II SA/Gd 258/18
WyrokWSA w Gdańsku2018-08-08
Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Dorota Jadwiszczok, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spadkobierca pierwotnego właściciela nieruchomości, na której w przeszłości wybudowano linię energetyczną na podstawie decyzji administracyjnej, jest uprawniony do uzyskania odszkodowania za ograniczenie prawa własności, jeśli odszkodowanie to nie zostało ustalone i wypłacone w momencie wydania decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości w związku z budową linii energetycznej, które nie zostało ustalone i wypłacone w momencie wydania decyzji administracyjnej w 1975 r., nie ulega przedawnieniu w prawie administracyjnym. Spadkobiercy pierwotnych właścicieli nieruchomości są uprawnieni do dochodzenia tego odszkodowania na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet jeśli ograniczenie nastąpiło przed wejściem w życie tej ustawy. Wpis ograniczonego prawa rzeczowego do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny i nie wpływa na możliwość ustalenia odszkodowania.Stan faktyczny
Spółka A wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ustaleniu odszkodowania dla M.K. z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na potrzeby budowy linii energetycznej 400 kV, wybudowanej na podstawie decyzji z 1975 r. Spółka kwestionowała legitymację M.K. do otrzymania odszkodowania, zarzucała przedawnienie roszczenia oraz brak wpisu ograniczonego prawa rzeczowego do księgi wieczystej. Organy administracji uznały, że M.K., jako spadkobierczyni pierwotnych właścicieli, jest uprawniona do odszkodowania, które nie uległo przedawnieniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Jadwiszczok WSA Janina Guść po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. J. na decyzję Wojewody z dnia 14 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu o0graniczonego sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
A. (zwana dalej Spółką) wniosła skargę na decyzję Wojewody z 14 lutego 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z 10 lipca 2017 r., o ustaleniu odszkodowania na rzecz M.K. z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..], o pow. 7,48 ha, położonej w C., gm. S., obręb [..], oraz nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..] o pow. 3,11 ha, położonej w M., gmina L., obręb [..].
Decyzje powyższe zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzjami z 4 listopada 1975 r. i z 4 sierpnia 1975 r., odpowiednio - Naczelnik Gminy oraz Naczelnik Gminy, m.in. na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 ze zm.), dalej zwanej ustawą wywłaszczeniową, zezwolił Zakładowi Energetycznemu na budowę, na nieruchomości położonej w C. gmina S., oznaczonej jako działka nr [..], linii energetycznej 400 kV oraz na przebudowę, na nieruchomości położonej w M., gmina L., oznaczonej jako działka nr [..], linii energetycznej 400 kV. Właścicielami nieruchomości byli wówczas P.S. L. i A. J. L.
Postanowieniem Sądu Rejonowego z 22 maja 1998 r., sygn. akt [..], spadek po A. J. L. nabyli P.S. L. i M. T. K., każde w 1/2 części spadku wprost. Natomiast zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z 16 grudnia 2015 r. Rep "A" [..], spadek po P. S. L.nabyła z mocy ustawy M. T.K.
Wnioskiem z 20 września 2016 r. M.. K. wniosła o wydanie, na podstawie art. 129 ust 5 pkt u.g.n., decyzji ustalającej odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, położonej w C. gmina S., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [..] oraz położonej w M. gmina L. oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [..], które zabudowane są linią energetyczną 400 kV.
Organ w pierwszej kolejności ustalił, że na podstawie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej nie zostały wypłacone uprawnionym osobom jakiekolwiek odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności. Jednocześnie A. przedłożyła dokumenty potwierdzające, że jest następcą prawnym Zakładu Energetycznego .
Oceniając merytorycznie zgłoszony wniosek Starosta wskazał, że od samego początku w art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, następnie w art. 70 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.), aż po aktualnie obowiązujący art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., ustawodawca stworzył możliwość uzyskania prawa wejścia na cudzy grunt w celu zbudowania urządzeń przesyłowych oraz możliwości korzystania z gruntu przez przedsiębiorstwo przesyłowe dla utrzymania tych urządzeń w należytym stanie. Decyzja wydana na podstawie tych przepisów stwarza trwały administracyjnoprawny tytuł do korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego z konkretnej nieruchomości, a uzyskane na tej drodze ograniczenia w prawie własności, dotyczy właścicieli nieruchomości, które do wykonywania tego zadania były niezbędne. Jednocześnie jednak z takim uprawnieniem przedsiębiorstwa przesyłowego powiązane było prawo do odszkodowania na rzecz właściciela takiej nieruchomości.
