyjaśnił, że jeśli wysokość opłaty ustalona zostaje na podstawie art. 61 ust. 2d u.p.s., tj. w drodze decyzji wydanej po odmowie zawarcia umowy, ale po wyrażeniu zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego i po przeprowadzeniu tego wywiadu, to opłata powinna zostać ustalona z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., czyli biorąc pod uwagę nie tylko wysokość dochodów zobowiązanej, ale też jej możliwości przez które należy rozumieć zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem krewnego w domu pomocy społecznej w perspektywie sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej. Okoliczność ta spowodowała, że organ pierwszej instancji ustalił Skarżącej wysokość opłaty odpowiednio do jej zdolności do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem babci w DPS. Zaproponowana przez Skarżącą kwota 100 zł miesięcznie nie odpowiada jej zdolności do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem babci w DPS. Rodzina Skarżącej nie pokrywa opłat innego członka w domu pomocy społecznej czy podobnej placówce, sytuacja zdrowotna również nie wymaga zwiększonych wydatków na leczenie czy rehabilitację. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję SKO z 5 lutego 2025 r. zarzuciła naruszenie: art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80, 104 § 1-2, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, błędne ustalenie stanu faktycznego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz brak oceny przesłanek warunkujących odmowę podpisania umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; art. 11 k.p.a. poprzez brak rzetelnego wyjaśnienia przesłanek obciążenia Skarżącej opłatą za pobyt jej babci w DPS w pełnej wysokości, wynikającej z matematycznego wyliczenia przy uwzględnieniu okoliczności warunkujących zastosowanie art. 64 ustawy o pomocy społecznej, na które wskazywała Skarżąca w swym piśmie z 20 marca 2024 r. skierowanym do organu pierwszej instancji bądź braku przesłanek do zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z uwzględnieniem sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej Skarżącej; art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie zgłoszonych wniosków dowodowych w odwołaniu z 1 lipca 2024 r.; art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez niespełnienie wymogów uzasadnienia decyzji ostatecznej, w szczególności poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącej wskazanych w odwołaniu; art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS z chwilą wydania decyzji o skierowaniu E. T. do DPS oraz wydanie decyzji ustalającej ww. opłatę po 8 miesiącach od umieszczenia w DPS; art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie za organem pierwszej instancji, że przy ustalaniu wysokości opłaty należy zastosować wyłącznie kryterium dochodowe i nieuwzględnienie także możliwości osoby zobowiązanej do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem krewnego w domu pomocy społecznej w aspekcie sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej; art. 61 ust. 2 pkt 2a ustawy o pomocy społecznej poprzez ustalenie wysokości nałożonego na Skarżącą zobowiązania w drodze decyzji przez matematycznie ustalenie różnicy między uzyskanym dochodem a wysokością 300% kryterium dochodowego, a tym samym braku zabezpieczenia Skarżącej godziwych warunków egzystencji i życia oraz ustalenie opłaty z datą wsteczną, tj. od 30 października 2023 r. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Kościerzyna z 28 maja 2024 r. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że organ drugiej instancji nie odniósł się w ogóle do zarzutu dotyczącego błędnie określonego przez organ pierwszej instancji okresu, za jaki należy uiścić opłatę za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Zdaniem Skarżącej obowiązek ten powstaje na mocy decyzji administracyjnej. Decyzja o ustaleniu wysokości opłaty jest decyzją konstytutywną, czyli kształtuje stan prawny w chwili jej wydania (ex nunc), a nie od chwili skierowania czy umieszczenia w domu pomocy społecznej. Tymczasem w zaskarżonej decyzji obciążono Skarżącą opłatą za pobyt E. T. w DPS z datą wsteczną, tj. od 31 października 2023 r., podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana 28 maja 2024 r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, pomimo że nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione. Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm. – dalej "u.p.s."), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca: 1) w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku; 2) w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku; 3) w regionalnym domu pomocy społecznej - ustala marszałek województwa i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 1 i 2 u.p.s.). Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność (art. 61 ust. 1 u.p.s.). Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 61 ust. 2 u.p.s.). Zgodnie zaś z treścią art. 61 ust. 2d u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości (art. 103 ust. 2 u.p.s.). W rozpoznawanej sprawie babcia Skarżącej została na własny wniosek skierowana do Domu Pomocy Społecznej (DPS) na podstawie decyzji Wójta Gminy Kościerzyna z 20 września 2023 r., a następnie umieszczona w DPS mocą decyzji Starosty Kościerskiego z 30 października 2023 r. Decyzją z 6 listopada 2023 r. Wójt Gminy Kościerzyna ustalił podopiecznej miesięczną opłatę za pobyt w DPS począwszy od 30 października 2023 r., to jest od dnia umieszczenia w ośrodku. Organ ustalił opłatę w wysokości do 70% miesięcznego dochodu podopiecznej (1.814,85 zł), wskazując, że w pozostałym zakresie koszty pobyt będą pokrywane przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kościerzynie (k. 15 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Następnie w dniu 29 listopada 2023 r. przeprowadzono u Skarżącej wywiad środowiskowy na podstawie ustaleń którego zaproponowano Skarżącej zawarcie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. to jest zobowiązującej Skarżącą do pokrywania kosztów pobytu babci w DPS: w październiku 2023 r. – 116 zł, od listopada 2023 r. do lutego 2024 r. – 1.807,80 zł miesięcznie oraz od 1 marca 2024 r. – 2.129,80 zł miesięcznie (k. 57 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Skarżąca pismem z 20 marca 2024 r. odmówiła zawarcia mowy (k. 59 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), wskazując m. in. że zaproponowane warunki znacząco przekraczają możliwości majątkowe rodziny. Skarżąca podniosła, że nie posiadają wraz z mężem majątku (poza samochodem na kredyt). Po odliczeniu kosztów najmu, opłat i rat kredytu na przeżycie pozostaje im niewielka kwota miesięcznie. Nie stać ich na zakup mieszkania na kredyt, odłożenie na wkład własny czy też rozpoczęcie procedury in-vitro. Decyzją z 27 maja 2024 r., z uwagi na wysokość dochodu podopiecznej, Wójt zmienił wysokość jej opłaty za pobyt w DPS na kwotę 1.424,36 zł (k. 69 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Z treści art. 61 ust. 1 u.p.s. wynika, że w pierwszej kolejności koszty pobytu w placówce pokrywa mieszkaniec, a w przypadku osób małoletnich – przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka. (..). Jeżeli pensjonariusz (lub jego przedstawiciel ustawowy) nie jest w stanie uiścić opłat, to obciążają one kolejno małżonka, zstępnych, wstępnych oraz gminę, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Należy zaznaczyć, że opłat nie dzieli się po równo na wszystkich zobowiązanych, ale obciąża się ich w kolejności: małżonek, zstępni, wstępni, właściwa gmina (zob. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 61). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że babcia Skarżącej nie była w stanie w pełni ponieść kwoty należnej z pobyt w DPS. Jako, że córki podopiecznej nie żyją, Skarżąca jako kolejna zstępna jest osobą zobowiązaną do ponoszenia kosztów pobytu babci w DPS. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód na osobę w rodzinie Skarżącej wynosi 4.213,25 zł, co niewątpliwie przekracza 300 % kryterium dochodowego określonego na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. (3 x 600 zł – zob. § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. 2021. poz. 129), a ustalona przez organy opłata nie powoduje, aby kwota dochodu pozostająca po jej wniesieniu była niższa niż 300 % kryterium dochodowego. Organy określając wysokość opłaty wzięły również po uwagę ustaloną w trakcie wywiadu środowiskowego kwotę miesięcznych wydatków w rodzinie Skarżącej, którą tworzy wraz z mężem. Jak wskazało SKO, zdolność ponoszenia obciążeń finansowych powinna zostać wzięta pod uwagę przy ustalaniu wysokości opłaty z uwagi na to, że Skarżąca zgodziła się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Oznacza to konieczność uwzględnienia zarówno wysokości dochodów jak i możliwości ponoszenia opłaty. Zdaniem Sądu o ile ustalenie dochodu na osobę w rodzinie Skarżącej nie budzi w rozpoznawanej sprawie wątpliwości i nie był przez Skarżącą kwestionowane, to jednakże drugą z przesłanek – możliwości ponoszenia opłaty w określnej decyzją kwocie, ustalono z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Wskazane normy prawne nakazują organom administracji podejmować z urzędu i na wniosek wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd rozpoznający sprawę