II SA/Gd 222/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie wydania kopii akt sprawy dotyczącej wód opadowych - uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z dnia 10 stycznia 2017 r., nr [...]. K. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lutego 2017 r., nr [..] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 stycznia 2017 r. nr [..] w przedmiocie odmowy wydania kopii akt sprawy dotyczącej kierowania wód opadowych z posesji przy ul. O. w G. na teren działki nr [..] obręb [..]w G. oraz na teren posesji przy ul. Ł. w G. i posesji przy ul. Ł. w G. Zaskarżone postanowienie podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 21 grudnia 2016 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wpłynął wniosek K. M. o udostępnienie akt postępowania, o którym wyżej mowa oraz sporządzenie kserokopii całości tych akt. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 10 stycznia 2017 r. odmówił udostępnienia akt sprawy w sposób określony w powyższym wniosku. Organ I instancji uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że samo żądanie K. M. sporządzenia kopii całości akt nie powoduje obowiązku wydania przez organ nadzoru budowlanego kopii żądanych dokumentów, a Wnioskodawczym w swoim wniosku nie wskazała żadnego uzasadnienia swojego żądania. W dniu 21 grudnia 2016 r. K. M. zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wykonała dokumentację z niektórych kart sprawy, tym samym realizując swoje uprawnienia wynikające z przepisu art, 73 § 1 Kpa. Organ podkreślił, że Strona wcześniej również korzystała z prawa zapoznania się z dokumentami i wykonania dokumentacji fotograficznej z akt sprawy. Zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przeprowadzenie przez stronę analizy dokumentów oraz złożenie wyjaśnień i uwag jest możliwe bez posiadania przez stronę uwierzytelnionych kopii żądanych dokumentów i czynności te nie są w żadnej mierze uwarunkowane i uzależnione od wydania przez organ nadzoru budowlanego kopii akt sprawy. Rozpoznając zażalenie K. M. na powyższe postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że art. 73 § 1 Kpa nie nakłada na organ administracyjny obowiązku wykonywania, nawet odpłatnie kserokopii dokumentów zawartych w aktach i dostarczania ich stronie, gdyż utrwalanie wiadomości zawartych w aktach administracyjnych w postaci notatek lub odpisów jednoznacznie powierza stronie bez względu na użyte przez nią w tym celu środki techniczne. Zdaniem organu odwoławczego Strona nie może się domagać w sposób wiążący dla organu udostępnienia jej akt sprawy poprzez sporządzenie kserokopii dokumentów lub w innej wskazanej formie np. drogą mailową. To organ decyduje bowiem, w jakiej formie ma możliwość wywiązania się z obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy. Trzeba bowiem odróżnić nakazaną prawem czynność organu udostępnienia stronie akt sprawy od czynności udostępnienia akt sprawy we wskazanej przez stronę formie. Jeżeli organ uzna, że w świetle prawa akta administracyjne nie mogą być stronie udostępnione w żądanej przez nią formie, to powinien wydać postanowienie odmowne na podstawie art. 74 § 2 Kpa. Odnosząc się do stanowiska zawartego w zażaleniu, dotyczącego konieczności posiadania akt w celu zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika, tut. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zgodnie z art. 32 Kpa, strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W związku z powyższym pełnomocnik, będzie miał również prawo skorzystać z uprawnień wynikających z art. 73 § 1 Kpa, o ile zostanie w sprawie ustanowiony przez stronę. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. M. podniosła, że zaskarżone postanowienie jak też poprzedzające je postanowienie PINB uniemożliwia właściwą ochronę jej praw. Skarżąca wnioskując o sporządzenie kserokopii całości akt postępowania administracyjnego wniosek taki złożyła ponieważ nie miała możliwości technicznych aby taką kopię osobiście sporządzić w urzędzie (PINB). W ocenie Skarżącej strona nie może być zobowiązana do wskazania powodów, dla których chce przeglądać akta sprawy lub dokonywać innych czynności wymienionych w art. 73 § 1 Kpa. Nie można wyłączyć możliwości sporządzania kopii akt za pomocą kserokopiarki lub innych urządzeń służących do powielania i gromadzenia materiałów oraz informacji. W dalszej części uzasadnienia skargi K. M. wskazała, że chcąc uzyskać kopię całości akt w istotnym