Jednocześnie, organ pierwszej instancji wskazał, że możliwe jest ustalenie i wypłata odszkodowania na rzecz innej osoby, niż ta, która była właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości w dniu dokonania ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (wywłaszczenia). Dotyczy to zwłaszcza spadkobierców wywłaszczonego. W przypadku dziedziczenia na nabywcę przechodzi bowiem ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym także prawo do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie (ograniczenie) prawa własności nieruchomości. Jak ustalił Starosta z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdzie odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w C. i M. przysługuje M. K., będącej spadkobierczynią pierwotnych właścicieli nieruchomości w dacie ograniczenia ich praw.
Jak następnie wskazał organ, zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje m.in. za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, zaś w myśl art. 156 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego.
W niniejszej sprawie sporządzone zostały dwa operaty szacunkowe w celu określenia wartości poniesionej szkody oraz zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek udzielenia pozwolenia na realizację w obszarze nieruchomości, inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej 400 kV, zgodnie z decyzją Naczelnika Gminy z 4 listopada 1975 r. i decyzją Naczelnika Gminy z 4 sierpnia 1975 r. Uległy one korekcie w związku ze stanowiskiem Spółki, dotyczącym szerokości pasa technologicznego. Ostatecznie, stosownie do ustaleń z nich wynikających zmniejszenie wartości działki nr [..] położonej w C. na skutek wydania decyzji Naczelnika Gminy z 4 listopada 1975 r. wyniosło 2 588 zł. Natomiast zmniejszenie wartości działki nr [..] położonej w M. na skutek wydania decyzji Naczelnika Gminy z 4 sierpnia 1975 r. wyniosło 2 006 zł.
Organ pierwszej instancji ocenił przedłożone operaty jako zgodne z prawem. Zaakceptował w szczególności ustalenia rzeczoznawcy w obu operatach szacunkowych, że na dzień 4 listopada 1975 r., tj. wydania decyzji zezwalającej Zakładowi Energetycznemu na przeprowadzenie robót związanych z budową linii energetycznej, nie było możliwe ustalenie przeznaczenia działki nr [..] w C. i działki nr [..] w M. w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego/ studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego/ decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W konsekwencji, w opracowaniach przyjęto przeznaczenie zgodne z faktycznym sposobem użytkowania. Na podstawie zapisów widniejących w ewidencji gruntów teren działki nr [..] i [..] stanowiły użytki rolne i grunty leśne, w związku z tym ustalono, że działki posiadały przeznaczenie rolne.
Wartość prawa własności nieruchomości gruntowej określono w podejściu porównawczym metodą korygowania ceny średniej. Rzeczoznawca majątkowy, badając stan nieruchomości stwierdził, iż jej stan uległ zmianie w zakresie posadowienia na terenie działki linii przesyłowej 400 kV. W związku z faktem, że na obszarze działki nie posadowiono słupów energetycznych, rzeczoznawca uznał, że nie nastąpiło wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, a działka nadal może stanowić działkę użytkowaną rolniczo. Wycena nie obejmuje odszkodowania tytułem utraconych pożytków oraz utraconych upraw w trakcie realizacji inwestycji, gdyż inwestycja została zrealizowana przed rokiem 1985, zatem zgodnie z art. 36 ust. 1 obowiązującej na ten czas ustawy wywłaszczeniowej, roszczenie się przedawniło. Ponadto, przy określeniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., rzeczoznawca wziął pod uwagę: zmianę warunków korzystania z nieruchomości, która nie nastąpiła, zmianę przydatności użytkowej nieruchomości – która również nie nastąpiła, podobnie jak trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości. Rzeczoznawca uwzględnił natomiast, że skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonywania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń nastąpiły w obrębie pasa posadowienia przewodów i słupa energetycznego.
W związku z powyższym, słusznie zdaniem Starosty, rzeczoznawca dokonał obliczeń szczegółowych zmniejszenia wartości nieruchomości zgodnie z praktyką oraz przyjętą metodologią i przyjął na podstawie pomiarów z mapy zasadniczej, że długość linii energetycznej na działce nr [..] położonej w C. wynosi 125 mb, co przy przyjęciu pasa technologicznego o szerokości 60 m dało 7 500 m2 powierzchni pasa, który właściciel ma obowiązek udostępniać w celu wykonywania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń na wysokości. Natomiast długość linii energetycznej na działce nr [..] położonej w M. wynosi 80 mb, co przy przyjęciu pasa technologicznego o szerokości 60 m dało 4 800 m2 powierzchni pasa, który właściciel ma obowiązek udostępniać w celu wykonywania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń na wysokości. Organ pierwszej instancji ocenił także metodykę sporządzenia operatu szacunkowego i przyjętych obliczeń, w szczególności zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z ustanowieniem służebności drogi koniecznej, wyznaczenia rynku nieruchomości gruntowych i porównywanych transakcji, a także przyjęty okres analizy transakcji. Ustalone odszkodowanie jest wynikiem tej analizy, którą organ uznał za prawidłową.