podziela wyrażony w judykaturze pogląd zgodnie z którym w przypadku (...) osoby, która odmówiła zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s, ale jednocześnie wyraziła zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, przy ustalaniu wysokości opłaty obciążającej daną osobę, organy gminy winny uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., lecz także możliwości osoby zobowiązanej, przez które należy rozumieć zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem w domu pomocy społecznej, w perspektywie sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej (por. wyrok NSA z 20 lipca 2023 r., I OSK 1620/22; wyrok NSA z 6 lutego 2024 r., I OSK 1152/22; orzecznictwo dostępne jest na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie organy pominęły całkowicie przywoływane przez Skarżącą w toku postępowania okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej, osobistej i majątkowej. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca już w piśmie z 20 marca 2024 r. stanowiącym odpowiedź na propozycję zawarcia umowy w przedmiocie ponoszenia spornych opłat podnosiła kwestię braku stabilnego zatrudnienia, sytuacji mieszkaniowej oraz zamiaru podjęcia procedury in-vitro. Podnoszone okoliczności powinny były zostać poddanie ocenie przez Wójta Gminy w świetle możliwości ponoszenia przez Skarżącą orzeczonej kwoty kosztów pobytu babci w DPS. Tymczasem organ pierwszej instancji całkowicie pominął podnoszone przez Skarżącą argumenty i nie odniósł się do nich w uzasadnieniu wydanej decyzji. Stan tez został zaaprobowany przez SKO, które na dalszym etapie postępowania także pominęło przywoływane okoliczności (wskazywane również w odwołaniu), a nadto zignorowało zgłoszone przez Skarżącą w odwołaniu wnioski dowodowe w postaci dokumentu z konsultacji lekarskiej, z wywiadu lekarskiego oraz informacji ze strony internetowej dotyczącej procedury in-vitro. Zauważyć w tym miejscu należy, że stan faktyczny ustala organ odwoławczy w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w pierwszej instancji, rozszerzając granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszej instancji (...). Organ odwoławczy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed pierwszą instancją. Wynik tej oceny może być dwojaki. Po pierwsze, organ odwoławczy może stwierdzić, że organ pierwszej instancji, pomimo że nie dysponował niezbędnymi dowodami, nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ich uzyskania. Czyli, że w istocie brak było rozpoznania sprawy w pierwszej instancji. Takiej wadliwości postępowania w pierwszej instancji organ odwoławczy nie może konwalidować, przeprowadzając rozpoznanie sprawy we własnym zakresie. Naruszyłby on w takim przypadku zasadę dwuinstancyjności, pozbawiając stronę prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej (...). Po drugie, organ odwoławczy może stwierdzić, że postępowanie dowodowe przeprowadzone w pierwszej instancji wymaga uzupełnienia, nie zostały bowiem ustalone wszystkie istotne mające znaczenie prawne dla sprawy okoliczności faktyczne lub przeprowadzone przez organ pierwszej instancji dowody nie dają podstawy do uznania okoliczności faktycznych za udowodnione (odmowa przez organ odwoławczy wiarygodności dowodom przeprowadzonym w pierwszej instancji).W takim przypadku organ odwoławczy z urzędu lub na wniosek strony jest obowiązany przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. W sytuacji jednak, gdyby zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, to organ odwoławczy władny jest wówczas jedynie skasować decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024). Jednocześnie zauważyć należy, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (art. 78 k.p.a.). Z powyższego wynika, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracji, w tym organ drugiej instancji nie odnosi się w żaden sposób do zgłaszanych przez stronę postępowania wniosków dowodowych, ignorując zarówno same dowody jak i twierdzenia strony na ich podstawie prezentowane. W judykaturze zasadnie przyjmuje się, że organy administracji publicznej nie mogą ignorować aktywności stron w dążeniu do ustalenia stanu faktycznego, szczególnie gdy strony przedstawiają dowody, które w ich ocenie podważają dotychczasowe ustalenia poczynione w toku postępowania. Obowiązkiem organu jest ustosunkowanie się do przedstawionych przez stronę dowodów i wyczerpujące wyjaśnienie pojawiających się na tym tle wątpliwości (por. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., II OSK 1639/10, wyrok NSA z 23 lutego 2021 r., II GSK 613/19, opublikowane jw.). W rozpoznawanej sprawie zgłaszane przez Skarżącą wnioski dowodowe oraz okoliczności, które w jej ocenie z nich wynikają powinny były zostać rozpatrzone przez organ odwoławczy, a sposób ich rozpatrzenia powinien znaleźć wyraz w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji. Bez wątpienia bowiem kwestie zdrowotne, zatrudnienia, sytuacji mieszkaniowej powinny zostać wzięte pod uwagę przy ocenie możliwości ponoszenia przez Skarżącą kosztów utrzymania babci w DPS i jako takie stanowią okoliczności mogące mieć wpływ na końcowe rozstrzygnięcie sprawy, przy czym ocena tych okoliczności należy do kompetencji organu administracji i na tym etapie postępowania – wobec opisanych zaniechań organów, Sąd nie może przesądzić ewentualnego tych okoliczności na treść wydanej w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania decyzji. Zdaniem Sądu w powyższym zakresie Skargę należało uznać za zasadną, a zaistniałe w sprawie naruszenia przepisów postępowania uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Sąd za niezasadny uznaje zarzut dotyczący naruszenia art. 59 ust. 1 u.p.s. polegający zdaniem Skarżącej na braku wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS z chwilą wydania decyzji o skierowaniu E. T. do DPS oraz wydaniu decyzji ustalającej opłatę po 8 miesiącach od umieszczenia w DPS. Po pierwsze zauważyć należy, że jedynym adresatem decyzji w przedmiocie odpłatności za pobyt w DPS w trybie art. 59 u.p.s. jest osoba kierowana do DPS, a nie ta osoba i inne podmioty zobowiązane do ponoszenia odpłatności na podstawie art. 61 ust. 1 u.p.s. Po drugie, to od momentu przyjęcia do domu pomocy rozpoczyna się korzystanie z jego usług, rodzi to obowiązek wnoszenia opłaty. Ustalenie jej wysokości na etapie kierowania nie zawsze jest możliwe i celowe. Dlatego konieczne jest dopuszczenie możliwości wydania rozstrzygnięcia w tej kwestii w późniejszym terminie, nawet po umieszczeniu osoby w placówce. Po trzecie, to ustawodawca zdecydował, że powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym, o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku pozwoli na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, o tyle samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli od dnia umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Stąd też wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej". Konkretyzacja obowiązku z mocą wsteczną dotyczy wszystkich zobowiązanych, a więc nie tylko małżonka, zstępnych i wstępnych mieszkańca, ale również jego samego (por. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 59 i art. 61). W tej mierze odnotować należy, że decyzja ustalająca opłatę podopiecznej za pobyt w DPS została wydana 6 listopada 2023 r., czyli 7 dni po umieszczeniu podopiecznej w domu pomocy, zatem argument o ośmiomiesięcznej zwłoce w ustaleniu opłaty – w świetle omówionych wyżej regulacji, uznać należy za chybiony. Podsumowując, w ocenie Sądu opisane wyżej wady postępowania administracyjnego polegające na naruszeniu art. 7, 8 §1, 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. doprowadziły do wydania w sprawie decyzji z naruszeniem art. 61 ust. 2d u.p.s. polegającym na nieuwzględnieniu przy ocenie przesłanki możliwości ponoszenia przez Skarżąca opłaty za pobyt babci w DPS okoliczności i dowodów odnoszących się do jej sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie zdaniem Sądu zakres stwierdzonych uchybień może być konwalidowany przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ drugiej instancji bez uszczerbku dla prawa strony do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). SKO powinno bowiem odnieść się do złożonych wraz odwołaniem wniosków dowodowych oraz twierdzeń Skarżącej w zakresie możliwości panoszenia opłaty za pobyt Babci w DPS, natomiast w sytuacji, gdyby organ odwoławczy uznał za konieczne uzupełnienie postępowania dowodowego, to ma ku temu kompetencje wynikające z art. 136 ust. 1 k.p.a. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ wniosło o to SKO w odpowiedzi na skargę, natomiast Skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie (art. 153 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie oznacza to w szczególności, że SKO ponownie rozpoznając sprawę zobowiązane będzie do odniesienia się do złożonych wraz odwołaniem wniosków dowodowych oraz twierdzeń (także podnoszonych w trackie postepowania przed Wójtem) Skarżącej w zakresie możliwości panoszenia opłaty za pobyt Babci w DPS. SKO umożliwi również Skarżącej realizację wynikającego z art. 10 k.p.a. prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania (w tym prawa do zgłaszania wniosków dowodowych), a przed wydaniem decyzji umożliwi jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.