II SA/Gd 34/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki jawnej w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia odmówić przyznania A Spółce jawnej w G. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...]. W dniu 30 stycznia 2014 r. skarżąca złożyła w Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym wniosku skarżąca wskazała, że w chwili obecnej z uwagi na trwające od dłuższego czasu załamanie na rynku nieruchomości nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego. Spółka nie posiada gotówki i środków na rachunkach bankowych a posiadane nieruchomości obciążone są hipotekami banków kredytujących, co dodatkowo uniemożliwia zaciąganie dalszych kredytów. Skarżąca oświadczyła, że wartość posiadanych przez nią środków trwałych wynosi 5 894,31 zł a wysokość strat za ostatni rok obrotowy to kwota – 365 647,50 zł. Celem usunięcia wątpliwości co do możliwości płatniczych wnioskującej referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku, zarządzeniem z dnia 4 lutego 2014 r., wezwał skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2014 r., oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że skarżąca nie odpowiadając na wezwanie o przedstawienie dokumentów źródłowych nie dała możliwości oceny w jakiej faktycznie sytuacji finansowej się znajduje a tym samym nie wykazała, że nie posiada środków, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie powstałych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014 r., oddalił zażalenie wniesione na to postanowienie. Wyrokiem z dnia 17 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. na decyzję Samorządowego Kolegium z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...]. W dniu 5 listopada 2014 r. skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. W nowo złożonym wniosku skarżąca oświadczyła, że wartość posiadanych przez nią środków trwałych wynosi 5697,82 zł a wysokość strat za ostatni rok obrotowy to kwota 291 505,06 zł. Celem usunięcia wątpliwości co do możliwości płatniczych wnioskującej referendarz sądowy, zarządzeniem z 13 listopada 2014 r., ponownie wezwał spółkę do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz do przedłożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi na to wezwanie, przy piśmie z dnia 27 listopada 2014 r., skarżąca przedłożyła sprawozdanie finansowe za rok obrotowy od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. a także wyciągi z rachunków bankowych w [...] oraz w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 26 lutego 2015 r., odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że od czasu wydania postanowienia z dnia 7 kwietnia 2014 r. nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę stanowiska zawartego w tym postanowieniu. W międzyczasie, w piśmie z dnia 25 listopada 2014 r., skarżąca wniosła o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Zgodnie więc z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2014 r. skarżąca wezwana została do nadesłania do Sądu wypełnionego i podpisanego zgodnie z zasadami reprezentacji skarżącej wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej – w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania skargi. W dniu 19 grudnia 2014 r. (data stempla pocztowego) skarżąca nadesłała do Sądu na urzędowym formularzy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na rozbieżność między złożonymi wnioskami w dniu 25 listopada 2014 r. i w dniu 19 grudnia 2014 r., zgodnie z zarządzeniem z dnia 12 lutego 2015 r., wezwano skarżącą do wyjaśnienia, poprzez złożenie nowego wniosku, zakresu żądanego przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi, w dniu 23 lutego 2015 r., skarżąca nadesłała do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej poprzez ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W tym wniosku skarżąca oświadczyła, że wartość posiadanych przez nią środków trwałych wynosi 5697,83 zł. a wysokość strat za ostatni rok obrotowy to kwota 291 505,06 zł. Zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 marca 2015 r. wezwano skarżącą do przedłożenia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, dodatkowych dokumentów ze wskazaniem, że konsekwencją niewykonania niniejszego wezwania będzie odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika wyjaśniając, że skarżąca nie wykonując zarządzenia z dnia 4 marca 2015 r., nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 kwietnia 2015 r. skarżąca wniosła sprzeciw podnosząc, że w aktach sprawy znajdują się złożone już wcześniej informacje i dokumenty, które uzasadniają uwzględnienie wniosku a ponadto podkreślając, że spółka nie inicjowała postępowania, które legło u podstaw złożenia skargi i wobec tego nie mogła przewidzieć konieczności zabezpieczenia środków na jego poczet. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Ponieważ, zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2012 r. poz. 270), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym, Sąd uczynił przedmiotem niniejszej sprawy rozpoznanie wniosku "A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Na wstępie wyjaśnić należy, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2) a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przy czym, zgodnie z art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. A więc przyznanie prawa pomocy tylko w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub tylko w zakresie ustanowienia adwokata czy też radcy prawnego jest prawem pomocy w zakresie częściowym i może być przyznane gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O tym zaś czy skarżącej spółce może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, a więc czy spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozstrzygnął już Wojewódzki Sąd Administracyjny najpierw w postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2014 r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 409/14 a następnie w postanowieniu z dnia 26 lutego 2015 r. W postanowieniach tych uznano, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponieważ jednak, postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do postanowień niekończących postępowanie w sprawie, to zbadać należało, czy stosownie do art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nastąpiła, od czasu wydania postanowień z dnia 7 kwietnia 2014 r. oraz 26 lutego 2015 r., zmiana okoliczności sprawy, która mogła być spowodować jego uchylenie lub zmianę. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że od czasu wydania postanowień z dnia 7 kwietnia 2014 r. i 26 lutego 2015 r. nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę stanowisko wyrażonego w tym postanowieniu. Skarżąca spółka nadal nie przedstawiła wymaganych oświadczeń i dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego a tym samym nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego stanowi bowiem powtórzenie argumentacji, jaką zawierały wcześniej składne przez skarżącą wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych tez względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.