Starosta odniósł się też do zgłaszanych w toku postępowania zarzutów Spółki. Wyjaśnił, że ograniczenie własności na podstawie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, mieści się w granicach szeroko rozumianego wywłaszczenia, co wiąże się z trwałością stanu, jaki decyzja stwarza, obejmując sobą każdoczesnego właściciela nieruchomości, której dotyczy oraz każdoczesnego przedsiębiorcę przesyłowego wstępującego w miejsce pierwotnego adresata decyzji. Z tego przepisu wynika zarówno uprawnienie wskazanych w nim podmiotów, bądź ich następców prawnych, do korzystania z cudzej nieruchomości, jak i trwałe ograniczenie zakresu uprawnień właściciela. Bezspornym jest, że linia 400 kV została wybudowana na przedmiotowych działkach wnioskodawczyni. Organ zakwestionował również zarzut wadliwej kwalifikacji żądania wnioskodawczyni, wskazując że ocenia go zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka, zarzucając naruszenie art. 132 ust. 5 u.g.n., art. 128 u.g.n., art. 129 w zw. z art. 124 u.g.n. oraz art. 7, 77 k.p.a. oraz 156 § 1 pkt 5 k.p.a., a także art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.
W następstwie rozpoznania powyższego odwołania Wojewoda w decyzji z 14 lutego 2018 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał, że niniejsza sprawa dotyczy kwestii ustalenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności w stosunku do dwóch opisanych wyżej nieruchomości - w C. oraz w M. Ograniczenia w stosunku do obu nieruchomości powstały w związku z wybudowaniem na nich, na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z 4 listopada 1975 r. oraz decyzji Naczelnika Gminy z 4 sierpnia 1975 r., linii elektroenergetycznej 400 kV.
Bezsporne zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie jest to, że przez opisane nieruchomości biegnie linia elektroenergetyczna, która powstała na mocy wymienionych decyzji. Jako nieistotny ocenił organ odwoławczy argument odwołania o niewykonalności przedmiotowych decyzji w związku z "odmową wpisu ograniczonego prawa rzeczowego do księgi wieczystej", gdyż żaden przepis prawa nie uzależnia istnienia ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości od faktu ujawnienia tego ograniczenia w księdze wieczystej. Wpis takiego ograniczenia w księdze wieczystej ma bowiem jedynie charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Podobnie chybiony jest, w ocenie Wojewody, zarzut braku klauzuli ostateczności na ww. decyzjach w sytuacji, gdy nie ulega wątpliwości, że decyzje te wywołały skutek prawny w postaci budowy na działkach nr [..] i [..] linii elektroenergetycznej 400 kV, co przyznała Spółka w piśmie z 22 sierpnia 2016 r., podając, że "ww. linia elektroenergetyczna została wybudowana w roku 1977".
Zdaniem Wojewody okoliczności sporne w niniejszej sprawie sprowadzają się do tego, czy wnioskodawczyni winno zostać wypłacone odszkodowanie, w jakiej wysokości, oraz czy roszczenie odszkodowawcze nie stało się zobowiązaniem naturalnym w wyniku jego przedawnienia.
Cytując odpowiednie przepisy u.g.n. (art. 112 ust. 2), a także ustawy uwłaszczeniowej (art. 4) organ stwierdził, że odjęcie lub ograniczenie prawa własności nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej stanowi wywłaszczenie. Aktualnie kwestie dotyczące zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, uregulowane są w art. 124 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. Przepis ten nakazuje stosować odpowiednio art. 128 ust. 4 tej ustawy w przypadkach, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty, który reguluje kwestie odszkodowania i jego wysokości.
Mając na uwadze przytoczone okoliczności faktyczne i prawne zaistniały przesłanki do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu za ograniczenie prawa własności ww. nieruchomości na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., nakazującego staroście, wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej, wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Zdaniem Wojewody, skoro odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości zajętych w 1975 r. na potrzeby budowy linii elektroenergetycznej 400 kV nie zostało dotychczas przyznane osobom uprawnionym tj. właścicielowi lub jego następcom prawnym, a przepisy u.g.n., w szczególności zaś jej art. 124 ust. 4 w związku z art. 128 ust. 4 nakazują wypłatę odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124 u.g.n., to odszkodowanie powinno zostać ustalone. Za ustaleniem odszkodowania w trybie obowiązującej ustawy przemawia także art. 233 u.g.n. nakazujący sprawy wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzić na podstawie jej przepisów.
