II SA/Gd 296/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 listopada 2024 r., nr SKO Gd/2684/24 w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 28 listopada 2024 r. nr SKO Gd/2684/24 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Osieczna z dnia 9 kwietnia 2024 r. w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 26 lipca 2018r., nr OPS.510.25.2018 Wójt Gminy Osieczna (dalej też: Wójt, organ I instancji) przyznał skarżącej B. T. zasiłek stały od dnia 1 czerwca 2018r. bezterminowo w kwocie 604,00 zł miesięcznie. Organ objął stronę również ubezpieczeniem zdrowotnym. Wysokość przyznanego stronie zasiłku stałego była kilkukrotnie podwyższana w związku z ustawową zmianą wysokości tego świadczenia. Ostatnia taka zmiana dokonana została decyzją Wójta Gminy Osieczna z dnia 17 stycznia 2024 r., ustalającą wysokość zasiłku stałego w kwocie 1000 zł. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15 marca 2024 r. ustalono, że B. T. jest osobą samotnie gospodarującą i utrzymuje się z zasiłku stałego. Uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Od września 2023r. przyznano jej zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł. Do akt dołączono oświadczenie strony z dnia 15 marca 2024 r., że zmieniła się jej sytuacja dochodowa w związku z przyznaniem jej od września 2023r. zasiłku pielęgnacyjnego oraz decyzję Wójta Gminy Osieczna z dnia 21 lutego 2024 r. nr ŚR.5701.13.2024 o przyznaniu stronie zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 września 2023r. do 28 lutego 2025r. W decyzji wskazano, że świadczenie za okres od 1 września 2023 r. do 31 marca 2024 r. zostanie wypłacone dnia 25 marca 2024 r. Pismem z dnia 25 marca 2024 r. Wójt zawiadomił B. T. o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały w zakresie weryfikacji wysokości przyznanego zasiłku – w związku ze zmianą sytuacji dochodowej tj. uzyskanym prawem do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca września 2023 r. Decyzją z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr OPS.510.25.2.2024, powołując się m.in. na art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775) – zwanej dalej "k.p.a". oraz art. 8 ust. 1 pkt 1-3, ust. 12, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.), zwanej dalej "u.p.s." lub "ustawą", Wójt zmienił wysokość przyznanego stronie zasiłku stałego: od dnia 1 września 2023r. do dnia 31 grudnia 2023r. z kwoty 719,00zł na kwotę 560,16 zł (pkt 1), od dnia 1 stycznia 2024r. z 1.000,00 zł na 792,96 zł bezterminowo. Pozostałą część decyzji organ pierwszej instancji pozostawił bez zmian. W uzasadnieniu Wójt wyjaśnił, że kwoty wypłacanego zasiłku stałego w przypadku osoby samotnie gospodarującej od miesiąca stycznia 2024 r. nie mogą przekroczyć różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1000 zł miesięcznie. Obecnie strona uzyskuje dochód w kwocie 215,84 zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, a więc różnica pomiędzy 130% kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej a dochodem wynosi 792,96 zł. W takiej też wysokości należało ustalić wysokość miesięcznego zasiłku stałego. W dniu 25 marca 2024 r. został stronie wypłacony zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 września 2023 r. do 31 marca 2024 r. Zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Zatem zasiłki stałe wypłacone za okres od 1 września 2023 r. do 31 marca 2024 r. wypłacone w zwiększonej wysokości są świadczeniem nienależnym i podlegają zwrotowi. Kwota podlegająca zwrotowi zostanie ustalona odrębną decyzją. B. T. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Wskazała, że pobierając zasiłek stały nie mogła mieć wiedzy, że zostanie jej przyznany zasiłek pielęgnacyjny, co spowoduje zmniejszenie zasiłku stałego. Strona zakończyła podanie prośbą o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, do zmiany decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej może dojść w wypadku m.in. zmiany sytuacji dochodowej strony. Dopuszcza się zarazem zmianę decyzji na ww. podstawie z mocą wsteczną, tj. od dnia zaistnienia faktów, z którymi wiąże się określone skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2024r., sygn. akt: I OSK 293/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2024r., sygn. akt II SA/Łd 974/23). Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały ustala się w wysokości (...) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1000 zł miesięcznie. O kryterium dochodowym rozstrzyga art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2021.1296). Przewiduje on jako kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej kwotę 776 zł. 130% kryterium dochodowego to więc kwota 1008,80zł. Zasiłek stały to zatem różnica pomiędzy kwotą 1008,80 zł a uzyskiwanym przez stronę dochodem. Wskazując na definicję dochodu z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, Kolegium wskazało, że mieści się w nim dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, w związku z czym organ I instancji podjął prawidłową decyzję w zakresie obniżenia kwoty należnego zasiłku stałego za okres od miesiąca rozpoczęcia otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego. B. T. wniosła skargę na powyższą decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia następujących przepisów: art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.), zwanej dalej "u.ś.r.", poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, iż zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a zatem nie może być on uznany za dochód, który należy uwzględnić przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego, gdyż pozbawiałoby to w sposób faktyczny osobę uprawnioną do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego tego świadczenia; art. 3 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.d.f. oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.), dalej jako u.p.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zasiłek pielęgnacyjny stanowi dochód w rozumieniu u.p.s., podczas, gdy nie stanowi on dochodu, art. 106 ust. 5 u.p.s. polegające na uznaniu, że u strony wystąpiła zmiana sytuacji dochodowej, podczas gdy przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego skompensowane zostało zwiększonymi kosztami - zgodnie z celem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego i nie zmieniło sytuacji dochodowej strony, art. 106 ust. 5 u.p.s. polegające na zmianie na tej podstawie decyzji na niekorzyść strony z datą wsteczną, podczas gdy zmiana na tej podstawie na niekorzyść strony mogłaby wystąpić jedynie na przyszłość, art. 106 ust. 5 u.p.s. polegające na uznaniu, że u strony wystąpiła zmiana sytuacji dochodowej po 28 lutego 2025 r. w związku z przyznaniem zasiłku pielęgnacyjnego, podczas gdy został on przyznany stronie jedynie na okres od 1 września 2023 r. do 28 lutego 2025 r. art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przy określaniu wysokości zasiłku stałego okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz konieczności zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, co skutkowało odliczeniem od zasiłku stałego kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, który został przyznany na zaspokojenie określonych, niezbędnych potrzeb i godnego życia. art. 32 Konstytucji RP polegające na naruszeniu zasady równości i niedyskryminacji osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, którym z zasiłku stałego odliczana jest wysokość przyznanego im zasiłku pielęgnacyjnego, w stosunku do osób otrzymujących zasiłek pielęgnacyjny, które nie otrzymują zasiłku stałego, jak również w stosunku do osób które, otrzymują zasiłek stały, ale nie spełniają kryteriów przyznania im zasiłku pielęgnacyjnego. Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w całości. Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem, że zasiłek pielęgnacyjny stanowi dochód, który należy uwzględnić przy określaniu wysokości zasiłku stałego, to jest, że kwotę zasiłku stałego należy pomniejszyć o przyznany stronie zasiłek pielęgnacyjny. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny został wprowadzony w związku z oczywistym faktem, iż konieczność zapewnienia opieki i pomocy osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji wiąże się z kosztami. Celem wprowadzenia zasiłku pielęgnacyjnego było częściowe pokrycie tych kosztów. Dlatego, choć zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji nie może być on uznawany za dochód tej osoby. Zgodnie z jego celem powinien być on przekazywany innej osobie zapewniającej pomoc i opiekę osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji. Wobec powyższego nie sposób uznać, że osoba otrzymująca zasiłek pielęgnacyjny uzyskuje jakikolwiek dochód. Przesłanką zmiany decyzji w zakresie wysokości zasiłku stałego, na którą powołują się organy obu instancji jest zmiana sytuacji dochodowej strony. Przyznanie stronie zasiłku pielęgnacyjnego nie spowodowało jednak zmiany jej sytuacji dochodowej. Środki z zasiłku pielęgnacyjnego zostały bowiem przeznaczone zgodnie z celem tego zasiłku w związku ze zwiększonymi kosztami ponoszonymi przez osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji i nie spowodowały wzrostu jej dochodów. Brak było zatem podstaw do zmiany decyzji bez zgody strony na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. Odjęcie zasiłku pielęgnacyjnego od kwoty zasiłku stałego powoduje pozbawienie danej osoby środków, które zostały jej przyznane w konkretnym celu w związku ze spełnieniem konkretnych przesłanek zgodnie z przepisami o przyznawaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Przy takiej wykładni przepisów przyznawanie zasiłku pielęgnacyjnego osobom, które otrzymują zasiłek stały pozbawione byłoby sensu. Skoro zaś ustawodawca nie wyłączył możliwości ubiegania się o zasiłek pielęgnacyjny przez osoby otrzymujące zasiłek stały, świadczenie to o ile zostanie im przyznane nie powinno negatywnie wpływać na wysokość otrzymywanego zasiłku stałego. Powołując się na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 385/08, skarżąca wskazała, że zasiłek pielęgnacyjny nie mieści się jako niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie został wymieniony wprost wśród wyjątków w u.ś.r. i co do zasady analogiczną definicję w ustawie o pomocy społecznej, która w stosunku do zasiłku pielęgnacyjnego powinna być wykładana z uwzględnieniem definicji z u.ś.r. Zgodnie bowiem z art. 21. ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 163 z późn. zm.), świadczenia rodzinne otrzymane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, są wolne od podatku dochodowego. Niezależnie od powyższego wskazano, że nawet gdyby niezasadnie uznać, że wysokość zasiłku stałego podlega pomniejszeniu o kwotę zasiłku pielęgnacyjnego, to w przedmiotowej sprawie zasiłek pielęgnacyjny został przyznany B. T. w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 września 2023 r. do 28 lutego 2025 r. Wobec powyższego żadnego uzasadnienia nie ma obniżenie zasiłku stałego za okres po 28 lutym 2025 r. Tymczasem zaskarżana decyzja utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, którą zmienił on wysokość zasiłku stałego w punkcie 2 decyzji od dnia 1 stycznia 2024 r. z 1.000,00 zł na 792,96 zł bezterminowo. Ewentualne uznanie, że zasiłek stały podlega pomniejszeniu o przyznany zasiłek pielęgnacyjny uprawniałoby jedynie do pomniejszenia go do dnia 28 lutego 2025 r., gdyż jedynie do tego dnia przyznany został zasiłek pielęgnacyjny. Dodatkowo wątpliwości budzi pomniejszenie zasiłku stałego z datą wsteczną. Zasiłek stały jest jedynym źródłem utrzymania skarżącej. Sprzeczne z zasadami współżycia społecznego byłoby domaganie się jego zwrotu, czym mogłoby skutkować zmniejszenie świadczenia z datą wsteczną. Nie można zgodzić się na podejmowanie niekorzystnych dla strony decyzji, które miałyby skutek wsteczny. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej jak dotychczas "u.p.s." lub "ustawa"), w szczególności art. 8 ust. 3 i ust. 12 oraz art. 106 ust. 5. Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że decyzją Wójta Gminy Osieczna z dnia 21 lutego 2024 r. nr ŚR.5701.13.2024 przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 września 2023r. do 28 lutego 2025r., co spowodowało zmianę sytuacji dochodowej strony i konieczność zmiany wysokości przyznanego stronie zasiłku stałego począwszy od daty zaistnienia zmiany, tj. od dnia 1 września 2023 r., bezterminowo. Zdaniem skarżącej, wydane decyzje są nieprawidłowe, po pierwsze bowiem zasiłek pielęgnacyjny nie powinien być wliczany do dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy w związku z czym jego uzyskanie nie spowodowało zmiany sytuacji dochodowej strony, po drugie, brak jest podstaw do zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały wstecz, po trzecie wreszcie, strona kwestionuje zmianę wysokości zasiłku stałego począwszy od stycznia 2024 r. bezterminowo wskazując, że zasiłek pielęgnacyjny przyznany stronie został do dnia 28 lutego 2025 r. Powyższe zarzuty okazały się niezasadne. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium to - stosownie do art. 8 ust. 1 u.p.s. wyznacza kwota 776 zł. Kluczowa dla oceny kontrolowanej sprawy jest ustawowa definicja dochodu osoby ubiegającej się o przedmiotowe wsparcie. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przepis ten zarazem przewiduje pomniejszenia dochodu o konkretnie wskazane w nim pozycje, tj.: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób. Dostrzec przy tym trzeba, że ustawa o pomocy społecznej – w art. 8 ust. 4 - zawiera regulację przewidującą przysporzenia wyłączone z dochodu ustalanego w oparciu o cytowany wyżej art. 8 ust. 3 u.p.s. Wskazanych w tym przepisie źródeł przychodów nie wlicza się więc do dochodu będącego podstawą do ustalenia wysokości zasiłku stałego. Katalog tych wyłączeń ma charakter taksatywny (wyczerpujący, zamknięty). Pośród wskazanych w tym przepisie wyłączeń od dochodu nie został wymieniony zasiłek pielęgnacyjny. Oznacza to zatem, że zasiłek pielęgnacyjny stanowi taki dochód, który należy uwzględnić dla potrzeb ustalania wysokości zasiłku stałego. Brak jest zatem podstaw prawnych, aby - przy określaniu dochodu rzutującego na ustalenie wysokości zasiłku stałego - pomijać kwotę otrzymywanego przez skarżącą zasiłku pielęgnacyjnego. Z tego też powodu, otrzymywany przez skarżącą zasiłek pielęgnacyjny stanowi jej dochód, który zasadnie został uwzględniony przez organy administracji dla potrzeb ustalania wysokości zasiłku stałego. Argumentacja skarżącej zmierzająca do wykazania, że do dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. nie mogą być zaliczone kwoty zwolnione z opodatkowania w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1552/24, że brak jest podstaw do odczytywania pojęcia "dochodu", jakim posługuje się ustawa o pomocy społecznej, przez pryzmat przepisów innych ustaw, w szczególności ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zakres tego pojęcia w rozumieniu wymienionych regulacji prawnych nie jest tożsamy, a oba te akty prawne nie są ze sobą wzajemnie powiązane. Ustawa o pomocy społecznej stanowi regulację kompleksową i zupełną w odniesieniu do rodzajów, form oraz trybu udzielania pomocy społecznej. Z uwagi na cele jakim mają służyć instytucje prawne uregulowane w tej ustawie wprowadza ona autonomiczny, niezależny od regulacji podatkowych sposób obliczania dochodu i nie odsyła w tym zakresie do uregulowań zawartych w innych aktach prawnych, zwłaszcza w ustawach z zakresu prawa podatkowego. Przychód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., nie jest przychodem w znaczeniu podatkowym, jaki po odliczeniu kosztów jego uzyskania, stanowi dochód do opodatkowania. Jest on przysporzeniem, które po pomniejszeniu o obciążenia wyliczone w art. 8 ust. 3 u.p.s., ma wpływ na kryterium dochodowe będące przesłanką przyznania prawa do świadczeń z pomocy społecznej. W konsekwencji zwolnienie określonego przychodu od podatku dochodowego od osób fizycznych nie oznacza, że przychód ten nie podlega zaliczeniu na poczet dochodu na gruncie ustawy o pomocy społecznej. W powyższym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił też uwagę, z czym należy się zgodzić, na odmienne uregulowanie pojęcia dochodu w różnych ustawach regulujących pomoc udzielaną przez państwo obywatelom. W ustawie o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W świetle ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji wynikającym z Dz.U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.) dochodem są co do zasady przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 ust. 1 lit. a) jak również inne świadczenia enumeratywnie wyliczone w dalszej części