z jej punku widzenia postępowaniu prowadzonym przez PINB na wniosek o wgląd do akt otrzymała luźno włożone kartki do papierowej okładki. To co otrzymała w PINB trudno nazwać aktami postępowania administracyjnego. Kartki wydane Skarżącej nie były ponumerowane i zszyte, okładka nie zawierała metryczki ani też spisu treści. W ocenie Skarżącej przechowywanie akt w takim stanie podczas prowadzenia postępowania administracyjnego jest rażącym naruszeniem zasad tego postępowania. W jej ocenie urząd PINB dysponując odpowiednim urządzeniem powinien wydać skarżącej kserokopię całości akt sprawy a przekazanie akt postępowania w takiej postaci jak opisano wyżej oraz odmówienie wykonania kserokopii całości akt sprawy było rażącym naruszeniem prawa do ochrony interesu Skarżącej. W związku z powyższym K. M. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania podług norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 73 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23) – dalej jako "Kpa", strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Art. 73 § 2 Kpa stanowi, że strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Celem powyższych regulacji jest zapewnienie rzeczywistego funkcjonowania zasady jawności postępowania wobec strony, a na tej zasadzie opiera się konstrukcja zasady czynnego udziału strony, co z kolei służy realizacji zasad prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Sporządzenie kopii pisma z akt sprawy za pomocą kserokopiarki zaliczyć należy do pojęcia udostępniania akt (art. 73 § 1 Kpa). Art. 73 § 1 Kpa nie stwarza żadnych ograniczeń w wykonywaniu odpisów z akt sprawy. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd prezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 265/12 (dostępny w CBOSA), że skoro strona ma prawo sporządzać notatki lub odpisy z wszelkich pism znajdujących się w aktach sprawy, to tym samym brak jest podstaw do odmowy sporządzenia tychże pism za pomocą kserokopiarki jak i innych nowoczesnych urządzeń służących do powielania i gromadzenia materiałów oraz informacji. Problem może jedynie sprowadzać się do ustalenia odpłatności za powyższe. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w judykaturze i piśmiennictwie gdzie przyjmuje się, że uprawnienie strony do sporządzania odpisów z akt sprawy może być realizowane również przez sporządzenie kserokopii pism zawartych w aktach. Organ ma swobodę przy tworzeniu warunków sporządzania kserokopii, lecz odmowa ich wydania narusza art. 73 § 1 Kpa. Podnieść należy, iż kwestie techniki sporządzania kserokopii i jego kosztów wymagają organizacyjnego rozwiązania przez organ, lecz nie należą do istoty obowiązku organu wyrażonego w art. 73 § 1 Kpa, a tym bardziej nie mogą organu z tego obowiązku zwalniać (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2010 r., II OSK 2043/09 i powołane tam orzeczenia NSA oraz Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, wyd. 2, C.H. Beck, s. 403-404). To rzutuje w konsekwencji na interpretację przepisu art. 73 § 2 Kpa, stanowiącego o możliwości żądania przez stronę wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów czy kopii dokumentów. Zgodzić się przy tym należy z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem, że ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine Kpa, może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowania prawnych (por. wyrok NSA z 23 stycznia 1998 r., I SA/Łd 770/96; wyrok NSA z 2 września 2009 r., II GSK 19/09; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, wyd. 2, C.H. Beck, s. 404). W rozpatrywanej sprawie uznać należało, że okoliczności powołane we wniosku i dalszych pismach przez stronę stanowiły ważny interes warunkujący wydanie uwierzytelnionych dokumentów w trybie art. 73 § 2 Kpa. Okolicznością taką może być w szczególności potrzeba przedstawienia dokumentów znajdujących się w aktach sprawy osobie, która może zostać umocowana do działania w imieniu strony jako pełnomocnik na dalszym etapie postępowania administracyjnego. Wskazany przez organ odwoławczy argument, że pełnomocnik taki ma samodzielne uprawnienie związane z dostępem do akt sprawy nie deprecjonuje interesu strony do otrzymania kserokopii akt sprawy szczególnie w czasie gdy działa ona samodzielnie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego, związane dyspozycją art. 153 p.p.s.a., uwzględnią ocenę prawną oraz wytyczne sformułowane w niniejszym uzasadnieniu.