Wojewoda podkreślił, że w przedmiotowej sprawie ograniczenie prawa własności nieruchomości w związku z wydaniem decyzji Naczelnika Gminy z 4 sierpnia 1975 r. oraz Naczelnika Gminy z 4 listopada 1975 r., stanowi zdarzenia prawne, którego skutki mają charakter ciągły i nie znalazły jeszcze swojego zakończenia. Instytucja wywłaszczenia zawsze łączy się z obowiązkiem odszkodowania, co wynika przede wszystkim z Konstytucji RP - art. 21 ust. 2 przewiduje wywłaszczenia jedynie za słusznym odszkodowaniem. Podmiotem obowiązanym do jego wypłaty jest zaś podmiot, który jest beneficjentem decyzji wywłaszczeniowych, czyli niewątpliwie Spółka, jako następca prawny Zakładu Energetycznego.
W odniesieniu do zarzutu przedawnienia roszczenia Wojewoda wskazał, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzeczniczym przedawnienie w prawie administracyjnym występuje tylko jeśli przepis prawa tak stanowi. W realiach zaskarżonej sprawy przedawnienie roszczeń powstałych z tytułu ograniczenia prawa własności podobnie jak w innych sprawach wywłaszczeniowych nie podlega przedawnieniu albowiem brak jest przepisów regulujących tę kwestię w odniesieniu do odszkodowania z tego tytułu.
Oceniając ustalenia wynikające z operatów szacunkowych organ odwoławczy wskazał, że jego rolą jest ocena sporządzonej wyceny, ale tylko pod względem zachowania warunków formalnych dokumentu oraz logiki dowodu, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. W odwrotnym przypadku należałoby dojść do przekonania, że w tego rodzaju sprawach udział biegłego jest zbędny, a jego miejsce mógłby zająć sam organ. Z tej perspektywy organ ocenił operaty jako zgodne z obowiązującymi przepisami, zawierające szacunek wartości szkód powstałych na przedmiotowych nieruchomościach, który może stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania.
W skardze na powyższą decyzję A. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:
1) art. 128 u.g.n. poprzez uznanie, iż wnioskodawczyni jest podmiotem legitymowanym do uzyskania odszkodowania za ograniczenia prawa własności nieruchomości, w sytuacji gdy uprawnienia takie przysługiwały jedynie osobie wywłaszczonej;
2) art. 28 k.p.a. poprzez przeprowadzenie i przyznanie odszkodowania podmiotowi, któremu nie przysługuje przymiot strony;
3) art. 77 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia w sposób wszechstronny okoliczności w sprawie, a tym samym przyznanie odszkodowania, w sytuacji, gdy uległo ono przedawnieniu;
4) art. 124 ust. 7 u.g.n. poprzez zaniechanie wpisania do księgi wieczystej ograniczonego prawa rzeczowego, a tym samym uniemożliwienie Spółce korzystanie z przysługujących jej uprawnień;
5) art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie decyzji wobec której zachodzi niewykonalność prawna, z uwagi na fakt braku dokonania wpisu ograniczonego prawa rzeczowego do księgi wieczystej;
6) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak sporządzenie uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji i brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że spadkobranie nie stanowi tytułu prawnego do uzyskania odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości, co Skarżąca wywodzi z treści art. 128 ust. 1 u.g.n. Przepis ten wprost wskazuje podmiot uprawniony do otrzymania odszkodowania, którym jest tylko "osoba wywłaszczona", w stosunku do której nastąpiło ograniczenie prawa korzystania z nieruchomości, a nie każdy późniejszy właściciel nieruchomości, który nabył i korzystał z nieruchomości w stanie, w jakim znajdowała się ona już po ograniczeniu prawa do korzystania z niej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sukcesja praw i obowiązków publicznoprawnych musi opierać się na innej samodzielnej podstawy prawnej. Co więcej, jak argumentowała Spółka, przedmiotem dziedziczenia mogą być jedynie prawa i obowiązki majątkowe wyłącznie cywilnoprawne i to do nich ograniczony jest zakres sukcesji uniwersalnej. Wynika to z art. 1 k.c. i zawartego w nim ogólnego założenia regulacji jedynie stosunków cywilnoprawnych. Potwierdzenie tego stanowiska znajduje się w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którymi prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają dziedziczeniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. W konsekwencji, nie ulega więc wątpliwości, że nabycie spadku nie stanowi podstawy do uzyskania przez wnioskodawczynię roszczenia o uzyskanie odszkodowania za wywłaszczenie.