przepisu. Oznacza to, że ustawodawca w różnych ustawach pomocowych różnie definiuje pojęcie dochodu a co za tym idzie brak jest podstaw do stanowiska, że sam fakt użycia w art. 8 ust. 3 u.p.s. określenia "dochód" oznacza odesłanie do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W niniejszej sprawie zasiłek pielęgnacyjny został skarżącej przyznany decyzją Wójta Gminy Osieczna z dnia 21 lutego 2024 r. nr ŚR.5701.13.2024 na okres od 1 września 2023r. do 28 lutego 2025r. W decyzji wskazano, że świadczenie za okres od 1 września 2023 r. do 31 marca 2024 r. zostanie wypłacone dnia 25 marca 2024 r. Skarżąca poinformowała organ o zmianie swojej sytuacji dochodowej podczas wywiadu środowiskowego w dniu 15 marca 2024 r. Zmiana sytuacji dochodowej strony, do której niewątpliwie doszło, stanowi zatem podstawę do zmiany decyzji w zakresie wysokości przyznanego stronie zasiłku stałego. Powstaje natomiast pytanie o zakres owej zmiany. Organ bowiem po pierwsze, sięgnął do art. 8 ust. 12 u.p.s. i na jego podstawie skorygował wysokość przyznanego stronie zasiłku stałego za okres wsteczny, tj. od września 2023 r., po drugie, zmienił wysokość zasiłku stałego na przyszłość bezterminowo. Odnosząc się do pierwszej kwestii, możliwości zmiany wysokości zasiłku stałego wstecz, wskazać należy, że organy prawidłowo zastosowały art. 8 ust. 12 ustawy, zgodnie z którym w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Z przepisu powyższego wynika expressis verbis, że w dochodzie należy uwzględnić także świadczenia okresowe wypłacone jednorazowo, z tym zastrzeżeniem, że uwzględnia się je "przez okres, za który uzyskano ten dochód". W okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że przyznany skarżącej zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem okresowym i został jej przyznany od września 2023 r. Następnie zwrócić należy uwagę, że w ustawie o pomocy społecznej w zakresie rozliczania dochodu uzyskanego jednorazowo oprócz uregulowania z art. 8 ust. 12, przewidziane zostało uregulowanie z art. 8 ust. 11 u.p.s. W świetle tego ostatniego przepisu, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Porównując brzmienie przepisu art. 8 ust. 11 u.p.s. z brzmieniem art. 8 ust. 12 u.p.s. stwierdzić należy, że w pierwszym z analizowanych przepisów ustawodawca wprost wskazał, że kwotę uzyskanego miesiąca rozlicza się poczynając od miesiąca w którym został on uzyskany. Analogicznego zapisu brak jest w art. 8 ust. 12 u.p.s. W konsekwencji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko, zgodnie z którym dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy, dolicza się do dochodu za minione miesiące. Kwotę tego dochodu należy więc uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia (lub rodziny) w miesiącach, za które świadczenie zostało przyznane (por. stanowisko wyrażone w wyrokach z 8 lutego 2017 r. I OSK 2071/16, 19 maja 2017 r. I OSK 484/17 i przywołane w nich orzecznictwo). Wskazać końcowo należy, że na takie rozumienie powyższego przepisu wskazuje również doktryna (por. Komentarz I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 8) wyjaśniająca, że "przepis art. 8 ust. 12 u.p.s. uznać należy za lex specialis w stosunku do art. 8 ust. 11 analizowanej ustawy. Jeżeli zatem nastąpiła wypłata dochodu jednorazowego, który pięciokrotnie przekracza kryterium dochodowe, organ w pierwszej kolejności musi ustalić, czy ma do czynienia z dochodem za dany okres. Jeśli tak, rozlicza go w tym okresie, zwykle wstecz. Jeśli nie jest to dochód należny za określony czas, wówczas jest rozkładany na dwanaście równych części, poczynając od miesiąca jego wypłaty w przód. Powyższe zasady rozliczania dochodu (wstecz i w przód) są dość powszechnie akceptowane w orzecznictwie (I OSK 1050/15, II SA/Łd 322/10), niemniej można się spotkać również ze stanowiskiem odmiennym (IV SA/Gl 45/16)." Wydana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzja zmieniająca decyzję ustalającą wysokość zasiłku stałego ma charakter konstytutywny. Deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza jednak o skutkach z niej wynikających. W doktrynie i judykaturze dominuje pogląd, że kwestia jaki skutek - ex tunc, czy