W kwestii przedawnienia skarżąca, odwołując się do ratio legis tej instytucji, wskazała, że wbrew stanowisku Wojewody roszczenie z tytułu odszkodowania za ograniczenia prawa własności ma charakter cywilnoprawny, a w konsekwencji ulega ono przedawnieniu na podstawie art. 118 w zw. z art. 120 k.c. z upływem 10 lat.
Niezależnie od powyższego skarżąca argumentowała, że na organie ciążył obowiązek wpisania do księgi wieczystej tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości. Na podstawie art. 124 pkt 7 u.g.n. decyzja ostateczna, ograniczająca prawo do korzystania z nieruchomości, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Przepis ten ma charakter kategoryczny a nie uznaniowy. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki. Co więcej, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych decyzja wydana na podstawie art. 35 ustawy uwłaszczeniowej, z uwagi na tożsamość skutków prawnych ze skutkami wywieranymi przez art. 70 ust. 1 u.g.n. i art. 124 ust. 1 u.g.n., podlega wykonaniu na podstawie art. 124 § 6 u.g.n. i stanowi podstawę do wpisu do księgi wieczystej zgodnie z art. 124 ust. 7 u.g.n.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji w świetle przywołanych kryteriów sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, o ustaleniu odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości i nakazaniu skarżącej Spółce jego wypłaty wnioskodawczyni.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że przez opisane nieruchomości biegnie linia elektroenergetyczna. Spółka zaś przede wszystkim kwestionuje zasadność zastosowania aktualnie obowiązujących przepisów dla ustalenia odszkodowania, co oznacza w jej ocenie brak podstaw do jego ustalenia, pogląd o nieprzedawnieniu zgłoszonego przez wnioskodawczynię roszczenia odszkodowawczego oraz jej tytuł prawny do uzyskania tego odszkodowania.
Kluczowym w istocie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest ustalenie, czy doszło do wypłaty przedmiotowego odszkodowania. Jeśliby przyznane odszkodowanie wypłacono, to ponowne żądanie w tym zakresie są bezpodstawne.
Oceniając w tym kontekście legalność zaskarżonej decyzji sąd doszedł do wniosku, że Wojewoda zgromadził kompletny materiał dowodowy, ustalił stan faktyczny sprawy w następstwie jego wszechstronnej oceny oraz dokonał prawidłowej subsumpcji przepisów prawa materialnego w postaci ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należycie wobec tego wywiązał się organ odwoławczy z obowiązków nałożonych przepisami rządzącymi gromadzeniem i oceną materiału dowodowego, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Jak wynikało z ustaleń poczynionych w toku postępowania, treść decyzji ograniczających prawo własności przedmiotowych nieruchomości jak również fakt niewypłacenia odszkodowania stwierdzono w oparciu o materiały, zebrane w toku postępowania, tj.: decyzję Naczelnika Gminy z 4 listopada 1975 r. oraz decyzję Naczelnika Gminy z 4 sierpnia 1975 r. zezwalające Zakładowi Energetycznemu na budowę na nieruchomościach wnioskodawczyni, położonych w C., gmina S. - działka nr [..] oraz w M., gmina L. – działka nr [..], budowę linii energetycznej 400 kV, informacje od Prezesa Sądu Rejonowego, udzieloną w piśmie z 8 grudnia 2016 r. na podstawie repertoriów sądowych, o braku adnotacji na temat prowadzenia postępowania z wniosku Naczelnika Gminy, Naczelnika Gminy lub Zakładu Energetycznego w przedmiocie złożenia do depozytu sądowego odszkodowania ustalonego na rzecz spadkodawców wnioskodawczyni, a także pismo gestora sieci z 12 grudnia 2016 r. o braku w jego zasobach archiwalnych dokumentów dotyczących wypłaty odszkodowań na rzecz P. L., A. L., czy M. K.
Nie było też między stronami sporu co do treści tej decyzji oraz braku wypłacenia stosowanego odszkodowania.
Kontrolowana decyzja Wojewody, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty, wbrew zarzutom skargi, prawidłowo zostały wydane na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
W rozpoznawanej sprawie ograniczenie korzystania z nieruchomości nastąpiło w oparciu o wyżej wskazane: decyzję Naczelnika Gminy z 4 listopada 1975 r. oraz decyzję Naczelnika Gminy z 4 sierpnia 1975 r., wydane na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji zezwalającej, organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z kolei art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej stanowił, że odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody (art. 36 ust. 2). Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody (art. 36 ust. 3).
Zarówno orzecznictwo (por. wyroki NSA: z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2035/13; z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 23/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl), jak i doktryna (por. J. Jaworski, M. Wolanin Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami Legalis 2017), przyjmują, że odszkodowanie ustalane na drodze administracyjnej (decyzją administracyjną) nie podlega przedawnieniu. W prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy bowiem do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Tymczasem ani w ustawach gruntowych z 1958 r. i z 1985 r., jak również w obecnie obowiązującej – ustawie o gospodarce nieruchomościami takiego ogólnego przepisu nie zamieszczono. Należy zatem uznać, że chociaż sama instytucja odszkodowania ma charakter cywilny i generalnie roszczenie odszkodowawcze podlega rygorom, zawartym w przepisach art. 117 – 125 k.c. (to jest przedawnieniu), to jednak w sytuacji, gdy jest ono ustalane w postępowaniu administracyjnym, te zasady nie obowiązują, gdyż brak jest stosownej regulacji prawnej. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że przepis art. 36 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., przewidywał wprawdzie 3-letni okres przedawnienia, ale jedynie dla roszczeń odszkodowawczych dotyczących strat w: zasiewach, uprawach i plonach. Skoro zatem roszczenie odszkodowawcze, przysługujące właścicielowi nieruchomości zajętej pod budowę urządzeń sieci elektromagnetycznej nie uległo przedawnieniu, to nie ma uzasadnionych przeszkód by mogło być ono dochodzone w każdym czasie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 34/17, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl). Jak stwierdził nadto Naczelny Sąd Administracyjny, mimo że omawiane odszkodowanie ma wymiar majątkowy i jest należne za odebranie prawa własności, jako prawa o charakterze cywilnoprawnym, to jednak nie można przypisać temu odszkodowaniu cech cywilnoprawnych. Źródłem jego powstania nie jest bowiem czynność lub zdarzenie o charakterze cywilnoprawnym, lecz zdarzenie publicznoprawne powstające w wyniku wydania decyzji administracyjnej, jako czynności o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 335/08, podobnie uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 14/09 oraz wyrok NSA z 17 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 874/08, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl).
Sąd wojewódzki podkreśla, że istnieje ciągłość instytucji pozbawiających lub ograniczających prawa właściciela nieruchomości, takich jak wywłaszczenie lub zajęcie nieruchomości czy zezwolenie na założenie na niej ciągów drenażowych czy linii elektrycznych i zawsze w ustawach gruntowych kwestie odszkodowawcze były w takich przypadkach ustalane w oparciu o przepisy wywłaszczeniowe. Instytucja wywłaszczenia również aktualnie występuje w ustawodawstwie i przewiduje obowiązek ustalenia za wywłaszczenie odszkodowania. Z tego względu orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 147/13 oraz z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2723/15, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl) zwracało uwagę, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko za słusznym odszkodowaniem. W myśl zaś art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., prowadzi się na podstawie jej przepisów.
W związku z powyższym, ponieważ ograniczenie prawa własności właściciela przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w 1975 r., prawo do żądania odszkodowania z tytułu utraty przez nieruchomość wartości z powodu powyższego ograniczenia prawa nie uległo przedawnieniu, wniosek o przyznanie odszkodowania został wniesiony pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami - to w świetle prawidłowo zastosowanego przez organy obu instancji art. 233 u.g.n. należało uznać, że niniejsza sprawa jest w istocie sprawą wszczętą po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, którą należy prowadzić od dnia 1 stycznia 1998 r. na podstawie przepisów tej ustawy, wśród których znajduje się art. 129 ust. 5 pkt 3, dający podstawę prawną do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania właśnie za ograniczenie w przeszłości praw do nieruchomości.