ex nunc ma określone orzeczenie, wynika nie z samego podziału orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy też od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem danego stanu faktycznego. Akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W konsekwencji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną, a o temporalnej skuteczności decyzji nie przesądza jej deklaratoryjność lub konstytutywność. Norma zawarta w art. 106 ust. 5 u.p.s. wyraźnie wiąże konieczność ingerencji w treść ukształtowanego stosunku prawnego z zajściem określonego stanu prawnego lub faktycznego, w tym w szczególności ze zmianą sytuacji dochodowej strony. Nie można zatem zgodzić się z taką wykładnią art. 106 ust. 5 u.p.s., która moment zmian sytuacji prawnej i faktycznej wskazanej w owym przepisie uznawałaby za prawnie indyferentny. Pomijanie powyższych elementów dyspozycji owego przepisu kłóciłoby się z wyrażoną w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 3 u.p.s. generalną zasadą, że pomoc społeczna, stanowiąc element polityki społecznej państwa, winna być stosowana wyłącznie w czasie i zakresie, w którym strona spełnia warunki jej przyznania. Zmiany sytuacji prawnej lub faktycznej mające wpływ na istnienie lub rozmiar owej pomocy winny być zatem uwzględnione od momentu ich wystąpienia. Tym samym trafne jest stanowisko, iż zmiana wysokości zasiłku stałego winna wywołać skutek prawny od tych dat, w których następowały kolejne zmiany sytuacji dochodowej osoby uprawnionej do tego świadczenia. Okoliczność, że owe zmiany miały miejsce przed datą wydania decyzji w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s., pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności decyzji zmieniającej. Podsumowując tę część rozważań wskazać należy, że organy dokonały prawidłowej wykładni art. 8 ust. 3, ust. 11 i ust. 12 u.p.s. w związku z art. 106 ust. 5 ustawy uznając, że uzyskanie przez skarżącą dochodu w postaci zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego od września 2023 r. oznacza zmianę jej sytuacji dochodowej w rozumieniu art. 106 ust. 5 u.p.s. a co za tym idzie, konieczność wydania decyzji zmieniającej decyzję ustalającą wysokość zasiłku stałego od września 2023 r. Za prawidłowe uznać należy również rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim decyzji organu I instancji z dnia 9 kwietnia 2024 r. polegające na zmianie wysokości zasiłku stałego od dnia 1 stycznia 2024 r. z kwoty 1000 zł na 792,96 zł bezterminowo. Zastrzeżenia strony skarżącej budzi dokonanie zmiany wysokości zasiłku stałego bezterminowo, mimo że zasiłek pielęgnacyjny przyznany został do dnia 28 lutego 2025 r. Należy jednak wskazać, że skoro zasiłek stały został przyznany stronie bezterminowo, to i zmiana jego wysokości dokonana na podstawie aktualnych ustaleń dotyczących sytuacji dochodowej strony skarżącej też jest dokonywana bezterminowo. Wynika to z ogólnej zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej w oparciu o kryterium dochodowe. Sytuację dochodową ustala się poprzez zsumowanie dochodów osiągniętych w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 ustawy), czyli na podstawie danych historycznych. Zmiana wysokości świadczenia w przyszłości dokonywana jest na podstawie faktycznej zmiany sytuacji dochodowej, a nie potencjalnej. Oznacza to, że w razie zmiany sytuacji dochodowej strony, czy to z dniem 28 lutego 2025 r. wskutek wygaśnięcia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, czy też w innej dacie wskutek innych zdarzeń, będzie podstawą do zmiany wysokości przyznanego stronie zasiłku stałego na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy. Końcowo Sąd wskazuje, że zawarte w decyzji stwierdzenie, iż zasiłki stałe wypłacone stronie za okres od 1 września 2023 r. do 31 marca 2024 r. w zwiększonej wysokości są świadczeniem nienależnym i podlegają zwrotowi, wykracza poza granice tej sprawy i nie może być uznawane za wiążące. Kwestia ta powinna być przedmiotem rozstrzygnięcia w osobnym postępowaniu, w którym strona będzie miała zapewnione prawo udziału i możliwość wnoszenia stosownych środków zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.