Sąd nie podziela przy tym poglądu, że warunkiem zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest okoliczność, by stan faktyczny, do którego przepis ten miałby być zastosowany, zaistniał dopiero po dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Warunek taki nie wynika z treści art. 129 ust. 5 u.g.n., a ponadto ustawa ta przewiduje obowiązek jednoczesności orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, a także szczególny tryb dla wydawania decyzji o odszkodowaniu z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 i nast. u.g.n.). Tak więc przy tego rodzaju regulacjach zastosowanie omawianego przepisu, przy założeniu, że byłby on tylko stosowany do stanów zaistniałych po dniu 1 stycznia 1998 r., byłoby rzeczą w zasadzie marginalną i nie istniałaby konieczność, aby dla takich sytuacji wprowadzać przepis o tak ogólnej, wręcz ramowej treści. Odmienna od przyjętej w tej sprawie interpretacja wspomnianego przepisu stałaby poza tym w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP), a przede wszystkim z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji, gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. Zwrócić także trzeba uwagę, że brak przyznania odszkodowania za pozbawienie własności pozostawałby też w sprzeczności z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. a ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995 r., nr 26, poz. 175), który podkreśla konieczność utrzymywania uzasadnionego prawnie zaufania obywateli do Państwa i prawa pochodzącego od Państwa, jako elementu składającego się na zasadę praworządności i zobowiązującego władze do eliminowania dysfunkcyjnych regulacji z systemu prawnego i naprawiania pozaprawnych praktyk.
Dodać należy, jak też uznał NSA w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06 (CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl), że nowa ustawa, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do stanów aktualnych, ale i do zdarzeń wcześniej powstałych, jeśli nadal trwają, a bezpośrednie stosowanie nowych przepisów przede wszystkim odnosi się do zastanych w dniu wejścia ich w życie stosunków prawnych. Rozróżnić bowiem należy retrospektywność (nowe przepisy regulują też stany wcześniejsze, ale otwarte, w toku, niezakończone ostatecznie) oraz retroaktywność przepisów (oddziaływanie wsteczne na stany wcześniejsze, lecz zamknięte, czyli zakończone - załatwione). Oznacza to konieczność ustalenia odszkodowania według reguł uwzględniających obecnie obowiązujące przepisy (tak WSA w Gliwicach w wyrokach: z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 582/12, z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 938/12; WSA w Lublinie w wyroku z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 374/12, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl). Ten kierunek wykładni orzekający w sprawie skład sądu wojewódzkiego w pełni podziela, przyjmując że przepis art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie tej ustawy, czyli do wszystkich stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania, która to sytuacja niewątpliwie zaistniała w rozpatrywanym stanie faktycznym.
Zgodnie zaś z art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Przy czym, stosownie do ust. 4 tego artykułu, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.
Stwierdzić zatem należy, że w przedmiotowej sprawie organy nie naruszyły wymienionych w petitum skargi przepisów, w szczególności art. art. 128 u.g.n., art. 124 ust. 7 u.g.n. oraz art. 6 i 107 § 3 k.p.a.
Z mających zastosowanie przepisów wynika jednocześnie, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości (zob.: wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 325/15; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 408/05, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl). Odszkodowanie takie przysługuje wyłącznie osobie wywłaszczonej, a więc takiej, która była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej lub decyzji ograniczającej prawo korzystania z nieruchomości (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 34/17, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalono przy tym, że prawo takie przysługuje także spadkobiercom osoby wywłaszczonej. W takim wypadku bowiem ma miejsce sukcesja uniwersalna, w ramach której, bez konieczności podejmowania żadnych działań, nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków zbywcy. Przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynika jednak wówczas z faktu wstąpienia w ogół praw i obowiązków, nie zaś z faktu nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 177/15; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1001/14, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl). Osobą uprawnioną do odszkodowania jest więc były – w dacie wywłaszczenia właściciel nieruchomości oraz jego następcy prawni na mocy sukcesji uniwersalnej (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Po 180/15, CBOSA). Wbrew zarzutom skargi zatem, w rozpoznawanej sprawie prawidłowo organy przyjęły, że legitymowaną do żądania odszkodowania jest wnioskodawczyni M. K. jako spadkobierczyni P. S. L. i A. J. L., którzy w dacie orzekania o zezwoleniu na budowę linii energetycznej przez Zakład Energetyczny (decyzjami z 4 sierpnia 1975 r. i 4 listopada 1975 r.), byli właścicielami nieruchomości, przez które ta linia miała przechodzić, tj. działki nr [..] w C., gmina S. oraz działki nr [..] w M., gmina L.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 124 ust. 7 u.g.n. wskazać należy, że ewentualny brak wpisu w księdze wieczystej tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości nie ma znaczenia prawnego dla kwestii ustalenia i wypłaty należnego odszkodowania z tego tytułu. Zgodnie z treścią tego przepisu decyzja ostateczna orzekająca, w braku zgody właściciela lub użytkowania wieczystego, o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I CSK 166/17 (LEX nr 2437575) przesądził, że wniosek o wpis w księdze wieczystej może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej, a także organ uprawniony do złożenia wniosku w sprawach o wpis obciążeń powstałych z mocy ustawy (art. 6262 § 5 k.p.c.). Mimo zatem że w postępowaniu wieczystoksięgowym tylko te osoby mają legitymację do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie wpisu w księdze wieczystej to nie jest to katalog zamknięty dla ustawodawcy. Z mocy przepisu szczególnego uprawnienie takie może przysługiwać również innym podmiotom, w tym przypadku z mocy art. 124 ust. 7 u.g.n. - staroście lub organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego. Nie oznacza to jednak, że w sprawie w której legitymowane są te podmioty, pozostałe osoby kwalifikowane ogólnie jako wnioskodawcy, zostały tego prawa pozbawione. SN uznał zatem, że wniosek w tej sprawie może złożyć także spółka - właściciel urządzeń, której przysługiwały uprawnienia wynikające z decyzji, a więc również skarżąca. Wpis ten jednak ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny i jako taki – pozostaje bez wpływu na możliwość ustalenia odszkodowania na rzecz wywłaszczonego i jego wypłaty.
Zarzuty skargi nie obejmowały kwestii związanych z wysokością ustalonego odszkodowania oraz prawidłowością sporządzonych dla potrzeb niniejszej sprawy operatów. Niemniej sąd wojewódzki przyjmuje jako prawidłową, zgodną z art. 7, art. 77 § 1 1 i art. 80 k.p.a. ocenę przedmiotowych operatów dokonaną przez Starostę i zaaprobowaną w zaskarżonej decyzji. Operaty sporządzone zostały w zgodzie z przepisami u.g.n. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109 ze zm.). Wartość prawa własności nieruchomości gruntowych określona została w podejściu porównawczym metodą korygowania ceny średniej. Na badanym rynku transakcji nieruchomościami o przeznaczeniu pod rolę i las dla miejscowościach L. i S. w okresie od lutego 2015 r. do lutego 2017 r. rzeczoznawca ustaliła, że ceny nieruchomości podobnych przyjętych do porównań kształtowały się na poziomie od 2,00 zł do 5,63 zł za 1 m2 , przez co ustalono wartość 1 m2 nieruchomości w przypadku działki nr [..] - 4,18 zł, a w przypadku działki nr [..] – 3,45 zł. Wycena nie objęła odszkodowania z tytułu utraconych pożytków oraz utraconych upraw w trakcie realizacji inwestycji, skoro inwestycja została zrealizowana przed rokiem 1985, wobec czego na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, roszczenie się przedawniło. Przy określeniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., rzeczoznawca wzięła pod uwagę, że nie wystąpiły: zmiana warunków korzystania z nieruchomości, zmiana przydatności użytkowej nieruchomości ani trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości. Rzeczoznawca uwzględnił natomiast, że skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonywania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń nastąpiły w obrębie pasa posadowienia przewodów i słupa energetycznego. Jak prawidłowo ustaliły organy rzeczoznawca dokonała obliczeń szczegółowych zmniejszenia wartości nieruchomości zgodnie z praktyką oraz przyjętą metodologią i przyjęła na podstawie pomiarów z mapy zasadniczej, że długość linii energetycznej na działce nr [..] wynosi 125 mb, co przy pasie technologicznym o szerokości 60 m dało 7.500 m2 powierzchni, który właściciel ma obowiązek udostępniać w celu wykonywania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń na wysokości. Z kolei na działce nr [..] długość linii energetycznej wynosi 80 mb, przy pasie technologicznym o szerokości 60 m daje to 4.800 m2 powierzchni, który właściciel ma obowiązek udostępniać w celu wykonywania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń na wysokości. Jak też wynika z ustaleń organu, w celu określenia wartości szkody trwałej, powstałej w związku ze zmniejszeniem wartości nieruchomości spowodowanym posadowieniem przedmiotowej linii elektroenergetycznej rzeczoznawca określiła wartość współczynnika zmniejszenia wartości nieruchomości na poziomie 0,1, a następnie pomnożyła tę wartość przez wyliczoną wartość 1 m2 nieruchomości oraz ustaloną powierzchnię strefy trwałego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W ten sposób uzyskano wielkość szkody trwałej dla działki nr [..] w wysokości 2.006 zł, a dla działki nr [..] – 2.588 zł.
W konsekwencji sąd wojewódzki nie dopatruje się też naruszenia prawa w ocenie dokonanej przez rozstrzygające sprawę organy co do prawidłowości, rzetelności i zgodności z prawem operatów sporządzonych dla potrzeb kontrolowanej sprawy administracyjnej.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił.
Sąd orzekł w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło